II SAB/Łd 102/16
WyrokWSA w Łodzi2016-10-14
Skład orzekający: Zygmunt Zgierski, Anna Stępień, Joanna Sekunda – Lenczewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wybudowania i użytkowania ulicy A w B., i czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wybudowania i użytkowania ulicy A w B., co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd odrzucił skargę S. M. na bezczynność w zakresie zobowiązania do wydania aktu z uwagi na wcześniejsze prawomocne osądzenie sprawy. Postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu z pozostałych skarg umorzono z uwagi na wydanie przez organ merytorycznej decyzji. Na organ nałożono grzywnę oraz zasądzono od niego na rzecz skarżących sumy pieniężne i zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg S. M. i U. Z. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy A w B.. Skarżący zarzucali organowi trwającą od ponad 3 lat zwłokę w załatwieniu sprawy, pomimo wcześniejszych interwencji, zażaleń i wyroków sądowych nakazujących podjęcie działań. Organ argumentował, że opóźnienia wynikają z braku kadry, licznych postępowań i częstych wezwań pracowników jako świadków.Rozstrzygnięcie
1) Stwierdzono, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2) Odrzucono skargę S. M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu. 3) Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg. 4) Wymierzono Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2000 zł. 5) Przyznano od organu na rzecz skarżących sumy pieniężne (S. M. 1000 zł, U. Z. 1000 zł). 6) Zasądzono od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2016 roku sprawy ze skarg S. M. i U. Z. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy 1) stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) odrzuca skargę S. M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu; 3) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg; 4) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 5) przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sumy pieniężne na rzecz skarżących: a) S. M. w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych, b) U. Z. w kwocie 1000 (jeden tysiąc) złotych; 6) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz: a) S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych, b) U. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych. LS
W dniu 11 maja 2016 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi S. M. złożył wniosek o rozpoznanie w trybie art. 55 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej w tekście jako: p.p.s.a.) skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy A w B..
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, iż w dniu [...] złożył za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy A w B.. Wobec nieprzesłania skargi do sądu, skarżący złożył wniosek o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a., który został uwzględniony rozstrzygnięciem w sprawie o sygn.akt II SO/Łd 19/16. Strona zaznaczyła, iż mimo nałożenia grzywny skarga nie została przekazana do sądu, co uzasadnia wniosek o rozpoznanie sprawy na podstawie przedstawionych odpisów skargi.
W skardze z dnia [...] skarżący zarzucił organowi trwającą ponad 3 lata bezczynność i wniósł o:
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku strony w zakreślonym przez sąd terminie;
- stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości do uznania sądu;
- wymierzenie organowi grzywny zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w wysokości uwzględniającej stopień przewlekłości;
- zasądzenie od organu kosztów postępowania stosownie do art. 200 p.p.s.a.
Uzasadniając skarżący przypomniał, iż wniosek o wszczęcie postępowania datowany jest na dzień 28 sierpnia 2012 r. i jest doprecyzowaniem wniosku z dnia 21 marca 2010 r. Wyjaśnił, iż z uwagi na kilkumiesięczną bezczynność organu wystąpił z zażaleniem z dnia 14 listopada 2012 r., które organ wyższego stopnia uwzględnił i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 1 lutego 2013 r. Pismem z dnia 17 stycznia 2013 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania i wyznaczeniu oględzin na dzień 5 marca 2013 r. Następnie pismem z dnia 18 stycznia 2013 r. organ powiadomił strony o toczących się postępowaniach i pismem z dnia 15 maja 2013 r. ponownie zawiadomił o wszczęciu postępowania. Wobec bezczynności organu skarżący w dniu 16 października 2013 r. złożył kolejne zażalenie, po jego rozpatrzeniu organ wyższego stopnia odmówił wyznaczenia dodatkowego terminu. Z uwagi na powyższe skarżący złożył skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z dnia 25 lipca 2014r. sygn. akt II SAB/Łd 24/14, uwzględnił skargę i zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od uprawomocnienia się wyroku, wymierzył również organowi grzywnę. Ponieważ organ nie podejmował żadnych działań skarżący wezwał do wykonania wyroku, a wobec dalszej bezczynności wystąpił ze skargą na niewykonanie wyroku. Sąd uwzględnił skargę i wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 365/15 wymierzył organowi grzywnę, przyznał skarżącemu sumę pieniężną i zasądził koszty postępowania. Następnie skarżący wystąpił ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania i wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 174/15 orzekł w tym przedmiocie. Wobec dalszego niepodejmowania przez organ żadnych działań, skarżący zażaleniem z dnia 4 listopada 2015 r. zaskarżył po raz kolejny bezczynność organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego. Jednakże do dnia wystąpienia z niniejszą skargą organ wojewódzki nie rozpoznał zażalenia, jednocześnie organ I instancji nie podjął żadnych działań. Na koniec skarżący zwrócił uwagę, iż ostatnią czynnością organu było pismo z dnia 15 maja 2013 r. zawiadamiające strony o wszczęciu postępowania. Wskazując na przedstawione okoliczności, pozornie podejmowane czynności, skarżący wniósł o uwzględnienie, iż organ całkowicie lekceważy obowiązki przewidziane prawem, a takie zachowanie powoduje u strony uszczerbek moralny w postaci utraty zaufania do organów Państwa.
W dniu 11 maja 2016 r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi również U. Z. złożyła wniosek o rozpoznanie w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. skargi, złożonej za pośrednictwem organu w dniu 6 grudnia 2015 r., na przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy A w B. – skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Łd 111/16.
W skardze z dnia 6 grudnia 2015 r. skarżąca zarzuciła organowi trwające ponad 3 lata przewlekłe prowadzenie postępowania i wniosła o :
- zobowiązanie organu do załatwienia wniosku strony w zakreślonym przez sąd terminie;
- stwierdzenie przewlekłości postepowania oraz że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- wymierzenie organowi w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny w wysokości uwzględniającej stopień przewlekłości;
- przyznanie w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości do uznania sądu;
- zasądzenie od organu kosztów postępowania stosownie do art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skarżąca w opisała okoliczności przytoczone przez S. M. w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 102/16. Skarżąca zaznaczyła, iż wyczerpała tryb zaskarżenia z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. – dalej jako: k.p.a.) zażaleniem z dnia 26 sierpnia 2015 r., po rozpatrzeniu którego organ wyższego stopnia wyznaczył organowi powiatowemu dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 4 grudnia 2015 r. i zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie - termin ten upłynął bezskutecznie. Skarżąca podkreśliła, iż z przedstawionych okoliczności jasno wynika, iż organ powadzi postępowanie pozornie od 2012 roku, ostatnią czynnością organu było pismo z dnia 15 maja 2013 r. zawiadamiające strony o wszczęciu postępowania. Skarżąca zwróciła uwagę, iż organ lekceważy orzeczenia nie tylko organu wyższego stopnia, ale i orzeczenia sądu administracyjnego, nakładane zobowiązania i grzywny.
W dniu 11 maja 2016 r. U. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła również wniosek o rozpoznanie, w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. skargi, złożonej w organie w dniu 6 grudnia 2015 r., na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania i użytkowania ulicy A w B. – skarga została zarejestrowana pod sygn.akt II SAB/Łd 112/16.
W skardze z dnia 6 grudnia 2015 r. strona skarżąca wskazując na trwającą od ponad 3 lat bezczynność organu I instancji wniosła o:
- zobowiązanie organu do wydania w zakreślonym przez sąd terminie aktu administracyjnego;
- stwierdzenie bezczynności organu oraz że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa;
- wymierzenie organowi w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny w wysokości uwzgledniającej stopień przewlekłości;
- przyznanie w trybie art. 154 § 7 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości do uznania sądu;
- zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. od organu kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skarżąca w istocie powtórzyła argumentację przedstawioną w swej skardze na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 111/16. Wskazała, iż wyczerpała tryb z art. 37 § 1 k.p.a. składając zażalenie z dnia 26 sierpnia 2015 r., które organ wojewódzki ocenił jako zasadne i m.in. stwierdził, że organ I instancji pozostaje w bezczynności i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 4 grudnia 2015 r. Skarżąca podkreśliła, iż bezskuteczny upływ dodatkowo wyznaczonego terminu oraz fakt, iż ostatnią czynnością organu I instancji było pismo z dnia 15 maja 2013 r. zmobilizowały do wystąpienia z niniejszą skargą do sądu. Skarżąca podobnie jak w swej wcześniejszej skardze podkreśliła, iż organ nadzoru budowlanego I instancji podejmuje czynności pozorne, pomimo upływu ponad 3 lat sprawa nadal nie została załatwiona co do istoty.
We wszystkich opisanych sprawach (o sygn. akt: II SAB/Łd 102/16, II SAB/Łd 111/16 i II SAB/Łd 112/16) w wykonaniu zarządzeń z dnia 14 czerwca 2016 r. Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. doręczone zostały odpisy skargi S. M. z dnia [...], skarg U. Z. z dnia 6 grudnia 2015 r. wraz z wnioskami o rozpoznanie ich w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. i zobowiązaniem do ustosunkowania się do treści wniosku. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru przedmiotowe wezwania organ odebrał w dniu 17 czerwca 2016 r., jednakże wszystkie pozostawił bez odpowiedzi. Opisane wezwania zostały ponownie przesłane organowi wraz z zawiadomieniami o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 14 października 2016 r.
W dniu 14 września 2016 r. wpłynęły do sądu odpowiedzi na wszystkie opisane skargi, w których Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o ich oddalenie.
Z uzasadnień stanowiska organu zaprezentowanego w odpowiedziach na wszystkie trzy skargi (o sygn. akt: II SAB/Łd 102/16, II SAB/Łd 111/16 i II SAB/Łd 112/16) oraz nadesłanych przy nich akt administracyjnych wynika, iż w dniu 26 marca 2010 r. wpłynął wniosek datowany na dzień 21 marca 2010 r., w którym S. M. wniósł o podjęcie natychmiastowych działań celem wyeliminowania występującego zagrożenia dla mieszkańców miasta, spowodowanego brakiem chodników dla pieszych w ciągu ulicy A w B.. Następnie, w piśmie z dnia 28 sierpnia 2012 r. S. M. sprecyzował, iż pismo z dnia 26 marca 2010 r. stanowiło wniosek w przedmiocie weryfikacji legalności, prawidłowości wybudowania i oddania do użytkowania ulicy A w B.. Dalej, w toku prowadzonego postępowania S. M. złożył, w trybie art. 37 § 1 k.p.a., zażalenie z dnia 14 listopada 2012 r., które organ wyższego stopnia uwzględnił wyznaczając dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 1 lutego 2013 r. Następnie organ I instancji stosownym zawiadomieniem z dnia 17 stycznia 2013 r. poinformował stronę o wszczęciu postępowania w zakresie prawidłowości wybudowania drogi gminnej ulicy A w B.. Wnioskodawca wystąpił z kolejnym zażaleniem z dnia 16 października 2013 r., jednakże postanowieniem z dnia [...] organ wyższego stopnia odmówił wyznaczenia organowi I instancji dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Jednocześnie w uzasadnieniu ww rozstrzygnięcia wskazano, iż organ stopnia powiatowego nadal nie udzielił odpowiedzi na pismo skarżącego, w którym sprecyzował zakres żądania wszczęcia postępowania. Z kolei po uwzględnieniu skargi S. M. na bezczynność organu nadzoru budowlanego I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 24/24, zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do zakończenia sprawy w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Następnie, w dniu 23 lutego 2015 r. wpłynęła skarga S. M. na niewykonanie wyroku, która została uwzględniona. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Łd 365/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wymierzył organowi grzywnę za niewykonanie wyroku. W dniu 7 grudnia 2015 r. wpłynęły, opatrzone datą 6 grudnia 2015 r. skargi U. Z. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] S. M. złożył kolejną skargę na bezczynność organu nadzoru budowlanego stopnia powiatowego w opisanej sprawie.
