III SA/Łd 1074/17
WyrokWSA w Łodzi2018-03-08
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Teresa Rutkowska, Krzysztof Szczygielski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego, uznając, że zbycie przez pierwotnego wnioskodawcę nieruchomości sąsiadującej z obszarem górniczym wyklucza jego interes prawny w dalszym udziale w postępowaniu, mimo że nabywcy wstąpili w jego prawa procesowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie umorzyło postępowanie o wznowienie postępowania. Zbycie przez pierwotnego wnioskodawcę nieruchomości sąsiadującej z obszarem górniczym nie pozbawia go automatycznie interesu prawnego, jeśli decyzja o warunkach zabudowy dla tej nieruchomości nie została przeniesiona na nowych właścicieli. Ponadto, nabywcy nieruchomości wstąpili w prawa procesowe poprzedniego właściciela, co powinno skutkować kontynuowaniem postępowania i merytorycznym rozpatrzeniem sprawy, a nie jego umorzeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego. Pierwotny wnioskodawca, D.K., posiadający działkę sąsiadującą z obszarem górniczym, domagał się wznowienia postępowania, argumentując naruszenie jego interesów właścicielskich i planowanej budowy. Po kilku latach postępowań i uchyleniach decyzji, D.K. darował swoją działkę rodzicom, Da. i J.K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że D.K. utracił interes prawny po zbyciu działki, a nowi właściciele nie wykazali ograniczenia swoich praw. Skarżący (nowi właściciele) zarzucili błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów proceduralnych oraz materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. i zasądza od kolegium na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 marca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant pomocnik sekretarza Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 roku sprawy ze skargi D. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz D. K. i J. K. solidarnie kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek D.K. z dnia 18 lipca 2011 r. o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia Ax. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w T. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego (piasku i piasku ze żwirem – kopalina pospolita) w kat. C1 ze złoża "[...] – pole C", położonego na części działek nr 560 i nr 561 w W., gmina T., zakończonego decyzją Starosty T. z dnia [...] nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] nr [...].
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w dniu 21 lipca 2011 r. do Starosty T. wpłynął w trybie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniosek D.K. o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia firmie Ax. koncesji na wydobywanie piasku w W. na działkach nr 560 i 561. Uzasadniając wniosek D.K. podniósł, że w dniu 28 czerwca 2011 r. dowiedział się o uzyskaniu przez firmę koncesji na działalność wydobywczą na działkach graniczących z jego działką nr 562. W związku z tym, że działalność wydobywcza będzie prowadzona w odległości 6 m od działki nr 562, naruszony będzie jego interes, gdyż posiada decyzję Wójta Gminy T. ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu oraz zamierza rozpocząć budowę budynku jednorodzinnego. Ponadto działalność wydobywcza oprócz uciążliwości pod względem hałasu, zanieczyszczenia powietrza może być zagrożeniem dla planowanego budynku i zdrowia oraz życia mieszkańców. Może doprowadzić do osłabienia podłoża, jego obsuwania i zapadania, jak też do uszkodzenia lub osłabienia systemu korzeniowego drzew rosnących na działce nr 562. D.K. wniósł o uznanie go za stronę postępowania zgodnie z art. 7 k.p.a.
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2011 r. Starosta T. odmówił wznowienia postępowania. Organ I instancji uznał, że D.K. nie jest stroną postępowania w sprawie udzielenia koncesji innemu podmiotowi.
Postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. postanowieniem z dnia 19 października 2011 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpatrzeniu skargi D.K., wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11 uchylił postanowienie z dnia 19 października 2011 r. i poprzedzające je postanowienie organu I instancji z dnia 27 lipca 2011 r.
Sąd wskazał, że organ II instancji naruszył art. 28, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Błędnie przyjął, że właściciel nieruchomości położonej poza obszarem górniczym nie może wykazać się interesem prawnym w sprawie o udzielenie innemu podmiotowi koncesji na wydobywanie kopaliny. Organ II instancji ograniczył rozpoznanie wniosku skarżącego jedynie do zbadania interesu prawnego w oparciu o przepisy Prawa geologicznego i górniczego. Interes prawny bycia stroną w postępowaniu administracyjnym, w rozumieniu art. 28 Kpa, może wynikać z tzw. "prawa refleksowego" i wywodzony może być z praw właścicielskich. Interes prawny właściciela nieruchomości sąsiadującej z terenem górniczym uzasadniać mogą prawo do korzystania z rzeczy oraz prawo do rozporządzania rzeczą. Sąd podzielił pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 września 2009 r. sygn. akt II GSK 62/09, że istnieje konieczność ochrony procesowej podmiotu dysponującego "prawem refleksowym". Stąd też interes prawny może wynikać nie tylko z przepisów prawa materialnego administracyjnego, ale i cywilnego. W ocenie sądu, organ II instancji nie odniósł się do twierdzeń skarżącego, że udzielenie koncesji spółce Ax. ogranicza jego uprawnienia poprzez naruszenie art. 64 Konstytucji i przepisów kodeksu cywilnego. W szczególności uniemożliwia wzniesienie na działce nr 562 budynku jednorodzinnego zgodnie z warunkami zabudowy wydanymi w 2006 r., tj. przed wydaniem koncesji. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpatrywaniu wniosku D.K. o wznowienie postępowania organ winien ustalić, czy przyznanie koncesji firmie Ax. ma wpływ na jego prawa właścicielskie przewidziane w art. 140 k.c. W szczególności organ winien zbadać, czy udzielenie koncesji ogranicza jego uprawnienia do korzystania z nieruchomości poprzez realizację budowy domu jednorodzinnego, zgodnie z decyzją o ustaleniu warunków zabudowy. Dopiero po wyjaśnieniu tych okoliczności organ będzie w stanie prawidłowo ocenić zasadność wniosku o wznowienie postępowania.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ w piśmie z dnia 6 lipca 2012 r. wezwał D.K. do przedłożenia ostatecznej decyzji Wójta Gminy T. ustalającej warunki zabudowy na działce nr 562 i ostatecznego pozwolenia na budowę – o ile było udzielone.
W dniu 24 lipca 2012 r. D.K. przedłożył ostateczną decyzję Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r. o warunkach zabudowy oraz wyjaśnił, że nie występował o pozwolenie na budowę. Następnie w dniu 3 sierpnia 2012 r. wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu przedłożenia ekspertyzy dowodzącej wpływ kopalni na jego działkę.
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2012 r. zawieszono postępowanie, a postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. podjęto je, gdyż D.K. w dniu 24 października 2012 r. przedłożył "Opinię geologiczną w sprawie wpływu zamierzonej eksploatacji kruszywa naturalnego w obrębie działek nr ewid. 560 i 561 na warunki gruntowo-wodne na sąsiedniej działce nr ewid. 562 w obrębie W. gm. T., pow. T." z października 2012 r., wykonaną przez J.M. – geologa z uprawnieniami w kategorii: 05 (co odpowiada obecnej kat. V) w zakresie poszukiwania i rozpoznawania zasobów wód podziemnych. We wnioskach końcowych opinii jej autor stwierdził, że właściciel działki nr 562 powinien być stroną postępowania koncesyjnego, ponieważ wydobycie na działkach nr 560 i 561 w ramach koncesji w ewidentny sposób będzie miało wpływ na działkę nr 562 z powodu pogorszenia się warunków ewentualnego posadowienia obiektów budowlanych w rejonie północnej granicy działki 562 oraz pogorszenie się warunków gruntowo-wodnych, co będzie skutkowało likwidacją lasu na części działki.
Po zapoznaniu się z powyższą opinią spółka Ax. przedłożyła w dniu 7 grudnia 2012 r. "Opinię geologiczną dot. wpływu zamierzonej eksploatacji złoża kruszywa naturalnego "[...] – pole C" w obrębie działek nr 560 i 561 na warunki gruntowo-wodne na działki sąsiednie w tym nr 562 w m. W. gm. T., pow. t., województwo ł.", opracowaną przez geologa E.K. Z opinii tej wynika, iż z uwagi na to, że eksploatacja będzie prowadzona w warstwie suchej, nie będzie miała wpływu na wody powierzchniowe, podziemne, ani na stosunki wodne na gruncie, nie naruszy również stanu gruntów przyległych (cudzych) pod warunkiem, że będzie prowadzona zgodnie z warunkami określonymi w koncesji. W opinii nie odniesiono się do zachowania szerokości pasów ochronnych od lasu na działce nr 562. Wskazano natomiast, że Polska Norma w zakresie pasów ochronnych nie obowiązuje od czasu wejścia do Unii Europejskiej, a jej stosowanie jest dowolne. D.K. zarzucił, że opinia ta została sporządzona jedynie na podstawie dokumentacji, bez wizji w terenie. Przy ustalaniu granic obszaru i terenu górniczego zarówno organ koncesyjny, jak i geolog zignorowali przepis dotyczący odległości obszaru górniczego od lasu, która zgodnie z Polską Normą winna wynosić nie mniej niż wysokość drzew, które mają 10-12 m. Dojazd do kopalni przez działkę nr 559, która ma tylko 6 m szerokości i przylega do terenów zabudowy mieszkaniowej jest jedną z przyczyn odmowy ustalenia przez Wójta Gminy T. warunków zabudowy (dla spółki Ax.). W celu potwierdzenia, czy na działce zainteresowanego rośnie las, w dniu 7 lutego 2013 r. przeprowadzono oględziny na gruncie, w wyniku których na podstawie pomiarów ustalono, że rośnie las sosnowy: średnia wysokość drzew wynosi 15 m, a granice lasu są zgodne z mapą sytuacyjno-wysokościową załączoną do koncesji. Organ I instancji zgodził się z zarzutem podnoszonym w opinii geologa J.M., że według współrzędnych obszaru górniczego szerokość pasa ochronnego od działki nr 559 wynosi 4-4,5 m. Po analizie dokumentów dołączonych do wniosku koncesyjnego organ I instancji stwierdził, że w decyzji koncesyjnej błędnie wpisano skalę mapy i współrzędne X dla pkt 2. Dlatego też postanowieniem z dnia 5 marca 2013 r. z urzędu sprostowano skalę i współrzędną, jako oczywistą omyłkę, która zamiast "5565666,00" wynosi "5565661,25". Tym samym szerokość pasa ochronnego wynosi ca 6 m, a nie 4-4,5 m, jak wynikało z poprzedniej współrzędnej. Organ I instancji nie zgadzając się z zarzutem, że źle określono kąt nachylenia skarp roboczych do 60° i wskazał, że taki kąt uzgodnił Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. postanowieniem z dnia 5 marca 2010 r. Z załącznika graficznego nr 2 do decyzji Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r. ustalającej warunki zabudowy dla działki nr 562 w zakresie budowy budynku mieszkalnego wynika, że zaplanowano budynek w odległości ca 6-7 m od granicy działki nr 561 stanowiącej własność spółki Ax. Biorąc pod uwagę 6 m szerokości pasa ochronnego od działki nr 562, odległość projektowanego budynku od górnej stopy skarpy wyrobiska będzie wynosiła 12-13 m. Zatem będzie spełniony warunek wynikający z PN-G-02100, z której wynika, że najmniejsza odległość najbardziej wysuniętego elementu obiektu budownictwa powszechnego