II SA/Łd 997/14

Dnia 12 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 roku sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. LS Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.) – w skrócie: "K.p.a." – oraz art. 2 pkt 2 i pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm.) – powoływana także jako: "ustawa" – utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], w sprawie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W toku postępowania ustalono, że wnioskiem z dnia 19 września 2012r. M. S. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko W. F., w okresie świadczeniowym 2012/2013. Na podstawie złożonych dokumentów, w tym m.in. zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. z dnia 4 września 2012r. o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], przyznał M. S. prawo do wnioskowanych świadczeń od dnia 1 października 2012r. do dnia 30 września 2013r. w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. W dniu 8 kwietnia 2014r. do organu I instancji wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. – W. z dnia 10 września 2012r., w sprawie umorzenia na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego w zakresie alimentów zaległych należnych od J. F.. W związku z tym Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...], nr [...], wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., wskazując iż w przedmiotowej sprawie pojawiły się nowe okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, a następnie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił w całości decyzję wydaną w dniu [...], nr [...] i orzekł o odmowie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko W. F. na okres od 1 października 2012r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na regulację art. 2 pkt 2 i pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012r., poz. 1228 ze zm.), stwierdził, że w chwili składania przez M. S. wniosku o ustalenia prawa do świadczenia alimentacyjnego nie została spełniona ustawowa przesłanka bezskuteczności egzekucji, bowiem z dniem 30 sierpnia 2012r. nastąpiło umorzenie wszelkich zaległości alimentacyjnych na rzecz wierzyciela. Od decyzji organu I instancji odwołała się M. S., zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym w szczególności: art. 2 pkt 2 i pkt 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych uprawnionego nie była bezskuteczna wskutek późniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego organ egzekucyjny uprzednio stwierdził stosownie do art. 3 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy bezskuteczność postępowania egzekucyjnego i które to zaświadczenie było podstawą uchylonej decyzji o przyznaniu świadczeń oraz art. 24 ustawy poprzez jego w istocie zastosowanie, gdy brak było przesłanek do jego zastosowania. Na tej podstawie odwołująca wniosła o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie wznowionego postępowania. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...], nr [...], SKO w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że na wniosek wierzyciela M. S. (wówczas F.) z dnia 7 września 2012r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Ł. - W. K. P. w dniu 10 września 2012r. umorzył postępowanie egzekucyjne (co do alimentów zaległych wraz z odsetkami) prowadzone wobec dłużnika - J. F., umarzając tym samym wszelkie zaległości na rzecz wierzycielki z datą 31 sierpnia 2012r. W ocenie Kolegium umorzenie postępowania egzekucyjnego względem dłużnika (a takie miało miejsce w przedmiotowej sprawie) w świetle ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oznacza brak podstawy do wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem przestają istnieć należności, które podlegałyby egzekucji komorniczej na podstawie ustanowionego tytułu wykonawczego (wyroku sądu). Skoro nie występuje obowiązek alimentacji i nie powstają również zaległości, których wyegzekwowanie byłoby bezskuteczne, nie możemy po pierwsze mówić o dłużniku alimentacyjnym, a po drugie wywodzić, iż pozostaje spełnionym warunek z art. 2 pkt 11 powołanej ustawy. Wskazano również, że w przedmiotowej sprawie podstawę wznowienia postępowania przez Prezydenta Miasta Ł. stanowił art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., dotyczący nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które musiały istnieć w dniu wydania decyzji i nie być znane organowi I instancji. Okolicznością taką niewątpliwie jest fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego względem dłużnika - J. F. z dniem 10 września 2012r., a więc przed datą złożenia przez skarżącą wniosku w organie I instancji i wydania decyzji w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dodać należy, że fakt ten nie był znany Prezydentowi Miasta Ł. w dniu orzekania, a w sposób istotny wpływa na podjęte rozstrzygnięcie. W ocenie Kolegium, wobec tak przedstawiającego się stanu faktycznego w sprawie i obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego, organ I instancji w sposób prawidłowy zastosował przepisy kodeksu administracyjnego wznawiając w trybie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. postępowanie administracyjne i zasadnie uchylił w całości decyzję wydaną w dniu [...], orzekając o odmowie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko W. F. na okres od 1 października 2012r. Kolegium wskazało także, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji skorzystał z jednego z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych, przewidzianych w K.p.a., tym samym dyspozycja art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie stanowiła podstawy uchylenia i orzekania przez organ I instancji. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego złożyła M. S., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 2 pkt 2 i 11 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że egzekucja świadczeń alimentacyjnych uprawnionego nie była bezskuteczna wskutek późniejszego umorzenia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego organ egzekucyjny uprzednio stwierdził stosownie do art. 3 w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy bezskuteczność postępowania egzekucyjnego i które to zaświadczenie było podstawa uchylonej decyzji o przyznaniu świadczeń oraz, że okoliczność ta nie była znana organowi wydającemu decyzję z dnia [...], orzekającej o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko W. F. na okres od dnia 1 października 2012r. do dnia 30 września 2013r. Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez uznanie, że istniał nowy, nieznany organowi wydającemu decyzję dowód świadczący o braku istnienia w dniu wydania decyzji przesłanki bezskuteczności postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 2 i 11 ustawy. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie wyjaśnienia wymagają dwie kwestie. Po pierwsze ustalenia wymaga, czy organ administracji prawidłowo skorzystał z trybu wznowienia postępowania, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a po drugie czy w sprawie zaistniała bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Jak wynika z akt sprawy poza sporem jest to, że z dokumentów przedstawionych przez skarżącą w dacie składania wniosku (tj. 19 września 2012r.) wszystko wskazywało na to, że egzekucja alimentów była bezskuteczna. Organ, po zbadaniu wszystkich ustawowych warunków i braku przeszkód do przyznania prawa do wnioskowanych świadczeń, miał wówczas obowiązek ten wniosek uwzględnić. Bezspornym jest również to, że skarżąca nie poinformowała organu, że zanim złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożyła do komornika wniosek o umorzenie zaległych alimentów, a komornik wniosek ten uwzględnił i postanowieniem z dnia 10 września 2012r. O tej okoliczności organ dowiedział się dopiero z informacji przekazanej przez komornika w dniu 8 kwietnia 2014r. Z tego wniosek, że w dacie orzekania przez organ o przyznaniu skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2012r. do dnia 30 października 2013r. istniały istotne dla sprawy okoliczności faktyczne nieznane organowi, które wyszły na jaw po wydaniu przez niego decyzji. Tym samym została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a więc organ I instancji miał wszelkie podstawy do wznowienia postępowania z urzędu. Zasady pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji oraz działania podejmowane wobec dłużników alimentacyjnych zostały określone w Rozdziale 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy podstawowym warunkiem uzależniającym prawo do złożenia przez osobę uprawnioną do organu właściwego wierzyciela wniosku o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji, przez którą należy rozumieć egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (art. 2 pkt 2 ustawy). Dłużnikiem alimentacyjnym jest z kolei osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, natomiast osobą uprawnioną jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 i 11 ustawy). Mając powyższe na uwadze zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przekreśla stan bezskuteczność egzekucji, gdyż w tym czasie egzekucja nie jest prowadzona. Nie można zatem w takiej sytuacji mówić zarówno o dłużniku alimentacyjnym, jak i o osobie uprawnionej. Z tego wynika, że wniosek skarżącej z dnia 19 września 2012r. nie spełniał wymogów, o których mowa w art. 3 ust. 1 ustawy, bowiem w dacie jego złożenia nie istniał stan bezskuteczności egzekucji w okresie dwóch miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Organ miał zatem nie tylko prawo, ale i obowiązek odmówić skarżącej przyznania prawa do ww. świadczeń, z uwagi na brak spełnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji. Tym samym należy stwierdzić, że orzekając w trybie wznowienia, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. organ I instancji zasadnie uchylił ostateczną decyzję własną z dnia 3 października 2012r. i orzekł o odmowie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i na jego podstawie ustalił istniejący stan faktyczny, a następnie prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. W tym stanie rzeczy sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. LS