II SA/Łd 981/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant aplikant radcowski Krzysztof Kmita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2009 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Wójt Gminy W. na podstawie art. 3 pkt 16, art. 4 ust.2, art. 5 ust. 1, ust. 3, ust. 8, ust. 8a, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2001r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz §2 ust. 2, §13 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) odmówił D. L. świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 w formie zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, wnioskowane na D. L., M. L., P. L., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na P. L. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, iż strona nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanych świadczeń, gdyż przekroczona została kwota dochodu uprawniająca do świadczeń rodzinnych tj. 504 zł na osobę. Na podstawie załączonych do wniosku o świadczenie dokumentów tj. zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodzie strony za 2007 rok w wysokości 17 459,17 zł oraz dochodzie współmałżonka w wysokości 14 348,25 zł organ ustalił dochód rodziny, przy czym doliczył do niego dochód z tytułu posiadanego gospodarstwa rolnego w wysokości 15 104,88 zł. Organ wyjaśnił, iż wprawdzie strona wydzierżawiła gospodarstwo rolne na okres 10 lat, na potwierdzenie przedłożyła kserokopię umów, umowa dzierżawy została zarejestrowana w Starostwie Powiatowym w P., niemniej jednak nie spełnia ona celu emerytalno-rentowego. Stosownie bowiem do art. 5 ust. 8a w/w ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Reasumując organ ustalił, iż łączny dochód za 2007 rok wyniósł 46 912,30 zł, zatem miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 781,87 zł i przekroczył kwotę uprawniającą do świadczenia rodzinnego. W odwołaniu od powyższej decyzji D. L. podkreśliła, iż zaskarżona decyzja jest krzywdząca, gdyż gospodarstwo rolne zostało wydzierżawione w tym samym dniu, którym mąż otrzymał je od swojej matki. Z uwagi na chorobę męża nie może on zajmować się gospodarstwem, stąd wydzierżawił je. Dodała również, iż z uwagi na posiadaną przez męża rentę nie było możliwe wydzierżawienie gospodarstwa w celach emerytalno-rentowych. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1 ust. 3 ust. 8 i ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał treść wskazanych w podstawie rozstrzygnięcia przepisów. Ustosunkowując się do kwestii spornej tj., dzierżawy gospodarstwa wyjaśnił, iż z zaświadczenia Urzędu Gminy w W. z dnia 24 września 2008r. wynika, że mąż strony S. L. w 2007 roku figurował w podatkowych rejestrach wymiarowych Urzędu jako właściciel gospodarstwa rolnego o pow. 6,65 ha. Z akt sprawy wynika, iż w dniu 30 czerwca 2005r. S. L. zawarł umowę dzierżawy na grunty gospodarstwa rolnego o pow. 6,65 ha, z dzierżawcą E. B. na okres 10 lat od dnia 30 czerwca 2005r., ustalając, że dzierżawca zobowiązuje się opłacić podatek rolny od dzierżawionych gruntów, umowa została zgłoszona w dniu 3 października 2005r. do operatu ewidencji gruntów i budynków Starostwa Powiatowego. Z kolei w dniu 5 kwietnia 2006r. S. L. zawarł umowę na powyższe grunty z D. B. na okres 10 lat od dnia zawarcia, ustalając, że dzierżawca zobowiązuje się opłacić podatek rolny od dzierżawionych gruntów, umowę w dniu 10 kwietnia 2006r. zgłoszono do Starostwa. Organ ustalił nadto, iż S. L. zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia w T. z dnia 28 września 1994r. zaliczony został do drugiej grupy inwalidów i przed zawarciem umów dzierżawy pobierał z ZUS rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przysługującą na stałe. Wywiódł, iż w świetle powyższego niewątpliwie przedmiotowe umowy nie zostały zawarte stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Organ, przywołując orzecznictwo NSA ( wyrok NSA z dnia 8 listopada 2006r., sygn. akt I OSK 603/06, dostępny Lex nr 320063 ) wywiódł, iż umowa dzierżawy, stosownie do przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista, zaś wydzierżawiający to emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą, natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności, umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana w celu wykazania, ze działalność rolnicza ustała, lecz badanie celu umowy nie jest zadaniem organów prowadzących postępowanie administracyjne, gdyż cel umowy nie wymaga ustaleń, jeżeli – przy zachowaniu pozostałych warunków – wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Nadto nie znajduje uzasadnienia prawnego przekonanie, ze – dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy. Reasumując organ podniósł, iż przedłożone przez wnioskodawczynię umowy dzierżawy nie zostały zawarte stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, zatem dochód z gospodarstwa rolnego winien być wliczony do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia rodzinnego. W dalszej części uzasadnienia organ przywołał wyliczenia organu pierwszej instancji i powtórzył za tym organem, iż miesięczny dochód rodziny wynosi 3 909,36 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę 781,87 zł, a kwota ta przekracza kwotę określoną w art. 5 ust. 1 w/w ustawy uprawniającą do świadczeń rodzinnych, wynoszącą miesięcznie 504 zł na osobę, o kwotę 277,87 zł a zatem o kwotę znacznie wyższą od najniższego zasiłku rodzinnego tj. 48 zł. W skardze do WSA w Łodzi, D. L. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji powtórzyła za odwołaniem, iż działania organów są dla niej i jej rodziny wysoce krzywdzące. Zdaniem strony nie jest zasadne doliczenie do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa, z którego faktycznie nie osiąga żadnego dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sądy administracyjne zostały powołane do badania zgodności z prawem działania organów administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej jako "p.p.s.a"). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust.1 p.p.s.a.), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a.) ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 w/w ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu. Podkreślić należy także, iż sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził, aby decyzja ta naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. odmawiającą D. L. świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2008/2009 w formie zasiłku rodzinnego na dziecko i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowią przepisy art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1, 3, 8 i ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.). W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 tej ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 5 ust. 8 i 8a ustawy w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Podstawę odmowy przyznania świadczeń rodzinnych w przedmiotowej sprawie a tym samym kwestię sporną stanowi ustalenie przez organy, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a to z uwagi na zsumowanie dochodów uzyskiwanych przez rodzinę z gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczych ( art. 5 ust. 9 ). Okoliczności przedmiotowej sprawy nie budzą wątpliwości. W rodzinie skarżącej D. L., poza nią samą pozostaje mąż S. L. oraz małoletnie dzieci: D. L., M. L. i P. L. W 2007 r. skarżąca uzyskała dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie 17 459,16 zł. Mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 6,65 ha ( przeliczeniowych 6,8040 ha ). Zawarł on w dniu 5 kwietnia 2006r. umowę dzierżawy powyższych gruntów z D. B. na okres 10 lat ustalając, że dzierżawca zobowiązany będzie opłacać podatek rolny od dzierżawionych gruntów a umowę w dniu 10 kwietnia 2006r. zgłoszono do operatu ewidencji gruntów i budynków Starostwa. Nadto S. L. zaliczony jest do drugiej grupy inwalidów i przed zawarciem umowy dzierżawy pobierał z ZUS rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, przysługującą na stałe. W 2007 r. z tego tytułu uzyskał dochód w kwocie 14 348,25 zł. W ocenie sądu, organ prawidłowo zinterpretował przywołane w rozstrzygnięciu przepisy dokonując, w oparciu o przepis art. 5 ust. 9 cytowanej ustawy, zsumowania dochodów z gospodarstwa rolnego i pozarolniczych. Zaznaczyć przy tym należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia ( por. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007r., sygn. akt I OSK 321/07, dostępny Lex nr 401679 ). Dochód z gospodarstwa rolnego wylicza się ryczałtowo według hektarów przeliczeniowych i takiego też wyliczenia zgodnie z powołanymi wyżej przepisami organ dokonał. W myśl art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Przyjmuje się przy tym, że umowa dzierżawy zawarta stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników to taka, która jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach ( art. 28 ust. 4 ), w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista rolniczy, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą ( art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności ( art. 28 ust. 4) (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 603/06, dostępny Lex nr 320063 ). Słusznie więc organ przyjął, iż umowa dzierżawy zawarta przez męża skarżącej nie spełnia zasadniczej przesłanki wymienionej art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a tym samym brak jest podstaw dla uwzględnienia żądania skarżącej, niezależnie od jej poczucia krzywdy. W tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów słuszna i prawidłowa. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji. ar