od górnej stopy skarpy wyrobiska winna wynosić nie mniej niż 10 m. Organ I instancji nie zgodził się z uwagami zawartymi w opinii geologa J.M., że D.K. nie będzie mógł skorzystać z prawa do budowy domu w odległości 3 m od granicy działki nr 561, gdyż zaplanowano budynek w dalszej odległości, tj. 6-7 m. O takim usytuowaniu budynku rozstrzygają również przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.), z których wynika, że odległość budynków mieszkalnych od lasu winna wynosić nie mniej niż 12 m - § 271 ust. 1, 2 i 8 tego rozporządzenia. Autor opinii nie uwzględnił, a ponadto z góry założył, że wydobycie będzie prowadzone z naruszeniem warunków koncesji. W świetle powyższych ustaleń organ nie dopatrzył się ograniczeń do korzystania przez D.K. ze swojej działki w zakresie realizacji budowy domu jednorodzinnego w lokalizacji wskazanej w załączniku graficznym do decyzji Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r. w związku z udzieleniem koncesji spółce Ax. Organ I instancji stwierdził natomiast, że na działce D.K. rośnie las o średniej wysokości drzew 15 m, którego nie uwzględniono przy ustalaniu szerokości pasów ochronnych w postępowaniu o udzielenie spółce Ax. koncesji na wydobycie. Zgodnie z PN-G-02100 szerokość pasów ochronnych od strony lasu na działce nr 562 D.K. winna wynosić minimum 15 m (tj. wysokość drzew, a nie 6 m, jak stwierdzono w koncesji, wydanej w oparciu o dane przedstawione we wniosku spółki Ax.).
Powyższe przesłanki zadecydowały o tym, że organ I instancji postanowieniem z dnia 10 czerwca 2013 r. wznowił postępowanie w sprawie udzielenia spółce Ax. koncesji na wydobywanie kopaliny.
Decyzją z dnia 14 sierpnia 2013 r. organ I instancji odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji z dnia 29 czerwca 2010 r., sprostowanej postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2013 r. o udzieleniu spółce Ax. koncesji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 12 listopada 2013 r. umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek odwołania D.K. uznając, że doręczenie D.K. zaskarżonej decyzji nie czyni z niego strony postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 80/14 uchylił decyzję z dnia 12 listopada 2013 r.
Organ II instancji rozpatrując ponownie odwołanie D.K., decyzją z dnia 2 marca 2016 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia 14 sierpnia 2013 r. o odmowie uchylenia decyzji udzielającej spółce Ax. koncesji. Organ II instancji stwierdził, że będąca przedmiotem wniosku D.K. o wznowienie postępowania decyzja z dnia 29 czerwca 2010 r. o udzieleniu spółce Ax. koncesji już wygasła, bowiem ważna była do 25 czerwca 2015 r. Orzekając o przyznaniu koncesji organ postanawia co do jej obowiązywania w konkretnych granicach czasowych. Z kolei wznowienie postępowania zmierza do ponownego przeprowadzenia tego postępowania z uwzględnieniem ujawnionych podstaw wznowienia. Faktycznie jednak sprowadza się to do ponownego orzeczenia o przedmiocie sprawy administracyjnej, jaką jest w tym przypadku udzielenie koncesji na okres od 2010 r. do 2015 r. Aktualnie nie można merytorycznie przyznać koncesji, bądź jej odmówić na wskazany okres. Podobnie, gdyby w toku postępowania o udzielenie koncesji na ten okres przedłużyłoby się ono tak dalece, że minąłby okres objęty wnioskiem o przyznanie koncesji, organ umorzyłby postępowanie. Analogicznie, w przypadku prowadzenia wznowionego postępowania, organ powinien z urzędu uwzględnić ten fakt. Dalsze prowadzenie postępowania w tym zakresie pozostaje bezprzedmiotowe, gdyż w jego wyniku organ mógłby wydać z natury rzeczy wadliwą decyzję, tj. przyznającą koncesję na okres, który dawno minął. Brak jest więc podstawowego elementu, stanowiącego istotę sprawy administracyjnej, jaką jest w tym przypadku okres na który udziela się koncesji.
W dniu 16 maja 2017 r. Da.K. i J.K. poinformowali organ I instancji, że aktem notarialnym Rep. A Nr [...] nabyli działkę nr 562 w W., przez co wstępują jako strona postępowania w miejsce D.K.
Organ I instancji uznał, że Da.K. i J.K. wstępują w prawa strony z wniosku D.K. z racji nabycia działki nr 562 w W., na części której znajduje się drzewostan. Jednakże D.K. zachowuje przymiot strony z uwagi na nabycie praw zabudowy działki nr 562 na warunkach określonych w decyzji Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r., jako że decyzja ta nie została przeniesiona na nowych właścicieli działki.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji umorzył postępowanie wszczęte na wniosek D.K. o wznowienie postępowania w sprawie udzielenia spółce Ax. koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego.
Od decyzji tej odwołanie wnieśli Da.K. i J.K.
