II SAB/Łd 123/17

Dnia 27 lipca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2017 roku sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. na rzecz skarżącego K. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł. Pismem z dnia 28 kwietnia 2017 r. K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia [...] za pośrednictwem poczty elektronicznej K. K. zwrócił się do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. o udzielenie informacji, ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w poszczególnych latach w okresie 2014-2016. Dodał, że żądana informacja ma charakter informacji publicznej, a Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. jest podmiotem zobowiązanym do jej udzielenia, przy czym do chwili wystąpienia ze skargą nie otrzymał odpowiedzi na złożony wniosek. Skarżący wniósł na tej podstawie o 1) nakazanie organowi udostępnienia informacji objętej wnioskiem, 2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, chociaż nie miała ona charakteru rażącego 3) przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów 4) o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym oraz 5) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1/10 maksymalnej jest z kolei uzasadniony okresem bezczynności z jednej strony, a z drugiej strony brakiem jakiejkolwiek reakcji na wniosek skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. wniósł o jej oddalenie skargi, zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz w przypadku uwzględnienia skargi w całości lub w części – o odstąpienie, na podstawie art. 206 p.p.s.a., od zasądzania zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego w całości. Organ wyjaśnił, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony mailowo w dniu [...] Był to piątek w okresie między świętami. Wiadomość mogła być zatem odebrana przez pracownika dopiero w poniedziałek. Jednak z uwagi na liczbę przychodzących wiadomości mailowych, jak również konieczność dopełnienia szeregu innych obowiązków, których na przełomie roku zawsze jest więcej, korespondencja nie została odczytana. Nie było to celowe działanie organu, a jedynie zwykłe przeoczenie. Z uwagi na termin złożenia wniosku, treść żądania, jak również brak zainteresowania sposobem rozpoznania sprawy organ powziął wątpliwość, czy działanie skarżącego nie było celowe i nastawione tylko i wyłącznie na chęć osiągnięcia korzyści majątkowej, przy założeniu, że organ przeoczy wniosek. Zdaniem organu orzeczenie sumy pieniężnej na rzecz skarżącego nie znajduje uzasadnienia, bowiem opóźnienie w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie powstało z celowego lekceważenia wniosku skarżącego ani ze złej woli organu. Co więcej, wniosek skarżącego został rozpoznany niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o jego złożeniu. Organ uzyskał taką wiedzę w dniu 4 maja 2017 r., po wyjaśnieniu sprawy, w dniu 8 maja 2017 r. przygotował pismo zawierające żądane informacje i w dniu 11 maja 2017 r. przesłał je skarżącemu. W sprawie nie zachodzi zatem konieczność dyscyplinowania organu do rozpoznania wniosku skarżącego, a opóźnienie w rozpatrzeniu wniosku wynikało z przeoczenia organu jakim było niedokładne sprawdzanie skrzynki mailowej. Organ nadmienił ponadto, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił swojego żądania o orzeczenie od organu na swoją rzecz sumy pieniężnej. W jego przekonaniu, po stronie skarżącego nie powstała żadna krzywda z tytułu opóźnienia w rozpoznaniu jego wniosku. Okoliczności te uzasadniają także zastosowanie przez Sąd art. 206 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku częściowego uwzględnienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p.", stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 646/10 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, tj. udzielenia informacji, ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w poszczególnych latach w okresie 2014-2016, o którą złożonym drogą elektroniczną wnioskiem z dnia 30 grudnia 2016 r. wystąpił skarżący. Przystępując do merytorycznych rozważań wskazać należy, iż stosownie do regulacji art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przykładowe wyliczenie, jakie dane stanowiące informację publiczną, podlegają udostępnieniu, zawiera przepis art. 6 u.d.i.p. W tym zakresie zwrócić należy uwagę na treść art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., który wskazuje, że udostępnieniu podlegają informacje publiczne, w szczególności o polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej (lit. "a"), projektowaniu aktów normatywnych (lit. "b") oraz programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań (lit. "c"). Prawo do informacji publicznej obejmuje w szczególności uprawnienie do uzyskania informacji publicznej oraz wglądu do dokumentów urzędowych (art. 3 ust. 1 u.d.i.p.). W przedmiotowej sprawie skarżący wnioskował o udostępnienie informacji publicznej poprzez wskazanie ile wniosków o udostępnienie informacji publicznej wpłynęło do organu w latach 2014 – 2016 do chwili udzielenia odpowiedzi na wniosek. Z powyższego wynika, że wnioskowane przez skarżącego informacje niewątpliwie stanowiły informację publiczną w rozumieniu powoływanej ustawy, co nie jest objęte sporem między skarżącym a organem administracji. Do udostępniania informacji publicznej zobowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej, a więc i Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Ł. (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co w sprawie także nie jest kwestionowane. Wobec stwierdzenia, że organ był zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, a wnioskowane przez skarżącego dane stanowią taką informację, przystąpić należy do oceny, czy organ jako podmiot zobowiązany do udzielenia informacji, pozostaje w bezczynności. Wyjaśnić w tym względzie należy, że bezczynność organu na gruncie powołanej ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej, czyli do udostępnienia informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje, nie wydaje także decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, ani na piśmie nie udziela odpowiedzi, że żądanej informacji publicznej nie posiada. Celem skargi na bezczynność jest z kolei zobligowanie organu do wydania aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Badając zasadność skargi na bezczynność sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. W przedmiotowej sprawie skarżący w dniu [...] (w formie wiadomości mailowej) zwrócił się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Z akt wynika także, iż pismem datowanym na 8 maja 2017 r. (przesłanym drogą elektroniczną w dniu 11 maja 2017 r.) organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Ustalenie w tym zakresie skutkuje uznaniem, iż cel skargi na bezczynność został zrealizowany, bowiem organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej. Okoliczność ta przesądza o konieczności umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a, z uwagi na bezprzedmiotowość żądania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o czym Sąd orzekł w punkcie drugim wyroku. Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia jednakże sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zobligowany jest także do rozważenia ewentualnej zasadności wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przystępując zatem do oceny, czy bezczynność organu miała charakter rażący, wskazać należy, że w orzecznictwie za rażące naruszenie prawa uznawany jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt: II OSK 468/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena, czy w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 u.d.i.p., który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że w pierwszej kolejności organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki. W ocenie Sądu, podobnie zresztą jak w ocenie skarżącego, zaistniała w sprawie bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu drogą mailową dnia [...] przy czym wnioskowana informacja została mu udostępniona wprawdzie [...] aczkolwiek nastąpiło to niezwłocznie po uzyskaniu wiedzy o złożeniu wniosku przez skarżącego. Ponadto zaistniałe opóźnienie w udzieleniu informacji publicznej nie powstało z celowego lekceważenia skarżącego ani ze złej woli organu, lecz z przeoczenia. Okoliczności te nie pozwalają na zakwalifikowanie zaistniałej bezczynności jako rażącego naruszenia prawa i wymierzenie organowi grzywny, dlatego też na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Kierując się również tymi przesłankami Sąd oddalił skargę w zakresie zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej we wnioskowanej przez niego w kwocie. Niewątpliwie skarżący nie uzasadnił w żadnej mierze swojego żądania w tym zakresie, Sąd nie dopatrzył się przy tym, aby po stronie skarżącego powstała szkoda z tytułu opóźnienia w rozpoznaniu jego wniosku. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1 sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej (pkt 2 sentencji wyroku) w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałym zakresie dotyczącym zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił na mocy art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., nie dopatrując się przy tym podstawy do zastosowania regulacji zawartej w art. 206 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku). AC