II SAB/Łd 111/23

Dnia 7 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Asesor WSA Marcin Olejniczak (spr.), , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi E. W. na bezczynność Wójta Gminy Zduny w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej E. W. kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu od skargi, zaksięgowaną w dniu 8 września 2023 r. pod pozycją [...]. MR E.W. zaskarżyła bezczynność Wójta Gminy Zduny, w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Organowi zarzuciła naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek; - art. 10 ust. 1, w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji; - art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 u.d.i.p., w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji, poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji. Wobec powyższego wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniła, że 22 sierpnia 2022 r. złożyła za pośrednictwem platformy ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie udostępnienia opracowanych przez A. L. dokumentów w ramach m.in. umów zlecenia z [...] lipca 2021 r., nr [...], nr [...] oraz nr [...]. W sprawie złożonego wniosku Wójt Gminy Zduny wydał trzykrotnie decyzje odmawiające udostępnienia żądanych informacji — z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy – A. L., każdorazowo uchylane przez organ odwoławczy: 1. decyzja z 21 października 2022 r — uchylona w całości i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach decyzją z 12 grudnia 2022 r; 2. decyzja z 13 lutego 2023 r. — uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach decyzją z 21 marca 2023 r. w zakresie, o którym wnioskowała w odwołaniu od decyzji (dokumenty opracowane przez A. L. w ramach umów zleceń nr [...], nr [...] oraz nr [...]; 3. decyzja z 12 maja 2023 r. — uchylona w całości przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach decyzją z 30 czerwca 2023 r., którą organ odwoławczy umorzył w całości postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Z uwagi na nieprzekazanie wnioskowanej informacji publicznej pomimo upływu ustawowego terminu skarżąca 22 sierpnia 2023 r. wystąpiła do Wójta Gminy Zduny z wnioskiem o udzielenia informacji na jakim etapie jest stan rozpatrzenia wniosku. W odpowiedzi uzyskała informację, iż w związku z ww. decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 30 czerwca 2023 r. uchylającą decyzję organu pierwszej instancji i umarzającą postępowanie w przedmiocie żądanej informacji publicznej postępowanie formalnie się zakończyło. Skarżąca podkreśliła, iż organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udostepnienia informacji publicznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej przy uwzględnieniu okoliczności podnoszonych przez organ pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Kolegium zasadność podjętego rozstrzygnięcia oparło na założeniu, iż ponowne podjęcie działań zmierzających do udostępnienia informacji publicznej w żądanym przez stronę zakresie nie jest prowadzone w oparciu o przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż stanowi czynność materialno-techniczną. Wynika z tego, iż Kolegium wskazało, iż żądana informacja publiczna musi być udostępniona tyle, że w ramach czynności materialno-technicznych. Błędne zatem jest twierdzenie Wójta Gminy Zduny, iż umorzenie postępowania w przedmiocie żądanej informacji publicznej daje podstawę nieudostępnienia żądanej informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Zduny wniósł o jej oddalenie w całości. Zdaniem organu w sytuacji, w której organ odwoławczy uzna, że decyzja organu pierwszej instancji o odmowie udostępnienia wnioskodawcy informacji publicznej nie była prawidłowa, a w sprawie zachodzą podstawy do udostępnienia informacji publicznej w formie czynności materialno-technicznej powinien wydać decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 k.p.a.), a nie decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 i k.p.a.). Umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach skutkuje sytuacją, w której skarżąca nie może żądać udostępnienia informacji publicznej, albowiem organ pierwszej instancji został zwolniony z tego obowiązku przez organ odwoławczy. Brak udostępnienia skarżącej żadnych dokumentów nie może być zatem uznany za bezczynność organu. Organ nadmienił, że skarżąca nie zaskarżyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach umarzającej postępowanie pierwszoinstancyjne, tym samym niejako pozbawiła się możliwości uzyskania dostępu do żądanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm. – p.p.s.a.), Zgodnie z dyspozycją tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Poza tym należy wyjaśnić, że właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udostępnienie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie fundamentalną okolicznością, determinująca jej rozstrzygnięcie jest to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach decyzją z 30 czerwca 2023 r., uchyliło w całości decyzję Wójta Gminy Zduny z 12 maja 2023 r., którą odmówiono skarżącej udzielenia informacji publicznej, polegającej na udostepnieniu opracowanych przez A. L. dokumentów z umów zlecenia z [...] lipca 2021 r., nr [...],[...] i [...] z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy i umorzono w całości postępowanie pierwszej instancji w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Decyzja ta jest ostateczna, nie była zaskarżona do sądu administracyjnego, a kontrola jej prawidłowości pozostaje poza zakresem postępowania objętego niniejszą skargą. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażono pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, iż wydanie przez organ odwoławczy decyzji w trybie 138 § 1 pkt 2, uchylającej decyzję organu pierwszej instancji w całości i umarzającej postępowanie pierwszej instancji w sprawie odmowy udostępnienia skarżącej żądanej informacji publicznej zwalnia organ pierwszej instancji od dalszego procedowania, w tym od pozytywnego załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Umorzenie postępowania pierwszej instancji oznacza ostateczne zamknięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, co z formalno-prawnego punktu widzenia oznacza jej zakończone. (por. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2019 r., I OSK 1283/17; z 11 kwietnia 2019 r., I OSK 1343/17 i I OSK 134417, z 2 kwietnia 2019 r. , I OSK 1037/17 i I OSK 1939/17). Dla porządku należy przypomnieć, że ostateczną z 21 marca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach uchyliło decyzję wójta Gminy Zduny jedynie w zakresie punktu drugiego tj. w zakresie udostepnienia wnioskowanych przez skarżącą dokumentów opracowanych przez A.L. w ramach umów zleceń z [...] lipca 2021 r. nr [...], nr [...] oraz nr [...] utrzymując w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy udostepnienia wnioskowanych przez skarżącą dokumentów opracowanych przez A.L. w ramach umów zleceń z marca 2023 r. nr [...] i nr [...]. Podkreślić trzeba, że w uchwale 7 sędziów z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W powyższej uchwale NSA podkreślił, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wobec takiego stwierdzenia, skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. NSA stwierdził także, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności, a zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W ocenie sądu, rozważania NSA poczynione w uchwale z dnia 22 czerwca 2020 r. znajdą odpowiednie zastosowanie również w niniejsze sprawie, z tego względu, że wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach decyzji z 30 czerwca 2023 r. zakończyło postępowanie zainicjowane wnioskiem E. W. z 22 sierpnia 2022 r ze względów wskazanych w ninijeszym uzasadnieniu. Wobec powyższego skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym sąd orzekł w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzeczono w pkt 2 postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.