Decyzji organu I instancji skarżący zarzucili:
1. błąd w ustaleniach faktycznych będący wynikiem naruszenia przepisów postępowania, a to art. 7, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a. polegające na pominięciu okoliczności znanej organowi I instancji z urzędu, a polegającej na przedłużeniu spółce Ax. decyzją Starosty T. z dnia 17 czerwca 2015 r. koncesji na wydobycie piasku w W. na działkach nr 560 i 561 do dnia 29 czerwca 2020 r. (która jest ostateczna od dnia 4 lipca 2015 r.), co skutkowało błędnym ustaleniem, że postępowanie jest bezprzedmiotowe z uwagi na upływ w 2015 r. okresu na jaki została udzielona koncesja, a tym samym brak przedmiotu postępowania, podczas gdy przedłużenie koncesji do 2020 r. przez tenże organ w sposób oczywisty i niebudzący wątpliwości wyklucza możliwość uznania, że koncesja wygasła w 2015 r.; decyzja z dnia [...] uchylająca decyzję o przedłużeniu koncesji nie jest decyzją ostateczną, a zatem nie posiada cech trwałości i stabilności, które pozwoliłyby na stwierdzenie, że koncesja na wydobycie piasku została udzielona wyłącznie na lata 2010-2015;
2. naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
a) art. 105 § k.p.a. w zw. z art. 104 § 2 k.p.a. i art. 16 § 1 i 3 k.p.a. poprzez bezzasadne umorzenie postępowania mające przyczynę w błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, skutkującym uznaniem, że postępowanie w sprawie udzielenia koncesji na wydobycie piasku w W. na działkach nr 560 i 561, prowadzone w ramach wznowienia, jest bezprzedmiotowe z uwagi na upływ okresu koncesji w 2015 r., w sytuacji gdy przedmiotowa koncesja ostateczną i prawomocną decyzją Starosty T. z dnia 17 czerwca 2015 r. została przedłużona do roku 2020, co oznacza, iż nie zachodzi trwała i nieusuwalna przeszkoda do prowadzenia postępowania i w rozpatrywanej sprawie nie występuje brak przedmiotu postępowania administracyjnego; w konsekwencji należy uznać, że działanie organu polegające na umorzeniu postępowania nosi znamiona niezgodnego z prawem uchylania się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy;
b) art. 151 § 1 k.p.a. i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie się od rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy i w konsekwencji zaniechanie uchylenia decyzji z dnia 29 czerwca 2010 r. o udzieleniu spółce Ax. koncesji, gdy tymczasem postępowanie prowadzone w ramach wznowienia postępowania winno mieć na celu ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i ewentualne usunięcie błędów zaskarżonego rozstrzygnięcia, wydanego z naruszeniem przepisów prawa, dotkniętego następującymi uchybieniami:
- brakiem zgodności z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. pod względem ochrony środowiska;
- błędnym określeniem szerokości pasów ochronnych od strony lasu na działce nr 562 w wysokości minimalnej 6 m, podczas gdy niekwestionowany jest fakt istnienia na działce lasu o wysokości 15 m skutkuje koniecznością określenia szerokości pasów ochronnych co najmniej o szerokości 15 m;
- zaniechaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność prawidłowości wyznaczenie szerokości pasa ochronnego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wolę i stanowisko inwestora, niebędącego specjalistą w zakresie geologii, lecz zainteresowanym w sprawie, zamiast w oparciu o wiedzę specjalistyczną biegłego,
- zaniechaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność prawidłowego stopnia nachylenia skarp, skutkujące zupełnie dowolnym i błędnym określenia stopnia nachylenia skarp roboczych na 60 °, tymczasem dla piasku i żwiru stopień nachylenia skarpy winien wynosić 40°;
- a nadto, nie uwzględnienie pogorszenia warunków posadowienia budynku oraz warunków gruntowo-wodnych na działkach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu planowanej eksploatacji, tj. na działkach o nr ewid. 562 i 563, a w konsekwencji naruszenie prawa do korzystania ze wskazanych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem, tj. budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą, wynikającym z decyzji Wójta Gminy T. z dnia 22 sierpnia 2006 r. o warunkach zabudowy dla działki nr 562 oraz decyzji Starosty T. o pozwoleniu na budowę z dnia 7 czerwca 2017 r. dla działki nr 563;
c) art. 12 k.p.a. poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego, wyrażające się m.in. w podejmowaniu wyłącznie pozornych działań zmierzających do rozpatrzenia sprawy, wielokrotnym powtarzaniu dotychczasowej argumentacji i ignorowaniu wskazówek organu odwoławczego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Organ II instancji uznał umorzenie wznowionego postępowania za zasadne, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez organ I instancji. Organ II instancji podniósł, że w dacie umorzenia wznowionego postępowania ([...]), kwestia wygaśnięcia koncesji udzielonej spółce Ax. nie była ostatecznie rozstrzygnięta. Wprawdzie ostateczna decyzja z dnia 17 czerwca 2015 r. zmieniająca decyzję Starosty T. z dnia 29 czerwca 2010 r. i przedłużająca termin ważności koncesji do dnia 29 czerwca 2020 r. została uchylona w wyniku wznowionego przez organ I instancji postępowania decyzją z dnia [...], jednakże postępowanie to nie zostało ostatecznie zakończone (od decyzji z dnia [...] spółka Ax. wniosła odwołanie). Nie było zatem uprawnione stanowisko organu (albo było co najmniej przedwczesne), że "koncesja już wygasła, bowiem ważna była do 25 czerwca 2015 roku". Organ II instancji za istotne uznał, że D.K. w dniu 24 kwietnia 2017 r. darował działkę nr 562 rodzicom – Da.K. i J.K. (na podstawie umowy darowizny sporządzonej w dniu 24 kwietnia 2017 r. w formie aktu notarialnego Repertorium A nr [...]). Zdaniem organu II instancji, od tego dnia nie przysługiwały mu żadne prawa właścicielskie do działki nr 562 sąsiadującej z terenem objętym koncesją. Tych praw nie można wywieść z samej tylko decyzji Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r. o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy D.K. nie jest już właścicielem działki, dla której zostały one wydane. Skoro D.K. przeniósł własność sąsiadującej z obszarem górniczym działki nr 562 na rodziców, a z decyzji Wójta Gminy T. o warunkach zabudowy nie wynikają żadne jego prawa rzeczowe do tej działki, to zaistniała przesłanka do umorzenia wznowionego z jego wniosku postępowania. W dacie rozpatrywania sprawy we wznowionym postępowaniu ([...]) D.K. nie przysługiwały żadne prawa rzeczowe do działki nr 562, a więc przyznana spółce Ax. koncesja nie mogła oddziaływać na jego prawa. Nabycie działki nr 562 przez skarżących – Da.K. i J.K. - w trakcie wznowionego z wniosku D.K. postępowania w sprawie udzielenie spółce Ax. koncesji wprawdzie spowodowało, że wstąpili oni w prawa procesowe (art. 30 § 4 k.p.a.), jednakże nie uprawnia to ich do domagania się dalszego prowadzenia wznowionego z wniosku poprzedniego właściciela postępowania i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Obecni właściciele nie wykazali, by przez wydanie spółce Ax. koncesji, w jakikolwiek sposób ograniczone zostały ich prawa właścicielskie do działki nr 562, sąsiadującej z terenem i obszarem górniczym. W przeciwieństwie do poprzednich uregulowań w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1131, ze zm.) wskazano, że stronami postępowań w prowadzonych na podstawie Działu III Koncesje, w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach nieruchomości gruntowych, są ich właściciele (użytkownicy wieczyści). Natomiast zgodnie z art. 41 ust. 2 wskazanej ustawy, stronami takich postępowań nie są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości znajdujących się poza granicami projektowanego albo istniejącego obszaru górniczego lub miejscami wykonywania robót geologicznych. Organ II instancji podniósł także, iż z akt sprawy nie wynika, by istotnie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. by wyszła na jaw nieznana organowi okoliczność faktyczna. Za taką okoliczność nie można uznać faktu, że na części działki nr 562 istnieje las. Nie była to okoliczność nieznana organowi, skoro istnienie lasu na działce nr 562 uwidocznione było na mapach sytuacyjno-wysokościowych załączonych do wniosku o udzielenie koncesji. Istnienie drzewostanu z natury rzeczy wpisane jest w pojęcie lasu. Organ II instancji stwierdził nadto, że nie uchyla się decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 k.p.a. nawet jeśliby one zaistniały, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat (art. 146 § 1 k.p.a.).
W skardze na powyższą decyzję Da.K. i J.K. wnieśli o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili:
1. obrazę przepisów prawa materialnego, a to:
a) art. 205 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze, w świetle którego jeżeli koncesja wydana na podstawie dotychczasowych przepisów (a wiec ustawy prawo geologiczne i górnicze z 1994 r.) nie określała terminu rozpoczęcia określonej nią działalności i do dnia wejścia w życie ustawy (tj. do 1 stycznia 2012 r.) działalność ta nie została rozpoczęta, przedsiębiorca ma obowiązek rozpoczęcia jej w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy (tj. do dnia 1 stycznia 2013 r.), w przeciwnym wypadku, organ koncesyjny z urzędu stwierdza wygaśniecie koncesji, poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie obligatoryjnego stwierdzenia z urzędu wygaśnięcia koncesji na wydobycie piasku w W. na działkach 560 i 561 z uwagi na nie rozpoczęcie działalności kopalni w zakreślonym ustawą terminie, która to okoliczność nie budzi wątpliwości, gdyż spółka Ax. przyznała ją w piśmie z dnia 26 maja 2015 r. wnosząc o przedłużenie koncesji;
b) art. 41 ust. 1 w zw. z art. 205 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze poprzez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy przepisy tej ustawy nie mogą mieć zastosowania w rozpatrywanym stanie faktycznym, gdyż z treści art. 205 ust. 4 tej ustawy wynika, że do koncesji udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy, na działalność polegającą na poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż kopalin innych niż określone w art. 10 ust. 1 ustawy (a więc złoża węglowodorów, węgla kamiennego, metanu występującego jako kopalina towarzysząca, węgla brunatnego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, metali w stanie rodzimym, rud pierwiastków promieniotwórczych, siarki rodzimej, soli kamiennej, soli potasowej, soli potasowo-magnezowej, gipsu i anhydrytu, kamieni szlachetnych), stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc przepisy ustawy prawo górnicze i geologiczne z dnia 4 lutego 1994 r.;
2. obrazę przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
a) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowite pominięcie oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania wyrażonych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11 oraz wyroku z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 80/14, w świetle których dla oceny prawidłowości postępowania w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie piasku w W. na działkach nr 560 i 561, winny mieć zastosowanie przepisy ustawy prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r., co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów ustawy prawo geologiczne i górnicze z dnia 9 czerwca 2011 r., a to art. 41 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze, a także wskazań w zakresie konieczności rozważenia czy koncesja ogranicza prawa właścicielskie do korzystania z nieruchomości nr 562, co skutkowało niezasadnym wykluczeniem Da.K. i J.K. z kręgu stron postępowania;
b) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że Da.K. i J.K. nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu wskazanego przepisu, pomimo faktu, że uzyskali prawo własności do działki nr 562 sąsiadującej bezpośrednio z terenem inwestycji, która oddziałuje na wskazaną nieruchomość w ten sposób, że wpływa na pogorszenie warunków posadowienia budynku oraz warunków gruntowo-wodnych (co zostało zakwestionowane przez organ mimo, że organ nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego), co przesądza o istnieniu interesu prawnego skarżących w postępowaniu i przymiocie strony, a jednocześnie wskazuje na rażącą wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia decyzji, gdyż z jednej strony organ odmawiając D.K. przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie koncesji wskazał, że niezbędne do tego jest legitymowanie się prawem rzeczowym, a z drugiej odmówił przymiotu strony osobom, które legitymują się takim prawem, niezasadnie powołując się na brzmienie art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. prawo geologiczne i górnicze;
c) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, że D.K. nie przysługuje przymiot strony, ze względu na przeniesienie prawa własności do nieruchomości nr 562 na swoich rodziców i utraty praw rzeczowych do nieruchomości, błędnie przyjmując, że interes prawny strony musi wynikać wyłącznie z prawa własności lub innych praw rzeczowych, a interes D.K. nie może wynikać z decyzji Wójta Gminy T. o warunkach zabudowy z dnia 4 października 2006 r., określającej rodzaj inwestycji dopuszczalny na tej nieruchomości i jej przeznaczenie, będącej początkowym i niezbędnym etapem przeprowadzenia inwestycji, bez którego nie jest możliwym uzyskanie na dalszym etapie inwestycji decyzji o pozwoleniu na budowę, co niewątpliwie kształtuje interes prawny, który stanowi o przymiocie strony w postępowaniu o udzielenie koncesji na wydobycie kopalin na sąsiedniej nieruchomości, gdyż wpływa na sytuacje prawna D.K. w ten sposób, że ogranicza możliwość realizacji praw wynikających z decyzji o warunkach zabudowy, polegających na budowie domu jednorodzinnego ze względu na przyjęte parametry techniczne i warunki inwestycji, które powodują pogorszenie warunków posadowienia budynku oraz warunków gruntowo-wodnych na działkach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu planowanej eksploatacji, a więc również na działce nr 562, której dotyczy decyzja o warunkach zabudowy;
d) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 30 § 4 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji ze względu na uznanie, że zaszła przyczyna umorzenia wznowionego przez D.K. postępowania w postaci bezprzedmiotowości postępowania, wyrażająca się w braku jego uprawnień właścicielskich do działki nr 562 pomimo, iż do postępowania wstąpili następcy prawni D.K. w osobach Da.K. i J.K., na których przeniesiono prawo własności, na skutek całkowicie błędnego i niezasadnego uznania przez organ II instancji, że wstąpienie w prawo własności D.K. nie uprawnia ich do domagania się dalszego prowadzenia wznowionego postępowania z wniosku poprzedniego właściciela, podczas gdy w świetle utrwalonego orzecznictwa "zasadę następstwa prawnego należy odnieść także do przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowieniowego";
e) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania ze względu na wydanie decyzji z naruszeniem przepisów postępowania mimo, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w sytuacji gdy organ II instancji uznał za zasadny zarzut odwołania w zakresie w jakim podniesiono, że kwestia wygaśnięcia koncesji nie była ostatecznie rozstrzygnięta, a zatem nie było uprawnione stwierdzenie organu I instancji, że koncesja wygasła, co wskazuje na wewnętrzną sprzeczność argumentów organu, stanowiącą o nieprawidłowej konstrukcji uzasadnienia decyzji i wadliwości jej argumentów;
f) art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez odmowę uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, na skutek błędnego uznania, że w sprawie nie zaszła przesłanka wznowienia postępowania wskazana przez organ I instancji w postaci nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, lecz nie znanych organowi, wyrażająca się w występowaniu na działce nr 562 lasu o średniej wysokości 15 metrów, co jest istotne ze względu na fakt, że okoliczność tą należy wziąć pod uwagę przy określeniu parametrów inwestycji, gdyż wyznacza ona szerokość pasów ochronnych od strony lasu na działce nr 562, ponieważ o ile fakt istnienia lasu mógł wynikać z map sytuacyjno-wysokościowych, to jednak z map nie wynikała wysokość drzewostanu, a w konsekwencji szerokość pasów ochronnych została w wyniku pominięcia tej okoliczności określona w sposób zupełnie dowolny, co materializuje przesłankę wznowienia postępowania wskazaną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.;
g) art. 127 § 1 k.p.a. w zw. z art. 151 § 1 k.p.a. i art. 149 § 2 k.p.a. poprzez uchylenie się od rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy, na skutek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, który umorzył postępowanie z urzędu z przyczyn formalnych i w konsekwencji zaniechał merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku o wznowienie postępowania; tymczasem postępowanie prowadzone w ramach wznowienia postępowania winno mieć na celu ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i ewentualne usunięcie błędów zaskarżonego rozstrzygnięcia, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa, a dotkniętej następującymi uchybieniami:
