II SA/Łd 944/21

WyrokWSA w Łodzi2022-03-18

Skład orzekający: Robert Adamczewski, Agata Sobieszek-Krzywicka, Tomasz Porczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobie, która sprawuje opiekę nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli zakres sprawowanej opieki nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, pod warunkiem wykazania bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z aktywności zawodowej a koniecznością sprawowania opieki. Sam fakt sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie jest wystarczający, jeśli zakres tej opieki nie uniemożliwia obiektywnie podjęcia lub wykonywania pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego A.W. z tytułu opieki nad matką J.N., legitymującą się orzeczeniem o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Organ uznał, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego związku między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki, wskazując, że zakres czynności opiekuńczych nie wyklucza całkowicie możliwości podjęcia pracy. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów, naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2022 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. B.A. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a.; art.17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.:Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) - dalej: u.ś.r.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania A.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J.N. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz przywołało treść przepisów u.ś.r. regulujących instytucję świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium podkreśliło, że o ustalenie przedmiotowego świadczenia skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wystąpiła wnioskiem z dnia 11 czerwca 2021 r. W oparciu o przedłożony wniosek oraz załączoną dokumentację ustalono, że wymagająca opieki J.N. jest wdową, legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 marca 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, datowanej na dzień 1 grudnia 2019 r. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej, nie jest ona rolnikiem, małżonkiem ani domownikiem rolnika, jak również nie wykonuje pracy w gospodarstwie rolnym. Z przeprowadzonego w dniu 24 czerwca 2021 r. wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wspólnie zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe z aktywnym zawodowo mężem (własna działalność gospodarcza) oraz wymagającą opieki matką. J.N. porusza się po mieszkaniu samodzielnie. Porusza się powoli, gdyż stanowi to dla niej duży wysiłek i wymaga oparcia o kule. Zakres wykonywanych przez skarżącą czynności opiekuńczych wobec matki obejmuje higienę osobistą, pomoc w ubieraniu, podawanie lekarstw, przygotowywanie i podawanie posiłków. W miedzy czasie skarżąca sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy, a nadto zapewnia kontakt z lekarzem oraz wykupuje lekarstwa. Skarżąca jest jedyną osoba sprawującą stałą i osobistą opiekę nad matką. Wykonywane czynności opiekuńcze zajmują jej około 8 godzin dziennie, a w razie potrzeby wstaje do matki również w nocy. Z uwagi na powyższe nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zawodowej. Z dokonanych ustaleń wynika nadto, że skarżąca pracowała wcześniej w gospodarstwie rolnym, które zostało przekazane na syna około 7 lat wcześniej. Z oświadczenia strony zawartego w piśmie z dnia 5 lipca 2021 r. wynika także, że skarżąca posiada bardzo uboga historię zatrudnienia sięgającą tylko i wyłącznie prac dorywczych. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy Ż. powołując się na przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazując, na niespełnienie określonej w tym przepisie przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności matki. Dodatkowo, odwołując się do art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. organ wskazał na brak bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. W odwołaniu od powyższej decyzji A.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o uchylenie w całości kwestionowanej decyzji, a nadto o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie przedmiotowego świadczenia, zarzucała: - dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu podczas, gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, - błędne zastosowanie normy prawnej wrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, uznającego go za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej opieki nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Utrzymując w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji, Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekło niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest zatem dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Tym samym zarzut odwołania, co do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznać należało za zasadny. Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego, pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. W ocenie Kolegium strona nie wykazała bowiem istnienia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Kolegium podkreśliło, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Chodzi zatem o sprawowanie stałej, ciągłej i osobistej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie zawsze bowiem ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że rozmiar sprawowanej nad osobą niepełnosprawną opieki uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Kolegium z przywołanych wyżej istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych wynika, iż wskazany przez skarżącą zakres sprawowanej opieki nad matką nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wykonywane przez stronę czynności opiekuńcze nad matką w dużej mierze sprowadzają się do czynności, które nie wymagają stałej i całodobowej opieki, a są wykonywane w każdej rodzinie (gotowanie, sprzątanie, pranie, podawanie posiłków i leków). Co więcej cześć z tych czynności nie jest wykonywana codziennie i nie zajmuje każdego dnia 8 godzin. Kolegium podkreśliło także, że J.N. pomimo niekwestionowanych przez organ schorzeń, jest w stanie poruszać się samodzielnie po mieszkaniu. Tym samym w ocenie organu odwoławczego obiektywnie możliwym jest taka organizacja sprawowanej przez stronę opieki, która nie wymagałaby od strony całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej. Organ podkreślił dodatkowo, iż w przypadku skarżącej trudno mówić o rezygnacji z zatrudnienia, gdyż jak wynika z akt sprawy strona poza pracą w gospodarstwie rolnym, które przekazała synowi około 7 lat wcześniej, nie podejmowała innego zatrudnienia. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., poprzez zaniechanie wykładni systemowej, celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że zakres sprawowanej opieki nie wypełnia dyspozycji wskazanego przepisu podczas, gdy w jego rozumieniu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga, w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia, opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej, a co za tym idzie uznanie braku bezpośredniego związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad matką. Strona zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu sprawowanej opieki nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej zakwestionował stanowisko Kolegium dotyczące wystąpienia przesłanki uniemożliwiającej przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Pełnomocnik podniósł, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Pełnomocnik zauważa, iż z zebranego w sprawie materiału wynika, że skarżąca ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga A.W. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2022 r. poz. 329) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie w treści wniesionej skargi strona skarżącą zawarła wniosek o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym, a druga ze stron – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. w udzielonej odpowiedzi na skargę przystąpiło do powyższego wniosku. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyższym zakresie Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu, co obligowało Sąd do oddalenia skargi. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano przedmiotem skargi J.R. uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Ż. z dnia [...] r., znak [...] o odmowie przyznania A.W. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką J.N. Podstawę prawną wydania kwestionowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. 2021 r. poz. 735) – dalej: k.p.a. oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 111)- dalej: u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie bezspornym pozostaje, że wymagająca opieki J.N. jest wdową, a A.W. jest jej jedyną córką, co oznacza, iż na skarżącej ciąży obowiązek alimentacyjny względem matki wynikający z treści art. 129 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 1359) - dalej: k.r.o. Bezspornym pomiędzy stronami jest także to, że J.N. legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 11 marca 2020 r. o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji, co w myśl art. 3 pkt 21 lit.b u.ś.r. jest jednoznaczne z uznaniem, że w/w legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec powyższego uznać należy, że skarżąca należy do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, iż w sprawie nie doszło do łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., gdyż jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wnioskodawczyni nie wykazała bezpośredniego związku pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wskazać na wstępie wymaga, że powołanego wyżej przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można odczytywać w ten sposób, że samo posiadanie przez osobę niepełnosprawną orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym sprawia, że świadczenie to przysługuje wskazanym w ww. przepisie osobom. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do osób, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Zarówno charakter omawianego świadczenia, jak i jego cel pozwalają na stwierdzenie, iż stanowi ono pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej, a co za tym idzie nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Podkreślenia również wymaga, że zakres sprawowania opieki nad osobami niepełnosprawnymi w stopniu znacznym może się różnić w zależności od stopnia samodzielności tych osób oraz ich potrzeb. Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się oświadczenie pielęgnacyjne. Innymi słowy o rezygnacji z zatrudnienia czy też świadomym jego niepodejmowaniu można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, a składające się na nią szczególne czynności zajmują tyle czasu, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia jest niemożliwe. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (niepodejmowania przez niego pracy) a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wskazanym w przepisie art. 17 u.ś.r. Co również istotne, stały, długoterminowy i stały charakter opieki nie może być utożsamiany z wykonywaniem czynności opiekuńczych bez przerwy przez 24 godziny na dobę (por. wyroki NSA z 16 grudnia 2021 r., I OSK 716/21; z 2 lutego 2017, I OSK 2201/15; wyrok WSA w Łodzi z 20 czerwca 2020 r., II SA/Łd 218/20; wyrok WSA w Krakowie z 15 grudnia 2021 r., III SA/Kr 634/21; wyroki WSA w Gdańsku z 22 grudnia 2021 r., III SA/Gd 841/21; z 16 września 2021 r., III SA/Gd 563/21; wyroki WSA w Olsztynie z 21 października 2021 r., II SA/Ol 708/21, z 21 października 2021 r., II SA/Ol 776/21; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym przedłożone do akt oświadczenia strony, co do zakresu i charakteru świadczonej opieki oraz przeprowadzony wywiad środowiskowy czynią zasadnym stwierdzenie, co do niewykazania istnienia przesłanki bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawczyni, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie bowiem zauważyło, że wskazany przez skarżącą zakres wykonywanych czynności nie stanowi stałej opieki, a co za tym idzie nie wyklucza całkowicie podjęcia przez stronę zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Pomimo, co nie budzi wątpliwości, codziennego charakteru świadczonej opieki, zakres wykonywanych przez stronę czynności sprowadza się w istocie do prowadzenia gospodarstwa domowego. Czynności typu przygotowywanie i podawanie posiłków, pranie, sprzątanie, czy też robienie zakupów, należą do typowych czynności dnia codziennego, które są także wykonywane przez osoby aktywne zawodowo. Co więcej większość czynności, na które wskazuje skarżąca, nie jest wykonywana codziennie, co potwierdza sama strona. Natomiast wskazane przez skarżącą czynności stricte opiekuńcze nad matką, to jest pomoc w czynnościach z zakresu higieny osobistej, w ubraniu się, czy tez podawanie lekarstw, towarzyszenie w trakcie wizyt lekarskich oraz realizacja wystawionych recept nie stanowią czynności, które uniemożliwiają podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Zasadności powyższego stwierdzenia nie przeczą w ocenie Sądu zarówno potwierdzona wymaganą dokumentacją niepełnosprawność matki skarżącej, czy tez jej podeszły wiek. Nie bagatelizując stanu zdrowia J.N. podkreślenia jednak wymaga, że z akt sprawy nie wynika, iż w/w jest osobą całkowicie niesamodzielną i niesprawną ruchowo. Nie wynika, że wymaga pomocy w spożywaniu posiłków, skorzystania z toalety (nie jest osobą pampersowaną), a ponadto jak wskazuje sama skarżąca, jest w stanie samodzielnie poruszać się po mieszkaniu opierając się na kulach. Tym samym strona sprawuje swoisty dozór nad matką, który jak słusznie podnosi Kolegium, przy właściwej organizacji nie wyklucza całkowicie podjęcia przez skarżącą jakiejkolwiek aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Tymczasem jak wynika z treści załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego z dnia 24 czerwca 2021 r. tego rodzaju rozwiązanie nie tylko nie jest brane pod uwagę przez skarżąca, a wręcz nie wyraża na nie zgody. W sprawie nie sposób także pominąć, iż jak wynika z załączonego do akt administracyjnych sprawy oświadczenia strony skarżącej z dnia 5 lipca 2021 r., skarżąca poza pracą w gospodarstwie rolnym, które jak sama wskazuje przekazała synowi około 7 lat temu skupiając się nad opieką nad matką, nie podejmowała jakiejkolwiek innej aktywności zawodowej. Co prawda przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, co wynika z wnioskowego charakteru przedmiotowego świadczenia, to jak już wcześniej wskazano celem świadczenia pielęgnacyjnego jest wsparcie osób, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osoba niepełnosprawną. Świadczenie to stanowi pewną formę rekompensaty strat finansowych opiekuna wynikających z rezygnacji z aktywności zawodowej i jako takie, nie może stanowić alternatywnego źródła dochodu. Reasumując Sąd stwierdza, iż pomimo faktu, że skarżąca należy do podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uprawnionych do otrzymania wnioskowanego świadczenia, to jednak z uwagi na brak wykazania istnienia, wynikającej z powyższego przepisu przesłanki związku pomiędzy brakiem jej aktywności zawodowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, za prawidłowe uznać należy negatywne rozpatrzenie zgłoszonego przez nią żądania. Tym samym zarzut skargi, co do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. uznać należało za niezasadny. Wbrew stanowisku pełnomocnika strony skarżącej w sprawie nie doszło także do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. Procedujące w sprawie organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły cały materiał dowodowy, zarówno pod katem możliwości uznania skarżącej za podmiot uprawniony do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jak i pod kątem wystąpienia przesłanek zarówno pozytywnych, jak i negatywnych przemawiających za jego przyznaniem. Prowadząc postępowanie organy działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne, jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy, a uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. is

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło