II SAB/Łd 37/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B.B. na bezczynność Wójta Gminy L. w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy L. miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy L. do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 7 lutego 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej; 3. zasądza od Wójta Gminy L. na rzecz skarżącej B. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc B. B., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, złożyła skargę na bezczynność Wójta Gminy L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 7 lutego 2022r.; 2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "UDIP") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi - a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Pełnomocnik skarżącej wniósł o: 1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, 2. przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, 3. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych; 4. przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że w dniu 7 lutego 2022r. skarżąca, za pośrednictwem poczty elektronicznej, złożyła wniosek o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: * dokumenty zawierające informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018 -2021; * dokumenty zawierające informacje o wysokości udzielonego dofinansowania do programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób (wraz z ich wskazaniem) w latach 2018-2021; * dokumenty zawierające ocenę efektów programów polityki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021; - potwierdzenia/pisma urzędowe będące świadectwem podejmowanych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 – 2021. Pełnomocnik dodał, że jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany we wniosku adres tej poczty. W dalszej kolejności pełnomocnik zwrócił uwagę, że organ nie skorzystał również z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art.13 ust. 2 UDIP jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że organ: - nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, - nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz - nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. W ocenie zatem pełnomocnika, pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy L. wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie organ wyjaśnił, że w skrzynce pocztowej Urzędu nie odnaleziono wniosku załączonego do skargi, jak również skarżąca nie załączyła żadnego dowodu odebrania skargi przez Urząd. Dlatego też niezwłocznie po otrzymaniu powyższych dokumentów skierowanych do Sądu, organ rozpoczął gromadzenie żądanych informacji zgodnie z wnioskiem z dnia 7 lutego 2022r. i w dniu 16 marca 2021r. wysłano żądaną informację do skarżącej pocztą mailową. Pismem z dnia 21 kwietnia 2022r. pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na otrzymaną odpowiedź organu na skargę wniósł o: 1. zobowiązanie organu do udzielenia odpowiedzi na wniosek skarżącej w zakresie pkt 1, 2. procedowanie sprawy w zakresie ustalenia, iż organ dopuścił się bezczynności i ustalenia jej charakteru, 3. przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, odpowiedzi na skargę oraz wskazanych w niniejszym piśmie, na okoliczność zasadności skargi i zachowania terminu do jej wniesienia, 4. zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. Ponadto pełnomocnik skarżącej podniósł, że dopiero kilka dni po otrzymaniu przez organ skargi - wnioskodawczyni otrzymała odpowiedź w zakresie złożonego wniosku albowiem w zakresie żądanych informacji tj.: * dokumenty zawierające informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018 - 2021 - skarżąca dopiero po złożeniu skargi otrzymała informację o wysokości dotacji za rok 2020 oraz 2021, nie otrzymała jednak żądanych dokumentów źródłowych - stanowiących podstawę otrzymania dotacji, zaś w zakresie lat 2018 - 2019 brak jest żądanych informacji i dokumentów w otrzymanej odpowiedzi; * dokumenty zawierające informacje o wysokości udzielonego dofinansowania do programów zdrowotnych i programów polityki zdrowotnej dotyczących profilaktyki chorób (wraz z ich wskazaniem) w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi o braku udzielonych dofinansowań; * dokumenty zawierające ocenę efektów programów polityki zdrowotnej wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi o braku w zakresie prowadzenia oceny, pomimo faktu iż, na podstawie art. 12 ust 2 i kolejnych ustawy z dnia z dnia 11 września 2015r. o zdrowiu publicznym - jednostki samorządu terytorialnego przekazują właściwemu wojewodzie, do dnia 31 marca każdego roku, roczną informację o zrealizowanych lub podjętych w ubiegłym roku zadaniach z zakresu zdrowia publicznego." - nie sposób zatem uznać, iż gmina nie posiada dokumentów w zakresie oceny efektów programów polityki zdrowotnej skoro obowiązek ich przekazywania i sporządzania nakłada na nie ustawa, tym bardziej że powyższe informacje podlegają ocenie wojewody, a dalej przekazywane są w ramach Narodowego Programu Zdrowia. Jednocześnie przekazywanie takich informacji i sposobu ich przekazania wynika z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2016r. w sprawie rocznej informacji o zrealizowanych lub podjętych zadaniach z zakresu zdrowia publicznego. * potwierdzenia/pisma urzędowe będące świadectwem podejmowanych działań wynikających z rozeznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców gminy w latach 2018 - 2021 - skarżąca otrzymała informację dopiero po złożeniu skargi. Odnosząc się zarzutu organu o nieotrzymaniu skargi – pełnomocnik skarżącej podnosi, że organ w swojej odpowiedzi wskazał, iż pismo z dnia 14 marca 2022r. stanowi odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej złożony w dniu 7 lutego 2022r. za pośrednictwem poczty elektronicznej. Zdaniem pełnomocnika, nie można uznać, iż organ wniosku skarżącej w ogóle nie otrzymał skoro skierowane do niej pismo wprost to wskazuje. Dalej podnosi, iż to do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań. Jednocześnie pełnomocnik zwrócił uwagę, że skutki błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) (zwana dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sytuacja, o które stanowi powołany art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 z późn. zm.) (zwanej dalej u.d.i.p.). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawie niekwestionowanym jest to, że żądane przez skarżącą informacje stanowią informacje publiczne w rozumieniu przepisu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. W świetle powyższego należy uznać, że informacje, których skarżąca domagała się we wniosku z dnia 7 lutego 2022 r. stanowią informacje publiczne. Nie kwestionowano również, że Wójt Gminy L. jest w myśl przepisu art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. organem zobowiązanym do udostępnienia informacji mających charakter informacji publicznej, będącej w jego posiadaniu, bądź też do wydania decyzji odmownej w tym zakresie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. W wyroku z dnia 7 lipca 2016 r. (I OSK 39/15, LEX nr 2100722) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stan bezczynności oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy. Skarżąca zarzuciła organowi bezczynność polegającą na niewywiązaniu się z obowiązku udostępnienia informacji publicznej wskazanej we wniosku z dnia 7 lutego 2022 r. Pełnomocnik skarżącej załączył do skargi wydruk ze skrzynki nadawczej poczty elektronicznej, który dowodzi, że wniosek został wysłany z adresu e-mail: [...] na adres: [...] w dniu 7 lutego 2022 r., o godzinie 19:58. Udzielając odpowiedzi w dniu 16 marca 2022 r. organ wskazał, że udostępnia informacje objęte wnioskiem z dnia 7 lutego 2022 r. Udostępnienie informacji nastąpiło zatem z przekroczeniem 14-dniowego terminu, który upłynął z dniem 21 lutego 2022 r. Wobec powyższego zasadny jest podnoszony w skardze zarzut bezczynności organu. Trafnie przy tym podnosi skarżący, że dla stwierdzenia bezczynności nie ma znaczenia brak wiedzy organu co do tego, że za pośrednictwem poczty elektronicznej wpłynął wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Do obowiązków organu należy bowiem takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych podań. Skarżąca w replice na odpowiedź na skargę podnosi, że organ, pomimo udzielenia odpowiedzi w dniu 16 marca 2022 r., nie udostępnił informacji, o której mowa w punkcie 1 wniosku, tj. dokumentów zawierających informacje o wysokości otrzymanych dotacji na zadania własne i zlecone gminy w zakresie świadczenia opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych w latach 2018 – 2021. Należy w tym miejscu wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż informacje publiczne opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej uważa się za udostępnione. Pogląd taki znajduje podstawę w normie zawartej w art. 10 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępniana na wniosek jest informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych. Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej w takim zakresie odbywa się poprzez odesłanie do Biuletynu Informacji Publicznej, przy czym podmiot zobowiązany zostaje zwolniony z obowiązku udostępnienia informacji na wniosek, tylko wówczas gdy informacje tam zawarte odnoszą się bezpośrednio i konkretnie do meritum żądania, a zatem zwierają dane istotne z punktu widzenia pytającego, a ich uzyskanie nie wymaga przedsięwzięcia dodatkowych czynności (por. wyrok NSA z dnia 3 stycznia 2013 r., I OSK 2244/12, LEX nr 1341464). W niniejszej sprawie organ w odpowiedzi z dnia 16 marca 2022 r. wskazał, że żądane informacje dotyczące wysokości otrzymanych dotacji zawarte są w dokumentach budżetowych, podając dane klasyfikacji budżetowej - rozdział 85195, paragraf 2010, na stronie BIP Urzędu Gminy L.. W dokumentach budżetowych, w podanych przez organ rozdziałach i paragrafach sprecyzowane są kwoty dotacji, których dotyczy wniosek skarżącej. W sytuacji, w której po wniesieniu skargi na bezczynność organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności, zastosowanie znajduje art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Nie można bowiem już zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania dokonana, nawet jeśli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej dokonania. Przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest zatem stan z momentu orzekania przez sąd administracyjny. W przedstawionym stanie faktycznym należy uznać, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej, co spowodowało konieczność umorzenia postępowania sądowego w zakresie zobowiązania Wójta Gminy L. do udzielenia informacji, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność jakiej dopuścił się organ nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa, w ocenie Sądu, oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Nie wystarczy przy tym samo językowe wyjaśnienie tego pojęcia, gdyż musi zostać ono osadzone w kontekście okoliczności sprawy, w której do naruszenia prawa doszło (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Okoliczności zaś niniejszej sprawy nie prowadzą do wniosków odnośnie rażącego charakteru naruszenia. Stwierdzając bowiem zaistnienie bezczynności Sąd zauważa, że organ nie lekceważył świadomie wniosku skarżącej, lecz jego bezczynność była skutkiem braku wiedzy, że wniosek wpłynął. Nie bez znaczenia jest również to, że odpowiedź została udzielona w ciągu 5 dni (z których dwa były dniami wolnymi od pracy) od daty, w której organ dowiedział się o wpływie wniosku i o jego treści. Zatem okoliczności sprawy prowadzące do stwierdzenia bezczynności organu nie wskazują, aby naruszenie, do którego niewątpliwie doszło, miało charakter rażący. Wobec powyższego w pkt 1 sentencji wyroku, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O kosztach postępowania należnych skarżącej od organu orzeczono w pkt 3 wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. B.A.