II SA/Łd 938/12

WyrokWSA w Łodzi2013-01-10

Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Anna Stępień, Grzegorz Szkudlarek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stanowiła współwłasność, może być złożony przez jednego ze współwłaścicieli lub spadkobiercę jednego ze współwłaścicieli, czy też musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców?
Ratio decidendi
Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która stanowiła współwłasność, musi pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Brak takiego wspólnego wniosku stanowi negatywną przesłankę do orzeczenia o zwrocie nieruchomości i skutkuje wydaniem decyzji o odmowie jej zwrotu, a nie umorzeniem postępowania. Organ administracji nie ma obowiązku z urzędu poszukiwać pozostałych uprawnionych.
Stan faktyczny
A. A. złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która w momencie wywłaszczenia stanowiła współwłasność dwunastu osób. Skarżący wykazał swoje uprawnienie jako spadkobierca tylko jednego ze współwłaścicieli. Organy administracji obu instancji uznały, że wniosek powinien pochodzić od wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców. Starosta umorzył postępowanie, a Wojewoda uchylił tę decyzję i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości, wskazując na brak wniosku wszystkich uprawnionych. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody, argumentując m.in. że organ powinien zawiadomić pozostałe strony i uzyskać ich zgodę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 10 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek ( spr.) Protokolant specjalista Dominika Janicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 roku sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę. LS Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. A., uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] i orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 69, oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów w obrębie [...] jako działka nr ewid. 109/1 i 109/2 ujawnione w księdze wieczystej KW Nr LD1 M/00030097/9 oraz działka nr ewid. 42/16 (znajdująca się pod al. Włókniarzy) ujawniona w księdze wieczystej KW Nr [...], stanowiące własność Gminy Ł. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, wnioskiem z dnia 12 stycznia 2011 roku A. A. wystąpił, do Prezydenta Miasta Ł., o zwrot nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 69. Prezydent Miasta Ł. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez załączenie do akt sprawy dowodu potwierdzającego, iż jest on spadkobiercą byłych współwłaścicieli nieruchomości. Organ poinformował również, że w oparciu o akta archiwalne ustalono, iż nieruchomość ta stanowiła współwłasność 12 osób, zatem zachodzi konieczność przedłożenia w sprawie stanowisk w przedmiocie zwrotu nieruchomości pochodzących od byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców. W toku postępowania administracyjnego A. A. złożył postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia 30 maja 2011 roku, sygn. akt III Ns 276/11, z którego wynika, iż spadek po F. A. nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: A. A. oraz S. W. A. w ½ części każde z nich. Spadek po S. W. A. nabył w całości syn – A. A. (postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia 23 listopada 2011 roku, sygn. akt III Ns 1218/11). Pismem z dnia 27 czerwca 2011 roku Prezydent Miasta Ł. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu części nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 69. W uzasadnieniu organ podniósł, iż teren nieruchomości został wywłaszczony na podstawie orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta Ł. z dnia 24 lipca 1968 roku, a w chwili obecnej wywłaszczony grunt jest własnością Gminy Ł. Teren stanowiący obecnie działkę nr ewid. 109/1 i 109/2 znajduje się we władaniu Administracji Nieruchomościami A, natomiast działka nr ewid. 42/16 znajduje się we władaniu Zarządu Dróg i Transportu (stanowi al. B). Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 24 i 26 Kodeksu postępowania administracyjnego, wyznaczył Starostę [...], wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej do rozpatrzenia sprawy. Starosta [...] wezwał A. A. do uzupełnienia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o stanowisko byłych współwłaścicieli: M. W. II voto A., J. G., M. M., S. A.–D., M. A., Z. B., Z. B.–K., H. B.