- brakiem zgodności z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy T. pod względem ochrony środowiska;
- błędnym określeniem szerokości pasów ochronnych od strony lasu na działce nr 562 w wysokości minimalnej 6 metrów, podczas gdy niekwestionowany jest fakt istnienia na działce lasu o wysokości 15 m skutkuje koniecznością określenia szerokości pasów ochronnych co najmniej o szerokości 15 metrów;
- zaniechaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność prawidłowości wyznaczenie szerokości pasa ochronnego i wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o wolę i stanowisko inwestora, nie będącego specjalistą w zakresie geologii, lecz zainteresowanym w sprawie, zamiast w oparciu o wiedzę specjalistyczną biegłego;
- zaniechaniem przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geologa na okoliczność prawidłowego stopnia nachylenia skarp, skutkujące zupełnie dowolnym i błędnym określenia stopnia nachylenia skarp roboczych na 60 °, tymczasem dla piasku i żwiru stopnień nachylenia skarpy winien wynosić 40°;
- nie uwzględnieniem pogorszenia warunków posadowienia budynku oraz warunków gruntowo-wodnych na działkach znajdujących się w bezpośrednim sąsiedztwie terenu planowanej eksploatacji, tj. na działkach o nr 562 i 563, a w konsekwencji naruszenie prawa do korzystania z wymienionych nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem, tj. budową budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą, wynikającym z decyzji Wójta Gminy T. z dnia 4 października 2006 r. o warunkach zabudowy dla działki nr 562 oraz decyzji Starosty T. o pozwoleniu na budowę z dnia 7 czerwca 2017 r. dla działki nr 563.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na odwołanie.
Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że wniosek D.K. o wznowienie postępowania dotyczącego udzielenia koncesji spółce z o.o. Ax. był rozpatrywany dwukrotnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi ( sprawy o sygn. III SA/Łd 1201/11 i III SA/Łd 80/14) oraz przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II GSK 1845/14).
WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 19 października 201 r. o odmowie wznowienia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną SKO w P. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Łd 80/14 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego wyjaśnił, że wbrew zarzutom skargi, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ był związany z mocy art. 153 p.p.s.a. Jeżeli strony nie podzieliły stanowiska Sądu wyrażonego w wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11, co do dalszego postępowania, to jedyną drogą było zakwestionowanie tego wyroku skargą kasacyjną. Uwzględniając natomiast, że ten wyrok (sygn. akt III SA/Łd 1201/11) zapadł po wejściu w życie ustawy PGG z 2011 r., trudno nie zgodzić się z argumentacją aktualnie zaskarżonego wyroku ( sygn. akt III SA/Łd 80/14 z dnia 1 kwietnia 2014 r.), że poprzednio orzekającemu Sądowi znane były nie tylko uregulowania PGG z 1994 r., ale także PGG z 2011 r. Jednakże, co wypada także podkreślić, WSA w Łodzi w w.w. sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r. w zakresie dotyczącym ustalenia kręgu podmiotów wyraźnie odwołał się do ustawy PGG z 1994 r., a nadto wyraził pogląd prawny wzorowany na orzeczeniu NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GSK 62/09. Jak już podniesiono, rozpatrując ponownie sprawę organy, a następnie Sąd I instancji, miały obowiązek respektować te wskazania.
W uzasadnieniu prawomocnego wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11 WSA w Łodzi stwierdził, że organ administracji publicznej rozpoznając ponownie wniosek D.K. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o udzieleniu koncesji spółce Ax. ustali, czy przyznanie koncesji ma wpływ na jego prawa właścicielskie przewidziane w art. 140 kodeksu cywilnego.
SKO w P., obecnie zaskarżoną przez Da. i J.K., decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] umarzającą z urzędu postępowanie wszczęte na wniosek D.K. z dnia 18 lipca 2111 r. o wznowienie postępowania i uznanie D.K. stroną w postępowaniu o udzielenie spółce Ax. koncesji na wydobycie kruszywa naturalnego.
Organ przyjęte stanowisko umotywował okolicznością przekazania przez D.K. należącej do niego działki rodzicom Da. i J.K., na podstawie umowy darowizny sporządzonej w dniu 24 kwietnia 2017 r. w formie aktu notarialnego. Uznał, że skoro D.K. przeniósł własność sąsiadującej z obszarem górniczym działki, to zaistniała przesłanka do umorzenia wznowionego z jego wniosku postępowania. W dacie bowiem rozpatrywania sprawy we wznowionym postępowaniu ([...]) D.K. nie przysługiwały żadne prawa rzeczowe do działki nr 562, a więc przyznana spółce Ax. koncesja nie mogła oddziaływać na jego prawa. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość, z którą mamy do czynienia, gdy organ stwierdzi, że brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po jego wszczęciu. SKO przyjęło ponadto, że nabycie działki nr 562 przez Da. i J.K. – w trakcie wznowionego z wniosku D.K. postępowania w sprawie koncesji udzielonej spółce Ax., wprawdzie spowodowało, że wstąpili oni w prawa procesowe ( art. 30 § 4 k.p.a.), jednakże nie uprawnia ich to do domagania się dalszego prowadzenia wznowionego z wniosku poprzedniego właściciela postępowania i merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Obecni właściciele nie wykazali, by przez wydanie ww. spółce koncesji, w jakikolwiek sposób ograniczone były ich prawa właścicielskie do działki nr 562, sąsiadującej z terenem i obszarem górniczym.
Kwestię następstwa procesowego reguluje przepis art. 30 § 4 k.p.a, zgodnie z którym w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przytoczony przepis reguluje kwestię następstwa proceduralnego strony i wyróżnia następujące jego przypadki: succesio mortis causa, gdy następstwo proceduralne jako rezultat następstwa prawnego jest skutkiem śmierci osoby fizycznej lub utraty osobowości prawnej (likwidacji) osoby prawnej, lub utraty bytu prawnego przez jednostkę organizacyjną; succesio inter vivos, gdy następstwo proceduralne jest rezultatem czynności prawnej dotyczącej przedmiotu postępowania. W postępowaniu dotyczącym praw zbywalnych, w razie zbycia prawa w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne inter vivos), w postępowaniu dotyczącym praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (następstwo proceduralne mortis causa). W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie wskazuje się, że prawa i obowiązki nabyte na przykład w drodze decyzji administracyjnej są w zasadzie niezbywalne, chyba że są to prawa i obowiązki o charakterze cywilnoprawnym. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. odczytywać trzeba łącznie z art. 28 k.p.a., według którego przymiot strony postępowania administracyjnego przysługuje wyłącznie temu, kto ma interes prawny. W sytuacji przejścia osobistego prawa podmiotowego, na przykład skutkiem przeniesienia własności rzeczy, dana osoba traci w postępowaniu administracyjnym swój interes prawny wypływający z prawa własności, natomiast ten interes prawny uzyskuje następca prawny takiej osoby. Następstwo procesowe jest w tej sytuacji skutkiem sukcesji cywilnoprawnej, a taka sukcesja wpływa na istnienie legitymacji do bycia stroną w określonym postępowaniu administracyjnym. Jeśli zatem przepisy prawa materialnego wiążą w jakiś sposób status strony postępowania z pewnym zbywalnym lub dziedzicznym prawem (z zakresu prawa cywilnego), np. poprzez odpowiednie sformułowanie przesłanek legitymacji procesowej, można wówczas powiedzieć, że postępowanie administracyjne dotyczy prawa zbywalnego lub dziedzicznego.
W ocenie Sądu, z przedstawionej wykładni przepisu art. 30 § 4 kpa wyprowadzić trzeba wniosek, że organ administracji powinien wykluczyć z postępowania administracyjnego osobę zbywcy (prawa zbywalnego), nabywca zaś, wstępując w jego prawa, staje się stroną tego postępowania. Wstąpienie to bowiem następuje z mocy prawa, zatem niezależnie od woli stron czy też organu. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 listopada 1997 r., sygn. akt I SA/Lu 1373/96 (Baza orzeczeń LEX nr 34642) "przepis ten (art. 30 § 4 kpa) pozwala na kontynuowanie i zakończenie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy na skutek sprzedaży bądź dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialno-prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, w obecnym składzie, podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. w Katowicach wyrażony w wyroku z dnia 29 stycznia 2003 r., sygn. akt II SA/Ka 657/01, iż z mocy art. 30 par. 4 Kpa, w sprawach dotyczących praw zbywalnych w razie zbycia prawa w toku postępowania wstępują jej następcy prawni. Zasadę następstwa prawnego należy odnieść także do przypadku zbycia prawa w toku postępowania wznowieniowego. W konsekwencji, zbywca prawa traci uprawnienia strony w takim postępowaniu na rzecz nabywcy. Nie sposób bowiem przyjąć, aby postępowanie wznowieniowe miało się toczyć z udziałem osób, którym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zwykłym, a nie może budzić żadnej wątpliwości, iż zmiana podmiotu w takim postępowaniu następuje z mocy prawa /art. 30 par. 4 Kpa/.
Zgodnie z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny przyjął, że dotychczas występujący w sprawie D.K. nie jest już stroną postępowania administracyjnego. W jego miejsce wstąpili nabywcy nieruchomości Da. i J.K.
Wskazania zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11 zachowują aktualność i obowiązkiem organu administracji jest ustalenie, czy przyznanie koncesji spółce Ax. ma wpływ na prawa właścicielskie obecnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości.
SKO w P. w decyzji z dnia [...], nr [...] nie rozważyło powyższej kwestii. Ograniczyło się do lakonicznego stwierdzenia, iż aktualni właściciele nie wykazali, by przez wydanie spółce Ax. koncesji na wydobycia kruszywa w jakikolwiek sposób ograniczone były ich prawa właścicielskie.
Zdaniem Sądu ocena ta nie została poprzedzona jakimkolwiek postępowaniem w powyższym zakresie. Tymczasem przed wydaniem niekorzystnego dla skarżących rozstrzygnięcia organ zobowiązany był podjąć czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, w oparciu o wyczerpująco zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy ( art. 7 i 77 § 1 k.p.a.).
Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1845/14, organ administracji miał obowiązek respektować wskazania zawarte w prawomocnym wyroku WSA w Łodzi w sprawie III SA/Łd 1201/11 w zakresie stosowania w sprawie przepisów ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 1994 r. Natomiast organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję uznał, że w sprawie należy stosować przepisy ustawy z 2011 r. Naruszył tym samym przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni stanowisko Sądu przedstawione w obecnie wydanym wyroku oraz wyroku z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 1201/11. Ponadto odniesie się do zarzutów zawartych w odwołaniu Da. i J.K. od decyzji organu I instancji z dnia [...].
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. z 2015 r., poz. 1800).
D.Cz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło