III SA/Łd 1144/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) odmówił M. M. umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i FGŚP i koszty upomnień. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona M. M. w dniu 22 sierpnia 2011 roku. W dniu 22 września 2011 roku (data wpływu pisma do organu) M. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 83 ust. 1 i 4 oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia art. 134 k.p.a. poprzez wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji stwierdzającej uchybienie terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. zamiast postanowienia, wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z uwagi na rażące naruszenie prawa tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. lub alternatywnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Odwołując się do treści art. 134 k.p.a. skarżący podkreślił, iż środkiem odwoławczym, jaki przysługiwał w niniejszej sprawie był wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w przypadku którego stosownie do treści art. 127 § 3 k.p.a. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. W nawiązaniu do powyższego skarżący stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się rażącego naruszenia prawa w związku z wydaniem decyzji w zakresie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, gdyż w zaistniałej sytuacji winien był wydać w sprawie postanowienie. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte stosownie do art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270 ze zm.) –[zwanej dalej w skrócie – p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek. W ocenie Sądu, zaskarżonej decyzji nie można postawić skutecznego zarzutu sprzeczności z prawem, w rozumieniu art. 145 p.p.s.a., w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.), w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. W myśl art. 83 ust. 4 ustawy, od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Stosownie natomiast do treści art. 83b ust. 1 cytowanej ustawy, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Podstawę prawną rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stosownie do treści art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (art. 129 § 2 k.p.a.). W myśl art. 127 § 3 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Skoro do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, to przepis art. 134 k.p.a. ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Art. 134 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia kontroli danego środka odwoławczego pod względem formalnym. Inaczej mówiąc pierwszą czynnością jaką winien podjąć organ po otrzymaniu odwołania jest sprawdzenie, czy wniesiony środek zaskarżenia jest dopuszczalny i czy został wniesiony w przepisanym terminie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż przysługujący stronie środek zaskarżenia został wniesiony z uchybieniem terminu, powoduje bezskuteczność odwołania czego następstwem jest ostateczność decyzji wykluczająca merytoryczną kognicję organu odwoławczego (patrz B. Adamiak, J. Borkowski " Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 584). Wskazać również należy, że kategoryczne określenie "organ odwoławczy stwierdza" oznacza obowiązek organu odwoławczego stwierdzenia uchybienia terminu w sytuacji, gdy odwołanie zostało wniesione po jego upływie. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 1997 r., SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004, wyrok NSA z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94, Lex nr 27060, wyrok NSA z dnia 27 listopada 1996 r., SA/Łd 2665/95, BS 1997, nr 5, poz. 32). Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (129 § 2 k.p.a.). Rozpoznanie odwołania złożonego po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia spowodowałoby naruszenie wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Przy czym pamiętać należy, iż stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. winno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Kluczowe znaczenie ma zatem dokładne (staranne) ustalenie daty doręczenia decyzji, od której należy liczyć termin do wniesienia środka zaskarżenia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, iż z załączonych do niniejszej sprawy akt bezspornie wynika, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 22 sierpnia 2011 roku. Okoliczność tą skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Tym samym 14-dniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczął swój bieg od dnia 23 sierpnia 2011 roku, a upłynął w dniu 5 września 2011 roku (poniedziałek). Skarżący w zakreślonym terminie nie złożył środka zaskarżenia. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył osobiście w siedzibie organu dopiero w dniu 22 września 2011 roku. Powyższą okoliczność na rozprawie dodatkowo potwierdził pełnomocnik skarżącego. Skarżący natomiast w toku postępowania sądowoadministracyjnego nie kwestionował daty doręczenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 sierpnia 2011 roku. W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych zasadnie stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] wniesiony został przez skarżącego z uchybieniem terminu. Powyższe twierdzenie organ oparł na znajdującym się w aktach sprawy potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej nr [...], zawierającej decyzję z dnia [...], skierowanej do skarżącego. Z informacji umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru powyższej przesyłki wynika jednoznacznie, iż została ona doręczona osobiście adresatowi w dniu 22 sierpnia 2011 roku. Tym samym prawidłowo organ administracji uznał, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Równocześnie, wbrew twierdzeniom skargi, organ nie naruszył art. 134 k.p.a., wydając decyzję zamiast postanowienia. Tym samym zaskarżona decyzja nie jest dotknięta wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Istotnie bowiem , zgodnie z art. 134 k.p.a. w sprawie uchybienia terminu organ wydaje postanowienie, jednak w świetle art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Tymczasem, jak wynika z treści art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Analiza powyższych przepisów nie pozostawia więc wątpliwości, że stosownie do treści art. 83b ust. 1 cytowanej ustawy, w sprawie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zakład zobowiązany jest wydać decyzję a nie postanowienie jak twierdził skarżący. Już tylko tytułem dodatkowego wyjaśnienia należy podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że organem wydającym decyzję w trybie przewidzianym w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nie Prezes Zakładu. Zwrot "stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy" zawiera jedynie wskazanie podmiotu, do którego należy zaadresować wniosek, a nie organu właściwego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie tego wniosku. Ustawodawca uznając, że stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przyjął bowiem, że sprawa będzie ponownie rozpatrywana przez ten sam organ – Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu podpisuje jedynie wydane przez ten organ administracji publicznej decyzje, gdyż reprezentuje on Zakład na zewnątrz (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2011r., sygn. akt II GSK 706/10, wyrok NSA z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt II GSK 348/10, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010r., sygn. akt II GSK 1052/09. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2011r., sygn. akt II GSK 163/10 oraz II GSK 171/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezspornym jest więc prawidłowość zastosowania w niniejszej sprawie art. 83b ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Ostateczne rozstrzygnięcie stwierdzające wniesienie środka odwoławczego z uchybieniem terminu zamyka stronie drogę do dalszego postępowania – jest zatem niewątpliwie rozstrzygnięciem kończącym postępowanie w sprawie, które stosownie do treści art. 83b ust. 1 w/w ustawy winno zostać wydane w formie decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organ administracji nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. a.ł.