–M., J. B., H. T. i K. W. oraz wskazał, że S. A. z domu S. jest również oprócz A. A. spadkobiercą po F. A. Organ jednocześnie pouczył wnioskodawcę, iż w przypadku śmierci byłych właścicieli, należy przedłożyć prawomocne postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku lub notarialne poświadczenie dziedziczenia wraz ze stosownym wnioskiem osób ujętych w tych dowodach. Nieuzupełnienie wniosku spowoduje wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W piśmie z dnia 19 września 2011 roku A. A. poinformował, iż nieruchomość była własnością M. W. II voto A. Głównym spadkobiercą tej nieruchomości jest ojciec wnioskodawcy, czyli F. A. i W. A. W momencie wywłaszczenia główny właściciel działki – M. W. II voto A. i jej spadkobierca – W. A. nie żyli. W chwili wywłaszczenia żył ojciec wnioskodawcy i on był głównym spadkobiercą nieruchomości. Osoby wymienione przez organ, tj.: W. A., J. G., M. M., M. A., K. W. w dacie wywłaszczenia nie żyły i nie miały zatwierdzonych praw do spadku. Natomiast z pozostałymi wymienionymi przez organ osobami wnioskodawca, po śmierci ojca nie miał żadnych kontaktów, więc tych osób nie zna i nie jestem w stanie stwierdzić, czy one żyją. W toku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji wystąpił do urzędów prowadzących ewidencję ludności o ustalenie adresów zameldowania na pobyt stały: S. A.–D., H. T., Z. B., W. G., J. G., F. G., Z. M., J. M., S. A. oraz H. B.–M. Odpowiedzi właściwych organów nie pozwoliły na ustalenie adresów zamieszkania tych osób lub ich spadkobierców. W piśmie z dnia 6 grudnia 2011 roku Starosta [...] poinformował A. A., iż jego udział jako spadkobiercy po F. A. wynosi 3/224 części. Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta Ł. w Ł. z dnia 18 września 1969 roku, sygn. akt II Ns 809/69, spadkobiercą po M. W. II voto A. (właścicielki do 70/224 części), K. A. (właściciela do 56/224 części) jest H. T. (właścicielka do 56/224 części). Polemizując z ustaleniami organu, A. A. podkreślił, iż wskazany udział części jego ojca się nie zgadza. Wywłaszczenie miało miejsce w 1968 roku, a sprawa spadkowa na rzecz H. T. odbyła w 1969 roku bez udziału ojca wnioskodawcy. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym, Starosta [...] decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A nr 69, stanowiącej własność Gminy Ł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, który nie pochodzi od wszystkich osób uprawnionych w rozumieniu art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 roku Nr 102, poz. 651 ze zm.), nie może stanowić podstawy orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Brak stanowiska pozostałych współwłaścicieli lub ich spadkobierców, oznacza, iż brak jest zgodnego wniosku o zwrot nieruchomości. W odwołaniu od powyższej decyzji A. A. podniósł, iż jest ona dla niego niesprawiedliwa i krzywdząca. Zgłoszenie wniosku o zwrot przez jedną tylko z uprawnionych osób nie legitymuje organu orzekającego do odmowy merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jeśli ta osoba ma status prawny. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, uchylił decyzję pierwszej instancji i orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż zgodnie z regulacją art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z powyższej regulacji w ocenie organu wynika, iż postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może zostać uruchomione wyłącznie na wniosek uprawnionej osoby, tj. byłego właściciela gruntu lub jego spadkobiercy. W postępowaniu prowadzonym przez organ pierwszej instancji ustalono, że współwłaścicielami nieruchomości w dacie wywłaszczenia byli: F. A., S. A.– D., Z. E. B.–K., H. B.–M., J. B., H. T. oraz spadkobiercy: M. W. II voto A., W. A., J. G., M. M., M. A. i K. W. Działka oznaczona w dacie wywłaszczenia nr ewid. 40 położona w Ł. przy ul. A 69 (przeznaczona pod budowę ulicy C na odcinku od ulicy D do ulicy E) odpowiada aktualnie działce nr ewid. 109/1 i 109/2 oraz nr ewid. 42/16 (pod al. B). Właścicielem terenu jest Gmina Ł. Jak następnie wskazał organ, do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości uprawnionymi byli wszyscy współwłaściciele lub ich spadkobiercy wymienieni w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Tymczasem, wniosek o zwrot nieruchomości złożył jedynie A. A. – spadkobierca F. A. Wbrew zarzutom odwołującego się, w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczętym na skutek wniosku niektórych tylko uprawnionych, organ nie ma obowiązku poszukiwania z urzędu pozostałych uprawnionych. W konkluzji organ wyjaśnił, iż nie wykazanie następstwa prawnego (praw do spadku) po poprzednim właścicielu prowadzi do odmowy zwrotu nieruchomości, nie może natomiast skutkować umorzeniem postępowania w sprawie. Brak zgody wszystkich poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców na zwrot nieruchomości stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości i wobec jej zaistnienia organ administracji publicznej jest zobowiązany do wydania decyzji o odmowie zwrotu nieruchomości, a nie – jak to uczynił organ pierwszej instancji – decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. Wydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezłożenie wniosku przez wszystkie osoby uprawnione i zarazem zobowiązane, nie zamyka w przyszłości tym osobom prawa do skutecznego domagania się zwrotu nieruchomości, o ile wniosek zostanie złożony przez wszystkich byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Ponowne złożenie wniosku przez wszystkie osoby zobowiązane do jego złożenia nie będzie czynić postępowania w sprawie bezprzedmiotowym z uwagi wcześniejsze wydanie decyzji merytorycznej o odmowie zwrotu nieruchomości. W związku z tym, iż wniosek o zwrot nieruchomości nie pochodził od wszystkich współwłaścicieli nieruchomości – brak spełnienia przesłanki wynikającej z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ nie mógł orzec o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję A. A. wyraził pogląd, że na mocy art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego to organ powinien zawiadomić pozostałe strony o prowadzonym postępowaniu i uzyskać ich zgodę na zwrot nieruchomości. Skarżący dostarczył organowi akty zgonu części osób wskazanych w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej o wywłaszczeniu. Niemniej jednak nie zna on adresów zamieszkania pozostałych osób. Jeżeli organ udostępni skarżącemu adresy zamieszkania tych osób, to skarżący dostarczy ich akty zgonu lub ich odnajdzie. Część współwłaścicieli nieruchomości już w momencie jej wywłaszczenia, w roku 1968, nie żyła. Orzeczenie o wywłaszczeniu, w ocenie autora skargi, dotknięte jest wadą prawną wymienioną w art. 156 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując zarzuty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organ drugiej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Bezsporne w sprawie jest to, że strona skarżąca w treści skargi kwestionuje decyzję organ drugiej instancji uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i orzekającą o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że skarżący wystąpił z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na mocy orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z 1968 roku. Z orzeczenia o wywłaszczeniu wynika, iż w momencie wywłaszczenia nieruchomość stanowiła współwłasność dwunastu osób. Nie jest również kontestowane ani przez organy obu instancji, ani przez skarżącego, iż wyłącznie to on wystąpił z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego skarżący wykazał swoje uprawnienie jako spadkobiercy wyłącznie po jednym ze współwłaścicieli nieruchomości – jego ojcu. Zasadniczy spór w sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na dwa pytania. Po pierwsze – czy z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami może wystąpić jeden ze współwłaścicieli lub spadkobierca jednego ze współwłaścicieli, czy też wszyscy współwłaściciele lub ich spadkobiercy. Okolicznością pozostawioną na marginesie jest kwestia czy wszyscy współwłaściciele lub ich spadkobiercy muszą być wnioskodawcami, czy w toku postępowania mogą przyłączyć się do wniosku. Drugie istotne w sprawie zagadnienie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, kto – wnioskodawca, czy organ, ma obowiązek poszukiwać współwłaścicieli lub ich spadkobierców, którzy nie wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Skład orzekający w niniejszej sprawie podzielił pogląd organów obu instancji, iż jeżeli wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot w trybie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 roku, Nr 102, poz. 651 ze zm.) stanowiła współwłasność, to żądanie jej zwrotu powinno pochodzić od wszystkich współwłaścicieli bądź od wszystkich spadkobierców poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości. Jest to podstawowa dyrektywa przy stosowaniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 roku, I OSK 1385/08, ONSAiWSA 2011/1/9, z dnia 5 stycznia 2001 roku, IV SA 2217/98, Lex nr 53398 oraz wyroki NSA wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 IV 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dnia 16 grudnia 1987 roku, IV SA 642/87, ONSA 1988/1/19 oraz z dnia 6 grudnia 1999 roku, IV SA 2153/97, Lex nr 48677). Podobnie stanowisko wskazujące, że wniosek o zwrot nieruchomości pochodzący od nie wszystkich osób uprawnionych do zwrotu nieruchomości, w tym współwłaścicieli nieruchomości (ich spadkobierców), stanowi negatywną przesłankę do orzeczenia o jej zwrocie, znajduje swoje potwierdzenie zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2009 roku, II SA/Bk 736/08, Lex nr 477382 oraz wyroki NSA z dnia 30 czerwca 1995 roku, IV SA 414/94, Wokanda 1995/9/33; z dnia 11 sierpnia 1995 roku, IV SA 1034/94, nie publ.; z dnia 18 grudnia 1995 roku, IV SA 1063/94, nie publ. oraz G. Bieniek (w:) G. Bieniek, S. Kalus, Z. Mamaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 440). Skład orzekający pogląd ten podziela. Zatem niezłożenie wniosku przez wszystkich uprawnionych nie uniemożliwia wydania decyzji merytorycznej. Jeśli bowiem wniosek o zwrot winni złożyć wszyscy właściciele (współwłaściciele) nieruchomości lub ich aktualni spadkobiercy, oznacza to, że tylko wspólnie posiadają legitymację procesową do uzyskania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu. Taką konieczność, a nie tylko możliwość współwystępowania, określa