III SA/Łd 1038/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych k.p. M. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2011 rok. W dniu 31 grudnia 2012 r. skarżąca złożyła do Sądu pismo, w którym wniosła o zwolnienie jej w całości od opłat sądowych i wydatków. Powyższe pismo zostało potraktowane przez Sąd jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z dnia 3 stycznia 2013 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez wypełnienie formularza PPF i odesłania go do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wobec dwukrotnego bezskutecznego awizowania przesyłki zawierającej powyższe wezwanie oraz formularz PPF, Sąd uznał ją za doręczoną z dniem 22 stycznia 2013 r. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 6 lutego 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania. Powyższe zarządzenie zostało skarżącej doręczone w dniu 11 lutego 2013 r. Od powyższego zarządzenia skarżąca wniosła sprzeciw podnosząc, iż na swój adres do doręczeń nie otrzymała żadnego awiza ani informacji o nieodebranej przesyłce. Do formularza załączyła wypełniony formularz PPF. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż jest on zasadny z uwagi na chorobę dziecka oraz jej długotrwałą chorobę. Ponadto wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką A. J. i synem M. M. Ponadto posiada nieruchomości w postaci domu o powierzchni 160 m², połowy domu o powierzchni około 90 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,40 h. Wskazała, iż nieruchomość jest obciążona kredytem hipotecznym, służebnością dożywotnią oraz ciążą na niej "kredyty inne". Spłaca zobowiązania w łącznej kwocie około 3200,00 zł, zaś N. M. zobowiązania w łącznej kwocie 1500,00 zł. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej otrzymuje dochód około 4000,00 zł brutto, N. M. około 4300,00 brutto. A. J. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości około 702,00 zł. Łącznie dochody wnioskodawczyni oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą 9002,00 zł brutto. Ponadto wskazała, iż należąca do niej ziemia jest w dzierżawie bez czynszu dzierżawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją procesową, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Podkreślić przy tym jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Prawo pomocy jest bowiem instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Instytucję prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym regulują przepisy zawarte w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j.), dalej p.p.s.a. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego. Jednocześnie trzeba podkreślić, że wykładnia zawartego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy osoba ta wykaże", sprowadza się do przyjęcia, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wykazanie tych przesłanek powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie zostały one przez skarżącą wykazane a tym samym wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z oświadczania zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada nieruchomości w postaci domu o powierzchni 160 m², połowy domu o powierzchni około 90 m² oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 4,40 h. Wprawdzie skarżąca wskazała, iż należące do niej nieruchomości są obciążone kredytem hipotecznym, służebnością dożywotnią oraz ciążą na niej "kredyty inne". Nie wskazała jednak której nieruchomości dotyczą powyższe zobowiązania ani nie podała, jaka jest ich podstawa. Nie wskazała również, z czego wynikają zobowiązania, które spłaca zarówno ona jak i N. M., który – jak można wywnioskować – wraz z dziećmi pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Tym niemniej skarżąca nie przedstawiła żadnych argumentów na poparcie wniosku, świadczących o tym, iż mimo posiadanego majątku, jej sytuacja majątkowa uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ponadto wskazać należy, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której otrzymuje dochód około 4000,00 zł brutto zaś N. M. około 4300,00 brutto. Córka skarżącej – A. J. otrzymuje rentę rodzinną w wysokości około 702,00 zł. Łącznie dochody wnioskodawczyni oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą 9002,00 zł brutto. Tymczasem na wstępnym etapie przedmiotowego postępowania skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu sadowego od skargi w wysokości 200 złotych. Uiszczenie tej kwoty w zestawieniu z osiąganym przez skarżącą dochodem nie stanowi zbytniego obciążenia dla jej aktualnej sytuacji finansowej, które mogłoby skutkować popadnięciem w stan zubożenia. Jednocześnie zauważyć należy, że ewentualna konieczność uiszczenia kolejnych kosztów postępowania będzie rozłożona w czasie, co daje obiektywną możliwość ich poniesienia. W tym stanie rzeczy należało odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżąca nie wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało Sąd do przyznania jej prawa pomocy w powyższym zakresie. Udzielone przez skarżącą we wniosku o p[przyznanie prawa pomocy informacje wskazują, że jej sytuacja majątkowa pozwala na poniesie kosztów związanych ze skargą inicjującą postępowanie w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że wpis od tejże skargi wynosi 200 zł. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. k.p.