II SAB/Łd 108/18

Dnia 18 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Kowalski (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi D. G. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. B. S. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. A. P. D.G. zaskarżył bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że w dniu 11 czerwca 2018 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego w Ł. z prośbą o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek dotyczył wydania z akt sprawy [...] dokumentów w postaci: - opinii biegłego S.S. (k.382-387 i k.428 – odwrót); - opinii biegłego K.H. (k.238-250); - opinii biegłego K.Ś. (k.234-237); - opinii biegłego W.P. (k.166-202); - opinii biegłego G.K. (k. 251-273). Skarżący zaznaczył, że o podobne opinie występował do różnych sądów i takie opinie otrzymywał. Wnioskowane opinie dotyczyły funkcjonowania Aresztu Śledczego w Ł., a zatem podmiotu publicznego, i z nich winno wynikać czy podmiot ten funkcjonuje prawidłowo, a społeczeństwo powinno być o takich sprawach informowane ze względów edukacyjnych. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w Ł. wyjaśnił, że pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. poinformował skarżącego, iż wobec treści art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1330), dalej przywoływanej jako "u.d.i.p." objęte wnioskiem informacje nie mogą zostać udostępnione, bowiem pozostają poza zakresem stosowania tejże ustawy. W ocenie organu zawarte w skardze zarzuty są chybione, a stanowisko skarżącego nieuprawnione. Co więcej, bez znaczenia dla oceny prawidłowości działania organu w niniejszej sprawie pozostaje także okoliczność ewentualnego udostępnienia skarżącemu zanonimizowanej opinii biegłego przez Prezesa Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł., na którą D.G. się powołuje. W ocenie organu w każdym przypadku złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ administracyjny dokonuje indywidualnej i niezależnej oceny, czy złożony wniosek podlega uwzględnieniu, wobec czego stanowisko innego organu w przedmiocie innego wniosku, choćby obejmował on żądanie analogiczne, czy w podobnym stanie faktycznym, pozostaje bez znaczenia dla oceny prawidłowości działania organu administracyjnego. W przekonaniu Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. informacje, jakich żąda wnioskodawca, tj. opinie biegłych wydane na potrzeby rozstrzygnięcia o roszczeniach osoby fizycznej w toczącym się z jej powództwa postępowaniu sądowym nie mogą być uznane za informację o sprawach publicznych. Organ podkreślił, że wszelkie dane objęte wnioskiem złożonym w sprawie zarejestrowanej pod nr [...] to opinie biegłych pochodzące z postępowania sądowego o sygn. akt [...], którego D.G. nie był stroną. Opinie biegłych sądowych wydane w konkretnej sprawie prowadzonej w przedmiocie rozstrzygania o roszczeniach konkretnej osoby nie stanowią informacji odnoszącej się do funkcjonowania władzy publicznej, lecz mają na celu ustalenie okoliczności procesowych postępowania w indywidualnej sprawie. Tym samym nie jest to informacja o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., bowiem ustawa ta służy zapewnieniu rzeczywistej transparentności działania podmiotów publicznych i gospodarowania majątkiem publicznym, a także zapewnieniu równości obywateli w dostępie do szeroko rozumianych dóbr tworzonych za publiczne środki. Z tego powodu dokumenty wytworzone przez władze publiczną, a nadto wszelkie inne podlegające ewentualnemu udostępnieniu dane i informacje mogą być udostępnione, jednakże tylko w zakresie publicznym, a więc po odjęciu elementów indywidualnych, takich jak żądanie informacji z postępowania sądowego w indywidualnej sprawie. Dalej organ wskazał, iż zawarte w skardze twierdzenia, iż objęte wnioskiem opinie były wydawane w przedmiocie stwierdzenia, czy podmiot jakim jest Areszt Śledczy w Ł. funkcjonuje prawidłowo i z tego powodu winny być udostępnione społeczeństwu w celu edukacyjnym są również chybione. Opinie wydawane, czy składane w toku danego postępowania sądowego winny być odnoszone wyłącznie do tego konkretnego stosunku prawnego, czy stanu faktycznego/okoliczności, jakie są przedmiotem sporu w sprawie i brak jest podstaw do rozszerzającego interpretowania ich znaczenia, czy uznawania za dokument odnoszący się do sposobu funkcjonowania podmiotu publicznego. Organ podkreślił, że zasady udzielania informacji, udostępnienia akt sądowych i dokumentów z akt reguluje szczegółowo rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepisy § 97 i § 98 cytowanego rozporządzenia wskazują zakres informacji, jaki może być udzielany bez ustalania tożsamości osób żądających informacji, czyli także osobom nie posiadającym statusu strony, uczestnika, czy ich pełnomocnika w danym postępowaniu. Przy czym – co jednoznacznie statuuje § 98 ust. 1 ww. rozporządzenia, informacje o sprawie inne niż wskazane w § 97 ust. 1 rozporządzenia (dostępne bez ustalania tożsamości osoby żądającej informacji) może otrzymać osoba będąca stroną, uczestnikiem postępowania lub ich pełnomocnikiem albo obrońcą, do których uzyskania jest uprawniona. Podkreślono, iż tym samym oczywiste jest, że podmiotom nieposiadającym uprawnień procesowych w danym postępowaniu nie przyznano prawa do żądania udzielenia informacji, dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy cywilnej i dokonywania z nich wypisów czy kserokopii, bez względu na etap postępowania, którego akta te dotyczą i zasady te nie mogą zostać naruszone poprzez korzystanie z uprawnień wynikających z przepisów u.d.i.p. Wobec powyższych okoliczności Prezes Sądu Okręgowego w Ł. stwierdził, że nie dopuścił się jakiejkolwiek bezczynności w przedmiotowej sprawie bowiem informacje objęte wnioskiem skarżącego złożonym w dniu 11 czerwca 2018 r. pozostawały poza zakresem przepisów u.d.i.p., a tym samym organ nie był zobowiązany do ich udostępnienia. Tym samym w postępowaniu wszczętym ww. wnioskiem D. G. nie miała miejsca ani bezczynność, ani opieszałość działania organu, wobec czego skarga winna ulec oddaleniu jako bezzasadna. Dalej organ wskazał, iż w przypadku dokonania przez sąd oceny, że objęte wnioskiem skarżącego opinie biegłych uznać należy za informacje podlegające udostępnieniu w trybie przepisów u.d.i.p., aktualny pozostaje pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż o ile bezczynność organu miała miejsce, to nie można przyjąć, że w przypadku każdej bezczynności lub przewlekłości postępowania ma miejsce rażące naruszenie prawa. Sądy zwracały bowiem uwagę, że dokonując oceny, czy bezczynność/przewlekłość postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, konieczne jest wzięcie pod uwagę charakteru danej sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia, a także występujących w sprawie okoliczności wskazanych jako przyczyny bezczynności organu. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie winno być znaczne i niezaprzeczalne, zaś rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Tym samym, nawet dokonanie hipotetycznej oceny, że informacje żądane przez skarżącego winny były zostać udostępnione z tej przyczyny, iż uznać je należało za informację publiczną, oraz że brak udostępnienia w ustawowym terminie traktować należy jako bezczynność organu, nie może prowadzić do przyjęcia, iż owa ewentualna bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymagało, że na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy – co do zasady - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie, dotyczyła bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. w zakresie - zawartego we wniosku skarżącego z dnia 11 czerwca 2018 r. - żądania udostępnienia kopii opinii biegłych, które dotyczyły funkcjonowania Aresztu Śledczego w Ł., Jako podstawę prawną wniosku skarżący wskazał przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższy wniosek Prezes Sądu Okręgowego w Ł. pismem z dnia 20 czerwca 2018 r. poinformował skarżącego, iż wobec treści art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p. objęte wnioskiem informacje nie mogą zostać udostępnione, bowiem pozostają poza zakresem stosowania tejże ustawy. Podkreślenia zatem wymaga, że w ramach rozpoznania skargi na bezczynność organu w kwestii wniosku złożonego w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej kontroli sądu administracyjnego podlega także zasadność stwierdzenia przez ten organ, że żądanie wnioskodawcy nie dotyczy udostępnienia informacji publicznej. Natomiast przy definiowaniu pojęcia informacji publicznej, podstawowe znaczenie ma art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z uwagi na to, nie ulega wątpliwości, że o zakwalifikowaniu informacji jako informacji publicznej, decyduje jej treść, która ma dotyczyć spraw publicznych. W konsekwencji tego - wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest żądaniem udzielenia wnioskodawcy kwalifikowanej informacji, czyli wiadomości określonej treści. Z zastrzeżeniem wyjątku, dotyczącego dokumentu urzędowego (o czym będzie mowa niżej), wnioskiem takim musi być zatem objęte - jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym w skardze wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. - pytanie o określone fakty i stan określonych zjawisk (wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 285/11, dostępny w internetowym zbiorze orzeczeń). Natomiast wniesione w tej sprawie żądanie dotyczyło opinii biegłych odnoszących się do funkcjonowania Aresztu Śledczego w Ł. Podkreślenia zatem wymagało, że według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, opinia biegłego jest jednym spośród dowodów – tak samo jak np. zeznania świadków, dokumenty, oględziny – który może być przeprowadzony na podstawie postanowienia, w którym sąd – zgodnie z art. 236 k.p.c. - oznaczy fakty podlegające stwierdzeniu i środek dowodowy. Sąd zaś dopiero na podstawie oceny przeprowadzonych w sprawie dowodów, dokonuje ustaleń w zakresie faktów, mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.). Jak wynika zatem z treści cytowanego wyżej wniosku – żądanie skarżącego dotyczyło udostępnienia – określonego rodzajowo - jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu cywilnym, tj. opinii biegłych. W takim przypadku nie można uznać, że żądanie wniosku dotyczyło udzielenia jakiejkolwiek informacji, czyli wiadomości określonej treści, co jest jednym z niezbędnych warunków – obok tego, żeby żądanie dotyczyło informacji o sprawach publicznych - których spełnienie jest konieczne, aby wniosek był wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Wynika to z treści cytowanego wyżej art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jedynie w przypadku dokumentu urzędowego – według art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. - udostępnieniu podlega treść i postać dokumentów urzędowych. Jak podkreślił w tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 2013 r. – tylko w tym jednym wypadku adresat wniosku jest zobowiązany do udostępnienia nie tylko informacji publicznej zawartej na dowolnym nośniku, ale również treści i postaci tego nośnika (por. uchwała NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 7/13 dostępna w internecie). Dodać jednakże należało, że opinia biegłego sporządzona w postępowaniu cywilnym nie jest dokumentem urzędowym, nie odpowiada bowiem definicji ustawowej zawartej w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., według którego, dokumentem urzędowym w rozumieniu ustawy jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W podsumowaniu stwierdzić zatem należy, że przedmiotowej sprawie wniosek skarżącego nie dotyczył udostępnienia dokumentu urzędowego, ani też nie obejmował żądania udzielenia mu informacji, czyli wiadomości określonej treści. Wniosek ten – jak już była o tym mowa wyżej - obejmował żądanie udostępnienia - określonego co do rodzaju - jednego spośród dowodów występujących w postępowaniu cywilnym, który – podobnie jak inne dowody – jest podstawą ustalenia istotnych w sprawie okoliczności, o ile zostanie przez sąd oceniony jako wiarygodny, a jednocześnie dowód ten nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Wnioskiem tym nie było objęte – jak wskazał NSA w cytowanym wyżej wyroku z dnia 8 czerwca 2011 r. - pytanie o określone fakty i stan określonych zjawisk, a zatem żądanie nie dotyczyło udzielenia wiadomości jakiejkolwiek treści, czyli informacji. Tym bardziej więc nie dotyczyło informacji publicznej, będącej - zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. - kwalifikowaną informacją. Prawidłowo zatem Prezes Sądu Okręgowego w Ł. w piśmie z dnia 20 czerwca 2018 r. poinformował skarżącego, iż wobec treści art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 u.d.i.p. objęte wnioskiem informacje nie mogą zostać udostępnione, bowiem pozostają poza zakresem stosowania tejże ustawy. Podkreślić przy tym należy, że wniosek w sposób nie budzący wątpliwości określał żądanie skarżącego, nie było zatem podstaw do wzywania o wyjaśnienie, czego dotyczy to żądanie. Wobec tego wyżej wymieniony organ uczynił zadość obowiązkom wynikającym ze złożenia przez skarżącego wniosku z dnia 11 czerwca 2018 r., a czynność podjęta przez niego – skierowanie do skarżącego pisma z 20 czerwca 2018 r.. – została dokonana w prawidłowym trybie oraz formie. W sytuacji bowiem, gdy żądanie wniosku nie dotyczyło informacji publicznej, organ nie miał podstaw do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji, a jedynie do zawiadomienia o tym wnioskodawcy. W związku z tym, zarzut bezczynności Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. był bezzasadny i na podstawie art. 151 p.p.s.a., przedmiotową skargę należało oddalić. MR