II SAB/Łd 47/21

17 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu 17 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. N. na bezczynność Wójta Gminy A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej H. N. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną 24 marca 2021 r. pod poz.[...]. B.A. H. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w formie dokumentu elektronicznego skargę na bezczynność Wójta Gminy A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga stanowiła załącznik do wniesionego w formie dokumentu elektronicznego pisma z 19 lutego 2021 r. zatytułowanego "INFORMACJA INFORMACJA, SKARGA UG A.". Skarga wniesiona przez skarżącą do sądu oraz przekazana przez organ administracji nie zawierała kwalifikowanego podpisu elektronicznego, podpisu zaufanego albo podpisu osobistego (k. 6, 66). Wobec tego w wykonaniu zarządzenia z 4 czerwca 2021 r. wezwano skarżącą w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia do usunięcia braku formalnego skargi alternatywnie poprzez podpisanie skargi bądź przekazanie treści skargi w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem elektronicznym (np. w treści tzw. pisma ogólnego do podmiotu publicznego) bądź nadesłania skargi w formie tradycyjnej opatrzonej podpisem odręcznym. Jednocześnie pouczono skarżącą o treści art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego – tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako: "p.p.s.a."). Wyjaśniono, że dla skuteczności wniesienia skargi nie jest wystarczające podpisanie wyłącznie pisma przewodniego, jeżeli z tego pisma nie wynika treść skargi. Jeśli strona decyduje się składać skargę w formie załącznika do pisma elektronicznego, to również ten załącznik powinien zostać podpisany podpisem elektronicznym. W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, oprócz wymogów formalnych pisma w formie papierowej, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Nadto wskazano skarżącej link do podpisywania załączników profilem zaufanym w korespondencji wnoszonej do sądu. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 24 czerwca 2021 r. (wezwanie i UPD-Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, k. 70-75). Skarżąca nie odpowiedziała na powyższe wezwanie. Nie usunęła wskazanego w zarządzeniu z 4 czerwca 2021 r. braku formalnego skargi poprzez podpisanie skargi lub nadesłanie podpisanej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie – przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Regulacja ta ma na celu usunięcie wątpliwości, czy pismo, w tym wypadku skarga, zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Podpis pod pismem potwierdza jego pochodzenie od osoby, która je podpisała i sankcjonuje wolę dokonania czynności w postępowaniu. Podpis wnoszącego pismo musi być własnoręczny, tj. stanowić znak ręczny określonej osoby pozwalający na jej identyfikację (por. np. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 298). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (art. 46 § 2b p.p.s.a.). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a. wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła do sądu skargę na bezczynność Wójta Gminy A. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skargę stanowił załącznik do pisma przewodniego z 19 lutego 2021 r. zatytułowanego "INFORMACJA INFORMACJA, SKARGA UG A.". Podpis elektroniczny zawierało jedynie pismo przewodnie. Skarga nie została jednak podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (k. 6, 66). W związku z tym w wykonaniu zarządzenia z 4 czerwca 2021 r. wezwano skarżącą w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia do usunięcia braku formalnego skargi alternatywnie poprzez podpisanie skargi bądź przekazanie treści skargi w formie dokumentu elektronicznego opatrzonego podpisem elektronicznym (np. w treści tzw. pisma ogólnego do podmiotu publicznego) bądź nadesłania skargi w formie tradycyjnej opatrzonej podpisem odręcznym. Jednocześnie pouczono skarżącą o treści art. 46 p.p.s.a. oraz wyjaśniono, że dla skuteczności wniesienia skargi nie jest wystarczające podpisanie wyłącznie pisma przewodniego, jeżeli z tego pisma nie wynika treść skargi. Jeśli strona decyduje się składać skargę w formie załącznika do pisma elektronicznego, to również ten załącznik powinien zostać podpisany podpisem elektronicznym. W przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, oprócz wymogów formalnych pisma w formie papierowej, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny na platformie ePUAP oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Nadto wskazano skarżącej link do podpisywania załączników profilem zaufanym w korespondencji wnoszonej do sądu. Zgodnie z art. 74a § 3 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego, wraz ze wskazaniem adresu elektronicznego z którego adresat może pobrać dokument i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia dokumentu (pkt 1); pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (pkt 2). Z kolei w myśl art. 74a § 5 p.p.s.a., datą doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. Zgodnie § 6 tego artykułu, w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Zawiadomienie zaś może być automatycznie tworzone i przesyłane przez system teleinformatyczny sądu, a odbioru tego zawiadomienia nie potwierdza się (§ 4). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (§ 7). W przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (§ 8). W oparciu o wyżej przytoczone przepisy sąd uznał, że wezwanie do usunięcia powyższego braku formalnego skargi wraz z pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało skarżącej doręczone 24 czerwca 2021 r. Mimo dwukrotnego zawiadomienia 10 i 17 czerwca 2021 r. o możliwości odebrania korespondencji elektronicznej – nie zostało odebrane przez adresata w okresie 14 dni od daty utworzenia pierwszego UPD (vide: Urzędowe Poświadczenie Doręczenia, zwane również Urzędowym Poświadczeniem Odbioru, k. 110). W takiej sytuacji – zgodnie z art. 74a § 8 p.p.s.a. – doręczenie w sensie prawnym nastąpiło 24 czerwca 2021 r. co z kolei odpowiada zapisowi na UPD o terminie doręczenia (w polu "Rodzaj informacji uzupełniającej: Termin doręczenia Wartość informacji uzupełniającej: 2021-06-24T23:59:59.999"). Siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął zatem 1 lipca 2021 r. (w czwartek). W zakreślonym terminie skarżąca nie usunęła powyższego braku formalnego skargi. Nie odniosła się w żaden sposób do wezwania do jego usunięcia. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który sąd podziela, że z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. nie można przyjmować, że opatrzenie wyłącznie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, czyli w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem do takiego dokumentu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 46 p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2b p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że skarżąca, mimo wezwania, nie usunęła braku formalnego skargi (por. postanowienia NSA z 11 lutego 2021 r., III OZ 107/21, z 23 lutego 2021 r., III OZ 106/21). Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m. in. w postanowieniach z 29 października 2020 r., sygn. akt I OZ 814/20, z 13 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 884/20, z 26 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 oraz I OZ 1022/20, z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt I OZ 1048/20 i I OZ 1061/20 jak i z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1147/20, I OZ 1148/20. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że istnieją rozwiązania techniczne, które umożliwiają stronom postępowania sądowoadministracyjnego dopełnienie wymogów procesowych przewidzianych w wyżej wymienionych przepisach p.p.s.a. Strona, składając skargę do organu, może wpisać jej treść w formularz pisma ogólnego (dokument w formacie XML) lub załączyć w postaci pliku (doc, pdf itp.) do tego formularza – w tym przypadku strona może skorzystać z narzędzia uruchomionego przez Ministerstwo Cyfryzacji, które umożliwia podpisanie dokumentu podpisem zaufanym (https://moj.gov.pl/ uslugi/signer/upload?xFormsAppName=SIGNER). Tak podpisany dokument elektroniczny należy następnie załączyć do pisma przewodniego w ePUAP. Podpis dokonywany w tego rodzaju systemie spełnia kryteria określone w art. 46 § 2a p.p.s.a. i tak podpisany załącznik czyni zadość wymaganiom z art. 46 § 2b p.p.s.a. Istnieją zatem rozwiązania techniczne umożliwiające skuteczne wnoszenie pism procesowych, także pod postacią załącznika do dokumentu elektronicznego, przy zachowaniu warunków formalnych z art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2020 r., I OZ 917/20). Wobec tego, że brak formalny skargi w postaci braku podpisu złożonego w sposób określony w art. 46 § 2a p.p.s.a. lub jej odręcznego podpisania nie został usunięty w terminie, sąd był zobligowany do odrzucenia skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, sąd orzekł w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. B.A.