III SA/Łd 1015/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 159 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., w skrócie u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia tj. uchylenia zajęć zabezpieczających, dokonanych na podstawie art. 164 § 1 w postaci zabezpieczenia ruchomości (objętych protokołem zajęcia z dnia [...]) oraz zabezpieczenia wierzytelności (zawiadomienie nr [...],[...] z dnia [...]) dokonanych na podstawie zarządzeń o zabezpieczeniu nr [...] i [...] z dnia [...] zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za maj i czerwiec 2004r. W toku postępowania organ ustalił, iż pismem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Ł. wystąpił do Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. o dokonanie zabezpieczenia należności pieniężnych z tytułu zawyżonych kwot zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2004 roku i czerwiec 2004 roku na majątku "A" Sp. z o. o. z siedzibą w Ł., do kwoty około 903.258,00 zł, poprzez zajęcie wszelkich środków trwałych i obrotowych Spółki. W związku z powyższym, Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. wydał w dniu [...] decyzję Nr [...] w sprawie zabezpieczenia na majątku "A" Sp. z o. o. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za maj 2004 roku w wysokości 458.421,00 złotych przed wydaniem decyzji określającej wysokość zwrotu podatku oraz decyzję Nr [...] w sprawie zabezpieczenia na majątku "A" Sp. z o. o. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 roku w wysokości 444.837,00 złotych przed wydaniem decyzji określającej wysokość zwrotu podatku. W tym samym dniu Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. wystawił zarządzenia zabezpieczenia Nr [...] na kwotę 458.421,00 złotych oraz Nr [...] na kwotę 444.837,00 złotych. Dnia [...] organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego ruchomości, tj.: samochodu ciężarowego KIA PREGIO, rok produkcji 2000, nr rejestracyjny [...], nr nadwozia [...] oraz samochodu dostawczego MERCEDES BENZ VARIO 614, rok produkcji 1998, nr rejestracyjny [...], nr nadwozia [...],[...]. Ponadto, zawiadomieniami z dnia [...] o numerach [...] i [...], skutecznie doręczonymi stronie w dniu [...], Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności Spółki z tytułu nadpłaty w podatku od towarów i usług za maj 2004 roku. Jak wynika z treści pisma Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] powyższe spowodowane było faktem, iż wysokość zabezpieczonego zobowiązania podatkowego (903.258,00 złotych) znacznie przewyższała kwotę zabezpieczonych pojazdów. Pismem z dnia [...] Nr [...] wierzyciel wystąpił do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego prowadzonego na podstawie zarządzeń zabezpieczających z dnia [...] Nr [...] i Nr [...]. W związku z powyższym, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] Nr [...] przedłużył termin do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec podmiotu "A" Sp. z o. o. z siedzibą w Ł., w związku z zabezpieczeniem dokonanym na podstawie zarządzeń z dnia [...] Nr [...] i Nr [...]. W dniu [...] wpłynął wniosek pełnomocnika Spółki o uchylenie zabezpieczeń dokonanych na podstawie decyzji Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...]: Nr [...] oraz Nr [...], a także o niezwłoczne przekazanie Spółce zwrotu różnicy podatku za maj 2004 roku wraz z oprocentowaniem w należytej wysokości. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony wskazał, iż z dniem [...] uległo wstrzymaniu z mocy prawa wykonanie ww. decyzji w sprawie zabezpieczenia zobowiązania z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2004 roku oraz w sprawie zabezpieczenia zobowiązania z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 roku z uwagi na brak rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołania od ww. rozstrzygnięć w terminie przewidzianym w art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zatem ww. decyzje utraciły skuteczność, a były one merytoryczną podstawą zabezpieczenia. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał również, że organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia w dniach [...], natomiast w terminie 30 dni od daty dokonania zabezpieczenia nie wpłynął wniosek wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W ocenie strony skarżącej w analizowanej sprawie nie ma zastosowania termin 3 - miesięczny, jako że w sprawie niniejszej zabezpieczenie nie zostało dokonane w związku z wydaniem decyzji wskazanych w art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie została bowiem wydana żadna z decyzji, o których mowa w art. 33a i 33b ustawy Ordynacja podatkowa. Pełnomocnik strony zarzucił, że w dniu 27 sierpnia 2008 roku wpłynął wniosek wierzyciela o przedłużenie (na zasadzie art. 159 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), z uchybieniem terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a zatem po upływie 30 dniowego terminu, o którym mowa w art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem pełnomocnika strony, 30 dniowy termin upłynął odpowiednio: w dniu [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. odmówił uchylenia zabezpieczenia, tj. uchylenia zajęć zabezpieczających, dokonanych na podstawie art. 164 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji w postaci: zabezpieczenia ruchomości objętych protokołem zajęcia z dnia [...] oraz zabezpieczenia wierzytelności (zawiadomienia nr [...] i nr [...] z dnia [...]) dokonanych na podstawie zarządzeń o zabezpieczeniu nr [...] i [...] z dnia [...] zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za maj 2004 roku i czerwiec 2004 roku. Na powyższe postanowienie w dniu [...] strona skarżąca wniosła zażalenie, żądając jego uchylenia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 159 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu zażalenia powtórzono argumentację zawartą we wniosku z dnia [...]. Dodatkowo pełnomocnik strony skarżącej wyjaśnił, iż w dniu [...] wpłynął wniosek wierzyciela o przedłużenie terminu do wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 159 § 2 ww. ustawy. W ocenie pełnomocnika strony wniosek, o jakim mowa w powołanym przepisie, winien zostać złożony przed upływem 30 dni, który jest terminem ustawowym, a zatem powyższy wniosek wierzyciela został złożony z uchybieniem terminu, który upłynął odpowiednio w dniu [...]. Ponadto pełnomocnik strony wskazał na okoliczność w postaci wstrzymania z mocy prawa wykonania decyzji Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dni [...] Nr [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy, powołując się na art. 159 u.p.e.a. stwierdził, że w niniejszej sprawie wierzyciel od dnia dokonania zabezpieczenia miał 3 miesiące na wystąpienie do organu egzekucyjnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Zajęcia zabezpieczające miały miejsce w dniach [...], zatem termin do wystąpienia z omawianym wnioskiem upłynął wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony odpowiednio w dniu [...]. Ponieważ postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte ww. terminie, wierzyciel, korzystając z regulacji zawartej w art. 159 § 2 u.p.e.a. wystąpił do organu egzekucyjnego o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, iż z takim wnioskiem wierzyciel wystąpił w dniu [...], a więc wbrew twierdzeniu strony, zmieścił się w ustawowym terminie. Skoro zatem wierzyciel nie przekroczył 3 miesięcznego terminu, o którym mowa wart. 159 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny zasadnie nie uchylił zabezpieczenia, co oznaczało, że zaskarżone postanowienie z dnia [...] Nr [...] zostało wydane prawidłowo. W odniesieniu zaś do zarzutu strony, iż z dniem [...] uległo wstrzymaniu z mocy prawa wykonanie decyzji Naczelnika Ł. Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia [...] Nr [...] oraz Nr [...] w sprawie zabezpieczenia zobowiązania z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2004r. oraz w sprawie zabezpieczenia zobowiązania z tytułu zwrotu podatku od towarów i usług za czerwiec 2004 r. z uwagi na brak rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołania od ww. rozstrzygnięć (art. 225 ustawy - Ordynacja podatkowa), organ II instancji wskazał, iż organy podatkowe nie kwestionują wstrzymania wykonania ww. decyzji. Jak wynika bowiem z akt sprawy, termin do rozpatrzenia tegoż odwołania przez organ odwoławczy (określony w art. 139 § 3 ustawy - Ordynacja podatkowa) upłynął w dniu 8 września 2008r. Zauważyć jednak należy, iż po upływie tego terminu organ egzekucyjny nie może dokonać zajęcia zabezpieczającego, natomiast nie oznacza to, że powinien on uchylić prawidłowo dokonane czynności zabezpieczające. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] "A" sp. z o.o. złożyła skargę do sądu administracyjnego, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Strona skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 159 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez brak uchylenia zabezpieczenia w sytuacji, gdy wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony przez wierzyciela we właściwym terminie oraz z uwagi na fakt, że nie nastąpiło skuteczne przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie sądowe do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy ze skargi kasacyjnej "A" sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2009r.,sygn. akt III SA/Łd 260/09, oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej Spółki. Wyrokiem z dnia 15 września 2011r., sygn. akt II FSK 470/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od powołanego wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2009r.,sygn. akt III SA/Łd 260/09. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie podstawą odmowy uchylenia zabezpieczenia był art. 159 § 1 w zw. z § 2 u.p.e.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ egzekucyjny na żądanie zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2, uchyla zabezpieczenie, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie został zgłoszony w terminie 30 dni od dnia dokonania zabezpieczenia należności pieniężnej, a w terminie 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b ustawy - Ordynacja podatkowa lub w art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, lub zabezpieczenia obowiązku o charakterze niepieniężnym. Natomiast art. 159 § 2 u.p.e.a. stanowi z kolei, iż termin określony w § 1 może być przez organ egzekucyjny przedłużony na wniosek wierzyciela, jeżeli z uzasadnionych przyczyn postępowanie egzekucyjne nie mogło być wszczęte, jednakże termin wszczęcia postępowania egzekucyjnego co do obowiązku o charakterze niepieniężnym może być przedłużony tylko o okres do trzech miesięcy. Jak wynika z powołanych wyżej przepisów uchylenie zabezpieczenia na podstawie art. 159 § 1 u.p.e.a. jest możliwe w przypadku wystąpienia dwóch przesłanek - pozytywnej, związanej ze zgłoszeniem przez zobowiązanego żądania uchylenia zabezpieczenia, oraz negatywnej w postaci zaniechania przez wierzyciela złożenia w wymaganym terminie wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego Zabezpieczenie nie może być jednak uchylone na żądanie zobowiązanego w przypadku przedłużenia terminu do wszczęcia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela złożony przed jego upływem (por. Małgorzata Faryna – komentarz od art. 159 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz pod red. D.R. Kijowskiego, LEX 2010). W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię, czy organ egzekucyjny uprawniony był do przedłużenia terminu określonego w art. 159 § 1 u.p.e.a. na podstawie § 2 powołanego przepisu. Kwestię tą rozstrzygnął ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 15 września 2011r., sygn. akt II FSK 470/10, oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2009r.,sygn. akt III SA/Łd 260/09 w przedmiocie przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie przesłanki wymienione w art. 159 § 2 u.p.e.a. zostały spełnione bowiem wniosek o przedłużenie terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wierzyciel złożył w dniu 27 sierpnia 2008r., we wniosku wskazał uzasadnioną przyczynę braku wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a mianowicie konieczność uzyskania informacji od holenderskich organów podatkowych, organ dokonał przedłużenia zabezpieczenia, gdyż decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła w związku z wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33a i 33b Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie żadna z decyzji wskazanych w art. 33a § 1 Ordynacji podatkowej nie została wydana, wobec czego decyzja o zabezpieczeniu nie wygasła przez okres 3 miesięcy od dokonania zabezpieczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe oznaczało, że w tym okresie wierzyciel był uprawniony do wniesienia wniosku o przedłużenie terminu trwania zabezpieczenia. Skoro zatem organ egzekucyjny był uprawniony do przedłużenia terminu do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego to tym samym oznacza, że organ ten był również uprawniony do odmowy uchylenia zabezpieczenia na podstawie art. 159 § 1 u.p.e.a. Podobnie, jak w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 260/09 na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nie mogły mieć wpływu podniesione w skardze okoliczności utraty przez decyzje zabezpieczające ich skuteczności. Kwestia ta nie mieści się bowiem również w przedmiocie postępowania w sprawie odmowy uchylenia zabezpieczenia na podstawie art. 159 § 1 i § 2 u.p.e.a. i zgodność z prawem wydanych na tej podstawie rozstrzygnięć. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. b.a. ----------------------- 7