Ustosunkowując się do wniosków i argumentów przedstawionych we wszystkich skargach organ nadzoru budowalnego wyjaśnił, iż okoliczność bezczynności i przewlekłości, czy też niezachowania ustawowych terminów jest niezależna od organu. Wynika m.in. z braku odpowiedniej kadry pracowniczej, licznych rozbudowanych postępowań prowadzonych w stosunku do małej liczby pracowników oraz częstych wezwań pracowników jako świadków w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania. Organ zaznaczył, iż wszystkie te okoliczności obiektywnie utrudniają prawidłowe funkcjonowanie jednostki.
Przy piśmie procesowym z dnia [...] , nadesłanym do sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 102/16, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. poinformował, iż dniu [...] wydał decyzję nr [...] mocą której, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7, art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne i art. 104 k.p.a., nałożył na Miasto B. obowiązek sporządzenia projektu budowanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych dotyczących budowy obiektu liniowego.
S. M., w sprawie II SAB/Łd 102/16, złożył pismo z dnia 14 października 2016 r, wnosząc w nim o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w wysokości obejmując uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł oraz zwrot poniesionych kosztów dojazdu na rozprawę w wysokości 96,95 zł.
Na rozprawie w dniu 14 października 2016 r. sąd postanowił m.in. na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a. połączyć sprawę niniejszą o sygn. akt II SAB/Łd 102/16 ze sprawami o sygn.akt: II SAB/Łd 111/16, II SAB/Łd 112/16 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, dalej sprawę prowadzić pod sygn.akt II SAB/Łd 102/16. Sąd oddalił również wnioski o rozpoznanie spraw w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności, z uwagi na wydane na rozprawie w dniu 14 października 2016 r. postanowienie o połączeniu spraw o sygnaturach akt: II SAB/Łd 102/16, II SAB/Łd 111/16 i II SAB/Łd 112/16 wyjaśnić należy, iż połączenie spraw o wskazanych sygnaturach akt było dopuszczalne z uwagi na zapis art. 111 § 2 p.p.s.a. Stanowi on, iż sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Nie budzi wątpliwości sądu, iż sprawa ze skargi S. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i obie skargi U. Z. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez ten sam organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego dotyczą tego samego postępowania zainicjowanego na wniosek S. M., opatrzony datą 21 marca 2010 r., w sprawie zbadania prawidłowości wybudowania i użytkowania ulicy A. Opisane trzy skargi pozostają ze sobą w związku, dotyczą oceny tego samego merytorycznego postępowania, które to ustalenie uzasadniało rozstrzygnięcie stosownie do art. 111 § 2 p.p.s.a.
Dodatkowo wyjaśnić należy, iż pojęcie związku między sprawami należy rozumieć jako istnienie zależności o istotnym znaczeniu, które odnoszą się do elementów stosunków prawnych w nich uregulowanych. Skoro na pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej składają się elementy podmiotowe (podmioty mające interes prawny lub obowiązek prawny) i przedmiotowe (treść żądanego uprawnienia, treść obowiązku i podstawa faktyczna i prawna), oznacza to, że "w związku" – w rozumieniu art. 111 § 2 – pozostają sprawy, których cechy podmiotowe i przedmiotowe byłyby podobne lub identyczne. Podobieństwo to powinno odnosić się do żądań i przedmiotów rozstrzygnięć (z uzasadnienia uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn.akt I FPS 3/06). Z uwagi na powyższe, uzasadnione było połączenie skargi S. M. i dwóch skarg U. Z. (dotyczących bezczynności organu i przewlekłości postępowania w tej samej sprawie merytorycznej) do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Z kolei oddalenie wniosku o rozpoznanie skarg w trybie art. 55 § 2 p.p.s.a. uzasadnione jest wobec ustalenia, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nadesłał do sądu wszystkie trzy skargi wraz z odpowiedziami na te skargi i aktami administracyjnymi.
W ocenie sądu dalsze rozważania poprzedzić należy także wyjaśnieniem, iż warunkiem wniesienia skargi zarówno na bezczynność organu administracji publicznej, jak i na przewlekłe prowadzenie postępowania przez taki organ jest uprzednie złożenie do organu wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie - art. 37 § 1 w zw. z art. 52 § 2 k.p.a. W przypadku kontrolowanych skarg nie budzi wątpliwości sądu, iż skarżący przed wystąpieniem do sądu administracyjnego wyczerpali tryb zaskarżenia opisany w art. 37 § 1 k.p.a. S. M. złożył zażalenie na bezczynność organu w przedmiotowym postępowaniu pismem z dnia 4 listopada 2015 r. Z kolei U. Z. złożyła w dniu 26 sierpnia 2015 r. zażalenie zarówno na bezczynność organu, jak i na przewlekle prowadzenie postępowania. Abstrahując od stanowiska zajętego przez organ wyższego stopnia na skutek rozpatrzenia powyższych zażaleń, dla potrzeb kontroli sądowoadministracyjnej ustalenie, iż z takimi środkami zaskarżenia skarżący wystąpili, czyni tę kontrolę dopuszczalną.
Przechodząc do oceny merytorycznej złożonych skarg, godzi się wskazać, iż sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszych spraw istotne jest, iż przedmiotem kontroli sądowej była już zarówno bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie prawidłowości wybudowania i użytkowania ulicy A w B., jak i przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania w tym przedmiocie. I co istotne, tutejszy sąd wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 24/14 ze skargi S. M. m.in. zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 24 sierpnia 2012 r. i stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei wyrokiem z dnia 4 grudnia 2015 r., w sprawie o sygn. akt II SAB/Łd 174/15 także ze skargi S. M., sąd stwierdził, iż przewlekłe prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy wobec cofnięcia skargi w tym zakresie.
Nie budzi wątpliwości sądu, iż przywołane orzeczenia mają o tyle wpływ na obecnie rozpoznawane skargi, iż zarówno stan bezczynności jak i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sąd analizuje jedynie w okresie od uprawomocnienia się przywołanych orzeczeń do dnia obecnego wyrokowania. Nie jest bowiem dopuszczalna ponowna analiza okresu, w odniesieniu do którego sąd zajął już stanowisko.
Powracając do istoty niniejszych skarg, w ocenie sądu lektura nadesłanych przez organ akt administracyjnych nie pozostawia wątpliwości co do zasadności podniesionych przez skarżących zarzutów. Trudno w istocie pisać o lekturze akt administracyjnych, bowiem w analizowanym okresie organ nadzoru budowlanego stopnia powiatowego nie podjął żadnych czynności, a tym bardziej czynności zmierzających do załatwienia sprawy co do istoty. Organ nie uczył nic lekceważąc zarówno wyrok z dnia 25 lipca 2014 r., jak i postanowienia organu wyższego stopnia, który uwzględniając zażalenia składane w trybie art. 37 § 1 k.p.a. wyznaczał dodatkowy termin załatwienia sprawy. Organ I instancji nie informował również stron o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, do czego jest zobowiązany w świetle art. 36 § 1 k.p.a. Taka postawa, której sam organ nie kwestionuje, jasno świadczy o lekceważeniu nie tylko uprawnień stron postępowania do załatwienia sprawy w granicach zakreślonych obowiązującymi przepisami, ale i orzeczeń sądu, których celem było zmobilizowanie organu od podjęcia skutecznych działań. Bezsprzecznie organ naruszył zasady sprawności postępowania i zasady budowania zaufania do organów administracji publicznej. Z tych względów, w ocenie sądu nie może budzić wątpliwości, że zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania mają charakter rażący. Ustalony stan faktyczny sprawy świadczy o ewidentnym i oczywistym naruszeniu zasady szybkości postępowania, a także o istotnym przekroczeniu rozsądnego terminu jej rozpatrzenia. Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.
Przywołane orzeczenie z dnia 25 lipca 2014 r. w sprawie II SAB/Łd 24/14 ma również znaczenie w kontekście przepisu art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Niewątpliwie taka zależność istnieje między sprawą o sygn.akt II SAB/Łd 24/14 a obecnie rozpoznawaną sprawą ze skargi S. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie prawidłowości wybudowania i użytkowania ulicy A. Przywołane sprawy zainicjowane zostały pomiędzy tymi samymi stronami i w tym samym przedmiocie. A skoro tak, to bezsprzecznie zobowiązanie organu do załatwienia wniosku S. M. z dnia 24 sierpnia 2012 r., co uczynił sąd wyrokiem z dnia 25 lipca 2014 r., wyczerpuje możliwość ponownego merytorycznego orzekania przez sąd w tym samym zakresie. Ustalenie to obligowało sąd do odrzucenia skargi S. M. na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu, co sąd uczynił w pkt 2 wyroku w oparciu o art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie nie mogło ujść uwadze sądu, iż w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał decyzję nr [...]mocą której, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7, art. 36a ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne i art. 104 k.p.a., nałożył na Miasto B. obowiązek sporządzenia projektu budowanego zamiennego uwzgledniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych dotyczących budowy obiektu liniowego – ulicy A w B.. Ustalenie w powyższym zakresie obligowało sąd do orzeczenia w pkt 3 wyroku o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z pozostałych skarg. Niewątpliwie bowiem postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe, co przewiduje przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., gdyż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał merytoryczne rozstrzygnięcie, którym przerwał stan bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania.
Podkreślenia wymaga istota skargi w sprawie na bezczynność i przewlekłość postępowania - raz nałożone zobowiązanie do załatwienia sprawy (wydania aktu) pozostaje w mocy do czasu jego wykonania, to jest wydania orzeczenia kończącego postępowanie. Natomiast prawomocne orzeczenie o bezczynności czy przewlekłym prowadzeniu postępowania nie zwalnia sądu z obowiązku zbadania, czy po dacie wyroku w sprawie bezczynności czy przewlekłości organ w dalszym ciągu nie popełnia uchybień, kwalifikujących się jako bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania (wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 września 2016 r., w sprawie sygn. akt II SAB/Łd 122/16).
Zdaniem sądu, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, zasadnym było wymierzenie organowi grzywny, co sąd uczynił w pkt 4 wyroku, stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Bezspornym jest, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. uchybił podstawowym terminom załatwienia sprawy administracyjnej wynikającym z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli już podejmował określone czynności to czynił to w dużych odstępach czasu i w zasadzie, jak słusznie wskazują skarżący od ponad 2,5 roku organ nie podjął żadnej czynności, która prowadziłaby do załatwienia sprawy co do istoty. Ponadto stan swej bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania organ utrzymywał, pomimo wyraźnego wskazania w tym względzie organu wyższego stopnia, a także stanowiska zajętego we wcześniejszych wyrokach sądu. W zaistniałej sytuacji sąd uznał za zasadne wymierzenie grzywny w kwocie 2000 zł, biorąc pod uwagę z jednej strony fakt opieszałego i nieefektywnego działania organu na przestrzeni ponad 2 lat, z drugiej okoliczność, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego w B. był już karany grzywnami za pozostawanie w bezczynności i przewlekłe prowadzenie postępowania w niniejszej spawie. Nie mogło przy tym ujść uwadze sądu, iż w dniu [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał decyzję merytoryczną, załatwiając sprawę co do istoty. Rozstrzygnięcie to przerwało stan bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, co również miało wpływ na ustaloną kwotę wymierzonej organowi grzywny.
W pkt 5 wyroku sąd, mając na względzie brzmienie art. 149 § 2 p.p.s.a., przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężne w kwocie po 1000 zł. Sąd uznał, że jest to kwota adekwatna do skali zawinienia, a jednocześnie wziął pod uwagę wielość spraw, która jest prowadzona przez organ, a dotyczy obojga skarżących, jak i merytoryczne rozstrzygnięcie wydane w ramach kontrolowanego postępowania.
W pkt 6 wyroku, w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzono na rzecz skarżących zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania w kwotach równych uiszczonym wpisom sądowym oraz kosztów stawiennictwa na rozprawie.
MR
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło