III SA/Łd 1/14

Dnia 4 maja 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat J. Z. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 marca 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1/14 w sprawie ze skargi Z. J.-N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] znak [...] w przedmiocie zwrotu podania o przyznanie i wypłatę rekompensaty p o s t a n a w i a: przyznać adwokat J. Z., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy al. A., kwotę 147,60 zł (sto czterdzieści siedem 60/100) zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej Z. J. –N. za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz kwotę 219,00 (dwieście dziewiętnaście 00/100) złotych z tytułu udokumentowanych wydatków i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokat J. Z. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R.A. III SA/Łd 1/14 UZASADNIENIE Wyrokiem z 13 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] w przedmiocie zwrotu podania o przyznanie i wypłatę rekompensaty. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi. Uprzednio skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 31 stycznia 2014 r. przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi delegowała do reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie adwokat J. Z. Adwokat J. Z., jak wynika z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, reprezentowała skarżącą na rozprawie przed NSA, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone przez mocodawczynię w całości, ani w części. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W odniesieniu do adwokatów powyższe zasady od dnia 1 stycznia 2016 r. określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801). Należy mieć jednakże na uwadze, że zgodnie z § 22 tego rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Do kwestii ustalania wynagrodzenia za pomoc prawną w drugiej instancji (rozpoczętej od momentu wydania wyroku) w sprawie wszczętej przed dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., to jest przed dniem 1 stycznia 2016 r., należy stosować przepisy dotychczasowe, tj. rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) [dalej: rozporządzenie]. Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, przedmiotowa opłata zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Aktualna stawka podatku VAT wynosi 23%. Z kolei w myśl § 18 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia stawka minimalna za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 50% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Paragraf 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zatem za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, poza kwotą wynagrodzenia, przysługuje także zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, a więc takich, które były realnie poniesione i których wysokość jest potwierdzona stosownym dokumentem. Przy czym brak jest legalnej definicji użytego przez ustawodawcę pojęcia "niezbędnych wydatków". Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że w pojęciu niezbędnych wydatków mieszczą się w szczególności koszty przejazdu pełnomocnika do siedziby Sądu celem uczestnictwa w rozprawie. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie udokumentowała wprost kosztów przejazdu, a jedynie w treści swojego pisma zatytułowanego "Zestawienie kosztów" z 11 marca 2016 r. wyjaśniła, że podróż odbyła samochodem osobowym, to jednakże obecność pełnomocnik w siedzibie NSA w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (powyższe znajduje potwierdzenie w protokole rozprawy przed NSA z 11 marca 2016 r.), a zatem fakt ten jako taki nie budzi wątpliwości. W ocenie referendarza rozpoznającego wniosek, podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Okoliczność tę przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystała, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia możliwości bezpośredniego przejazdu z określonego miejsca (np. siedziby kancelarii) do siedziby Sądu. Wystarczające zatem będzie dla oceny pokonanej odległości przez pełnomocnika jej wyliczenie na podstawie przedłożonej przez nią informacji o ilości przejechanych kilometrów. Stawka za przejechany kilometr wynika natomiast z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz.U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); należało przy tym przyjąć, że skoro samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnik miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ (zgodnie z oświadczeniem). Ponadto pojazdy o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a. stanowią obecnie rzadkość. Reasumując, wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi obejmuje zatem wydatki poniesione na dojazd do Sądu w kwocie 219,00 zł (tj. pokonana przez pełnomocnika odległość – ok. 262 km (na trasie Łódź – Warszawa i Warszawa – Łódź) x stawka 0,8358 zł, ustalona dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z przytoczonym już § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Brak więc podstaw do podwyższenia pozostałej części przyznanego wynagrodzenia, stanowiącej niezbędne, udokumentowane wydatki. Łączna wartość wynagrodzenia stanowi zatem kwotę 366,60 zł i stanowi sumę obu, opisanych wyżej, składników wynagrodzenia pełnomocnika, przy czym podatek od towarów i usług, zgodnie z przytoczonymi wyżej wyjaśnieniami, naliczono wyłącznie od kwoty 120 zł. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 1 pkt 2 lit. c oraz § 19 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznał adwokatowi wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 120 zł, podwyższone o 23% stawkę podatku VAT, tj. o kwotę 27,60 zł oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 219,00 zł, a zatem łącznie kwotę 366,60 zł. R.A.