się w doktrynie jako legitymację procesową łączną, której brak nie uniemożliwia zakończenia sprawy, ale prowadzi do wydania decyzji o odmownym załatwieniu wniosku, będącej rozstrzygnięciem merytorycznym (G. Bieniek (w:) G. Bieniek, S. Kalus, Z. Mamaj, E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 440). Rekapitulując, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości muszą wystąpić wszyscy byli współwłaściciele lub ich spadkobiercy. Oczywiście dopuszczalnym jest, by z wnioskiem wystąpiła jedna z uprawnionych osób, a reszta przyłączyła się do tego wniosku w toku postępowania. Przechodząc do kolejnego spornego w niniejszej sprawie zagadnienia wyjaśnić należy, iż zgodnie z regulacją art. 61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ w toku postępowania nie miał obowiązku, w trybie zacytowanego przepisu, poszukiwać pozostałych osób, które uprawnione byłyby do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Roszczenie o zwrot nie jest, jak chce tego skarżący, uprawnieniem li tylko procesowym. Wniosek skarżącego, jako niewątpliwie zainteresowanego, spowodował wszczęcie postępowania o zwrot. W ramach tego postępowania organ zobowiązany był do zbadania wszystkich materialnoprawnych przesłanek uzasadniających żądanie. Jedną z tych przesłanek jest właśnie, określony przepisami ustawy o gospodarce nieruchomości, przysługujący łącznie wnioskującym hipotetyczny, wypełniający całość tytuł prawny do nieruchomości. Oczywiście organ, w ramach obowiązków wynikających z art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego winien o potrzebie i sposobie wykazania tej przesłanki poinformować strony. Takie, stosowne, ale bezskuteczne czynności w rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji niewątpliwie podejmował. Brak reakcji skarżącego w postaci złożenia odpowiednich dokumentów (postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku lub notarialnych poświadczeń dziedziczenia) spowodował, że jedynym możliwym rozstrzygnięciem sprawy było wydanie decyzji odmownej z powodu niespełnienia materialnoprawnej przesłanki, o jakiej mowa wyżej. Wbrew zarzutom skarżącego, w postępowaniu administracyjnym o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wszczętym na skutek wniosku niektórych tylko uprawnionych, organ nie ma obowiązku poszukiwania z urzędu pozostałych uprawnionych. Nie jest to bowiem kwestia ustalenia kręgu osób, których interesu dotyczy postępowanie w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz spełniania przez osoby ubiegające się o zwrot wymaganej ustawą przesłanki. Nie ma przecież żadnej wątpliwości, że samo odszukanie tych osób i zawiadomienie ich o toczącym się postępowaniu, stanu sprawy nie zmieni. Jeśli bowiem osoby te nie złożą stosownych oświadczeń, a więc własnym działaniem nie doprowadzą do ziszczenia się ustawowej przesłanki, organ również będzie zmuszony wydać decyzję odmowną. W istocie ustalenie pełnego kręgu osób, których tylko łączne uprawnienia składają się na skuteczne prawo żądania zwrotu nieruchomości jest ustaleniem potencjalnego "nowego" wnioskodawcy, a nie ustaleniem kręgu osób, których interesu dotyczy toczące się z wniosku niektórych tylko uprawnionych, postępowanie. Nieusprawiedliwione są więc oczekiwania skarżącego, aby to wyłącznie inicjatywa organu miała doprowadzić do "uzupełnienia" legitymacji czynnej podmiotu wnioskującego zwrot nieruchomości. Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż jeżeli w ocenie skarżącego orzeczenie o wywłaszczeniu jest dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego, to może on wnioskować o stwierdzenie jego nieważności w drodze odrębnego wniosku wszczynającego inne postępowanie. W toku postępowania o zwrot wywłaszczonych nieruchomości organ nie bada legalności orzeczenia o wywłaszczeniu. Reasumując Sąd podzielił pogląd organu drugiej instancji, iż niezłożenie wniosku przez wszystkich współwłaścicieli (lub ich spadkobierców) nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, skutkującej umorzeniem postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie, jak słusznie wskazał ten organ, wydanie decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na niezłożenie wniosku przez wszystkie osoby uprawnione, nie zamyka w przyszłości tym osobom prawa do skutecznego domagania się zwrotu, o ile wniosek zostanie złożony przez wszystkich byłych właścicieli lub ich spadkobierców. Ponowne złożenie wniosku przez wszystkie osoby zobowiązane do jego złożenia nie będzie czynić postępowania w sprawie bezprzedmiotowym z uwagi wcześniejsze wydanie decyzji merytorycznej o odmowie zwrotu nieruchomości. W tej sytuacji najbardziej racjonalnym w punktu widzenia skarżącego zdaje się być podjęcie działań w celu odszukania wszystkich współwłaścicieli lub ich spadkobierców i przedstawienie organowi ich stanowiska w sprawie. Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. LS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło