II SAB/Łd 12/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 16 grudnia 2021 r.; 3. zasądza od Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. na rzecz skarżącego D. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B.A. D.B. złożył skargę na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wskazał, że nie udzielono mu odpowiedzi na przesłany w dniu 16 grudnia 2021r. o godzinie 13:51 wniosek o udzielnie informacji publicznej i wnosi o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do dokonania w określonym terminie 7 dni niezbędnych czynności. Skarżący podniósł, że w dniu 16 grudnia 2021r. poprzez Elektroniczną Platformę Usług Administracji publicznej EPUAP2 został przesłany wniosek o udzielenie informacji publicznej zaadresowany do Miejskiego Ośrodka Kultury w K. Skarżący stwierdził, że pomimo upływu 14 dni od daty przesłania wniosku nie otrzymała odpowiedzi. Dodał również, że ze znanych mu informacji wynika, iż nie jest to pierwsza tego typu skarga na Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w K. wniosła o jej oddalenie. Wyjaśniła również, że W dniu 16 grudnia 2021 roku na skrzynkę podawczą ePUAP Miejskiego Ośrodka Kultury w K. wpłynął wniosek Pana D.B. o udostępnienie informacji publicznej przez przesłanie zestawień zakupu środków trwałych za lata 2019-2021. Dyrektor wskazała, że nie miała świadomości wpływu powyższego wniosku, albowiem w ustawieniach ePUAP nie została włączana funkcja automatycznych powiadomień o wpływie pism tą drogą, o czym nie wiedziała, zakładając, że brak powiadomień oznacza brak pism wnoszonych tą drogą. Ponadto Dyrektor wyjaśniła, że w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 16 grudnia 2021r., działając na podstawie art. 10 ust. 1 oraz art. 14 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dnia 4 stycznia 2022r. wezwał wnioskodawcę, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do wykazania w terminie 7 dni, że uzyskane informacje, o których mowa we wniosku są szczególnie istotne dla interesu publicznego. Jednocześnie Dyrektor wyjaśniła, że żądane informacje są informacjami przetworzonymi, albowiem ich wygenerowanie wymaga przeglądu i szczegółowej analizy dokumentacji księgowej Miejskiego Ośrodka Kultury, gdyż podmiot ten nie posiada systemu księgowego, który pozwalałby w prosty sposób uzyskać żądane dane. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 5 stycznia 2022r. wnioskodawca przesłał odwołanie, które MOK uwzględnił i udzielił odpowiedzi na informacje publiczną dotyczącą środków trwałych. Odnosząc się merytorycznie do treści skargi Dyrektor wskazała, że nie była w stanie natychmiast zadośćuczynić żądaniu skarżącego. Wnioskowane informacje mają bardzo obszernych charakter. Ośrodek nie posiada rozbudowanego systemu informatycznego, który pozwalałby na automatyczne wygenerowanie informacji. Nie można też zapominać, iż termin na załatwienie wniosku obejmował okres świąteczno-noworoczny, w którym skromna liczba administracyjnych pracowników Miejskiego Ośrodka Kultury nie była w stanie sprostać żądaniu skarżącego. Dyrektor dodała przy tym, że faktyczne opóźnienie w udzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 16 grudnia 2021r., wynikające wyłącznie z błędów technicznych, nie miało znaczenia dla załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) (zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o które stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie. W przypadku skargi na bezczynność, Sąd bierze pod uwagę okoliczności istniejące w dniu rozpoznania skargi, jedną z takich okoliczności jest istnienie przedmiotu zaskarżenia. Ujednolicona wskutek wydania przez NSA dnia 26 listopada 2008 r. uchwały siedmiu sędziów w sprawie I OPS 6/08 linia orzecznicza sądownictwa administracyjnego stanowi, że w sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie ma art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) (zwanej dalej u.d.i.p.). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie niekwestionowanym jest to, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. W świetle powyższego należy uznać, że zestawienie zakupu środków trwałych za lata 2019-2021 przez Miejski Ośrodek Kultury w K., którego domaga się skarżący stanowi informację publiczną. Nie kwestionowano również, że Miejski Ośrodek Kultury w K. jest w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. organem zobowiązanym do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu, bądź też do wydania decyzji odmownej w tym zakresie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W wyroku z 7 lipca 2016 r. (I OSK 39/15, LEX nr 2100722) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan bezczynności oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy. W ocenie Sądu o bezczynności organu nie można mówić także wówczas, gdy przed upływem ustawowego terminu, w sytuacji uznania, że wniosek dotyczy informacji przetworzonej, organ wzywa wnioskodawcę do wykazania, że informacje, o których udostępnienie wnosi, są szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dla oceny czy doszło do bezczynności po stronie podmiotu zobowiązanego nie mają znaczenia okoliczności wskazywane z odpowiedzi na skargę, polegające na tym, że ze względów technicznych Dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w K. nie miał świadomości wpływu wniosku skarżącego. Nie jest przy tym kwestionowana przez organ treść wniosku ani data jego wpływu – 16 grudnia 2021 r. Organ przyznaje również, że ustalił, iż wniosek dotyczy informacji przetworzonej i w dniu 4 stycznia 2022 r., a więc po upływie 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wezwał skarżącego na podstawie art. 3 ust. 1. u.d.i.p. do wykazania, że informacje, o których udostępnienie wnosi, są szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym nie budzi wątpliwości, że mimo upływu ustawowego terminu z dniem 30 grudnia 2021 r. organ nie dokonał w tym terminie żadnej czynności w sprawie, co prowadzi do uznania zasadności zarzutu o jego bezczynności. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Nie wystarczy samo językowe wyjaśnienie tego pojęcia, gdyż musi zostać ono osadzone w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie istotna dla oceny czy naruszenie prawa miało charakter rażący jest okoliczność, że organ nie lekceważył świadomie wniosku skarżącego, lecz jego bezczynność była skutkiem braku wiedzy, że wniosek wpłynął na skrzynkę podawczą ePUAP Miejskiego Ośrodka Kultury w K. Nie bez znaczenia jest również to, że czynność w postaci wezwania do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego została przez organ wykonana, przy czym organ wykonał tę czynność w tym samym dniu, w którym Dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w K. dowiedział się o wpływie wniosku i o jego treści. Okres zwłoki wyniósł 5 dni, z czego dwa dni były ustawowo wolne od pracy (1 i 2 stycznia 2022 r.). W sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem już zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zatem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny. W niniejszej sprawie Sąd ustalił, że skarżący dnia 5 stycznia 2022 r. złożył odpowiedź na wezwanie do wykazania, że informacje, o których udostępnienie wnosi, są szczególnie istotne dla interesu publicznego, natomiast w dniu 17 stycznia 2022 r., na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust.1. pkt 1 u.d.i.p., organ wydał decyzję odmawiającą udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zestawienia zakupu środków trwałych w latach 2019-2021, co implikuje konieczność umorzenia przez Sąd postępowania w zakresie zobowiązania Dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w K. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 16 grudnia 2021 r. Biorąc pod uwagę powyższe, uznając że bezczynność w niniejszym przypadku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd w punkcie 2 wyroku umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis sądowy orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.. is