II SAB/Łd 150/12

Dnia 25 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Stowarzyszenia A w C. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia A w C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uznania za stronę postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. a.bł. [...] Stowarzyszenie A w C. zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie uznania za stronę postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieodpłatnego nabycia z mocy prawa przez Gminę C. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych i majątku, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pozyskuje żadnych darowizn. Podstawą egzystencji Stowarzyszenia stanowią skromne składki członkowskie. Postanowieniem z dnia [...] referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie wniosło sprzeciw. Postanowieniem z dnia [...] Sąd odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wskazane rozstrzygnięcie Stowarzyszenie zaskarżyło zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OZ 244/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o przyznanie prawa pomocy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Według NSA Sąd pierwszej instancji oparł się wyłącznie na informacjach podanych w formularzu PPPr, które nie są pełne, gdyż nie wyjaśniają, jakie środki finansowe posiada Stowarzyszenie i w jakiej wysokości. W szczególności, we wniosku podano, że – z jednej strony – Stowarzyszenie nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi (zob. rubryka 6 formularza), jednak – z drugiej strony – oświadczono, że Stowarzyszenie "utrzymuje się ze składek członkowskich, które wynoszą około 80 zł miesięcznie" (rubryka 5 formularza). Zatem oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Stowarzyszenia, co uzasadnia wezwanie go do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w celu wykazania rzeczywistego stanu majątkowego. Ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji powinien – na podstawie art. 255 p.p.s.a. – zwrócić się do wnioskującego Stowarzyszenia o przekazanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, które pozwolą na dokładne ustalenie stanu majątkowego tego Stowarzyszenia. Dopiero wówczas będzie możliwa ocena, czy Stowarzyszenie nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe zalecenia zarządzeniem Sędziego z dnia 14 maja 2013 r. strona skarżąca została wezwana do złożenia kserokopii ostatniego rocznego sprawozdania finansowego, wskazania ile osób jest członkami stowarzyszenia i w jakiej wysokości uiszczają składki członkowskie oraz złożenia dowodu potwierdzającego uiszczanie składek członkowskich przez członków stowarzyszenia za ostatnie 3 miesiące i dowodów potwierdzających wydatki stowarzyszenia związane z bieżącym jego utrzymaniem za ostatnie 3 miesiące (w szczególności rachunki potwierdzające zakupy materiałów biurowych, wydatki na telefon i korespondencję, utrzymanie siedziby stowarzyszenia) – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Stosowne wezwanie w tym przedmiocie skarżące Stowarzyszenie otrzymało w dniu 27 maja 2013 r. W dniu 3 czerwca 2013 r. strona uiściła wpis sądowy od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przekonaniu Sądu ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W rozpoznawanej sprawie Sąd stosując się do oceny prawnej przedstawionej w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwał skarżące Stowarzyszenie do przedłożenia dodatkowych dokumentów, które pozwolą na rzetelną oceną stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego Stowarzyszenia wobec złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w tym przedmiocie strona skarżąca otrzymała w dniu 27 maja 2013 r., wobec czego termin do złożenia rzeczonych dokumentów biegł od dnia 28 maja 2013 r. do dnia 3 czerwca 2013 r. i upłynął bezskutecznie. W dniu 3 czerwca 2013 r. Stowarzyszenie uiściło wpis sądowy od skargi. W przekonaniu Sądu skarżące Stowarzyszenie poza gołosłownym powołaniem się na okoliczność braku dostatecznych środków finansowych, nie przedstawiło żadnych dokumentów, które pozwoliłby zobrazować obiektywnie jego możliwości finansowe. Wyznaczony przez tutejszy Sąd termin do złożenia kserokopii ostatniego rocznego sprawozdania finansowego, wskazania ile osób jest członkami stowarzyszenia i w jakiej wysokości uiszczają składki członkowskie oraz złożenia dowodu potwierdzającego uiszczania składek członkowskich przez członków stowarzyszenia za ostatnie 3 miesiące i dowodów potwierdzających wydatki stowarzyszenia związane z bieżącym jego utrzymaniem za ostatnie 3 miesiące (w szczególności rachunki potwierdzające zakupy materiałów biurowych, wydatki na telefon i korespondencję, utrzymanie siedziby stowarzyszenia) upłynął bezskutecznie. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy. a.bł.