II SAB/Łd 220/17

Dnia 19 stycznia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2018 roku sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Starosty [...] miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 lipca 2016 roku; 3. umarza postępowanie w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 4. zasądza od Starosty [...] na rzecz skarżącego K. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P. II SAB/Łd 220/17 Uzasadnienie K.K. zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Starosty Powiatu [...] w zakresie udostępniania informacji publicznej w związku z jego wnioskiem z dnia 8 lipca 2016 r. Podniósł, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał od organu odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji, ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w latach 2010-2015 oraz w roku 2016 do chwili udzielenia odpowiedzi na jego wniosek. Na tej podstawie skarżący wniósł o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a ponadto o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wyjaśnił, że nie otrzymał za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosku o udzielenie informacji publicznej od skarżącego. O wniosku organ dowiedział się dopiero ze skargi i niezwłocznie, w terminie ustawowym, udzielił żądanej informacji. W piśmie z dnia 6 września 2016 r. skarżący oświadczył, że ze względu na udostępnienie przez organ wnioskowanej informacji publicznej cofa skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a także w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Skarżący podtrzymał natomiast skargę w zakresie wniosku o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego, a ponadto w zakresie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego do bezczynności organu doszło, bowiem jego wniosek, pomimo upływu ustawowego terminu, nie został rozpoznany, a informacja publiczna została udostępniona dopiero w następstwie złożenia skargi. Wyrokiem z dnia 25 października 2016 r., II SAB/Łd 244/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Sąd podkreślił, że przedmiotem sporu nie był charakter żądanej informacji, czy też podmiot obowiązany do jej udostępnienia, bowiem żadna z tych kwestii, w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2058), dalej u.d.i.p, nie budzi wątpliwości. Sporna jest natomiast skuteczność złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. O ile bowiem przepisy ustawy wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, o tyle złożony wniosek musi dotrzeć do adresata. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża zaś wnioskującego. Sąd uznał, że nie jest wystarczające jedynie skierowanie żądania do adresata, co dotyczy zarówno poczty konwencjonalnej, jak i elektronicznej. Tymczasem skarżący legitymował się wyłącznie komputerowym wydrukiem z serwera pocztowego [...], opatrzonym tytułem "Wniosek o dostęp do informacji publicznej" i datą 8 lipca 2016 r., z treści którego wynika, że e-mail z tej daty wysłany został z adresu [...] na adres [...]. Skarżący nie złożył natomiast żadnego dowodu doręczenia tego e-maila, wiążąc ten fakt z brakiem zwrotu korespondencji przez administratora serwera. Nie jest wystarczające samo wysłanie korespondencji na adres odbiorcy, a dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia. Skarżący skorzystał z adresu poczty elektronicznej organu, dostępnej poza platformą e-PUAP. Nie posiada dowodu doręczenia wniosku adresatowi, który fakt ten kwestionuje. Zatem w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, gdyż stosowny wniosek nie został przez skarżącego przed datą jej wniesienia złożony. Jego skuteczne złożenie nastąpiło dopiero w dacie wniesienia skargi, która wpłynęła do organu w dniu 19 sierpnia 2016 r. Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz pisma skarżącego z dnia 6 września 2016 r., żądana informacja została wnioskodawcy udostępniona w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Od ww. wyroku skargę kasacyjną złożył K.K., zarzucając mu naruszenie zarówno przepisów procesowych, jak i materialnych. Wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r., I OSK 344/17, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 10 ust. 1 u.d.i.p, a w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 151 w związku z art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. Sąd kasacyjny wskazał, że nie budzi wątpliwości, że skarżący kasacyjnie podsiadał prawo do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystał, przesyłając na adres elektroniczny organu wniosek o udzielenie informacji publicznej. Skoro adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na stronie internetowej Starostwa w Ł., to organ zobowiązał się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. Wadliwe było stanowisko Sądu I instancji, że wnioskodawca jest zobligowany do uzyskania informacji, czy wniosek został przez organ odebrany. Żaden z przepisów u.d.i.p. nie nakłada na występującego o informację publiczną obowiązku w tym zakresie. Organ powinien zapewnić takie funkcjonowanie przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym, aby zagwarantować sobie możliwość odbioru wiadomości znajdujących się na obsługującym go serwerze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Sprawa trafiła ponownie do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyniku uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 października 2016 r., II SAB/Łd 244/16. Rozpatrując zatem ponownie sprawę należy mieć na względzie treść art. 190 p.p.s.a., w myśl którego Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu rozstrzygnięcia z dnia 8 czerwca 2017r. jednoznacznie przesądził, że zawarte w wyroku Sądu I instancji rozważania odnośnie do wykazania przez skarżącego skuteczności doręczenia organowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną były wadliwe. NSA stwierdził, że skoro adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na stronie internetowej Starostwa w Ł., to organ zobowiązał się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. Zatem stanowisko Sądu I instancji, że wnioskodawca jest zobligowany do uzyskania informacji, czy wniosek został przez organ odebrany, było nieprawidłowe. Rozpoznając ponownie sprawę należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Przepis ten, określając termin realizacji kompetencji podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej i gwarantując szybkość realizacji prawa wnioskodawcy do uzyskania informacji publicznej, ma aspekty materialnoprawne, chociaż jednocześnie stanowi jedną z regulacji cytowanej ustawy wskazującą, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym. Ustawa nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet wtedy, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny (wyrok NSA z dnia 16 marca 2009 r., I OSK 1277/08). Do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (postanowienie NSA z dnia 10 września 2015 r., I OSK 1968/15). Z orzecznictwa sądowego wynika jednoznaczne domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana (wyrok NSA z dnia 16 września 2016 r., I OSK 1924/16). W niniejszej sprawie zatem nie ulega wątpliwości, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej (ile wniosków o dostęp do informacji publicznej zostało skierowanych do organu w latach 2010-2015 oraz w 2016 r. do udzielenia odpowiedzi na wniosek) został złożony do organu administracji publicznej (Starosty [...]) w dniu 8 lipca 2016 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Nie ma również sporu, że w ustawowym terminie 14 dni wniosek ten nie został załatwiony przez organ poprzez udostępnienie żądanej informacji. Organ uczynił to jednak po złożeniu skargi na bezczynność, co wynika z pisma skarżącego z dnia 6 września 2016 r., w którym skarżący poinformował, że ze względu na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej przez organ, po złożeniu przez niego skargi na bezczynność, cofa skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a także w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Skarżący podtrzymał natomiast skargę w zakresie wniosku o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego, a ponadto w zakresie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Bezczynność organu w zakresie dostępu do informacji występuje w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji. Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy. Z kolei celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. W niniejszej sprawie organ nie udzielił żądanej informacji w terminie przewidzianym w u.d.i.p. Pozostawał zatem w bezczynności, która nie miała jednak charakteru rażącego. Udzielił bowiem informacji niezwłocznie po wniesieniu skargi, a z okoliczności sprawy wynika, że zwłoka nastąpiła z powodu nieprawidłowości systemu informatycznego, którego sprawność powinien wprawdzie zapewnić organ, tym niemniej nawet skarżący nie domaga się uznania owej zwłoki za rażącą. Nie ma zatem podstaw do orzeczenia o nakazaniu organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a także o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, skoro w tym zakresie skarga została cofnięta. Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności niemającej rażącego charakteru (pkt 1 wyroku). Z kolei na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 8 lipca 2016 r. oraz w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt 2 i 3 wyroku). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt 4 wyroku). lf