III SA/Łd 1178/17

Dnia 28 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2018 roku sprawy ze skargi T. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne. Postanowieniem z dnia (...), nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu zażalenia T. S. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...), nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 59 § 1, § 3, § 4 i § 5, art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201), u.p.e.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 19 października 2015r. Poczta Polska S.A., Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej wystawił wobec T. S. tytuł wykonawczy nr (...) obejmujący zaległą opłatę abonamentową za okres od stycznia 2010r. do lipca 2015r. na kwotę 1.238,90 zł, który następnie skierował do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. w celu jego przymusowej realizacji. W oparciu o ww. tytuł wykonawczy Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. zawiadomieniem z dnia 18 listopada 2015r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku Ax Ww. zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 24 listopada 2015r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 23 listopada 2015r. W odpowiedzi na zajęcie, Bank Ax pismem z dnia 10 grudnia 2015r. poinformował, że na rachunku bankowym zobowiązanego brak jest środków umożliwiających całkowitą lub częściową realizację zajęcia. W dniu 11 grudnia 2015r. na rachunek organu została przekazana kwota 31,95 zł, która do chwili obecnej pozostaje na koncie depozytowym. W dniu 24 grudnia 2015r. T. S. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, w tym zarzut braku doręczenia upomnienia. Pismem z dnia 2 grudnia 2015r. zarzuty przekazano do wierzyciela celem zajęcia stanowiska. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 2 grudnia 2015r. zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w sprawie zarzutów. Z kolei zawiadomieniem z dnia 4 grudnia 2015r. uchylił zajęcie rachunku bankowego. Wierzyciel w dniu 31 maja 2016r. wydał postanowienie, w którym uznał zarzuty za nieuzasadnione. Pismem z dnia 13 czerwca 2016r. zobowiązany wniósł o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, w związku z brakiem doręczenia upomnienia. Postanowieniem z dnia (...) Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 19 października 2015r. Na powyższe postanowienie T. S. złożył zażalenie. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w związku z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ w tytule wykonawczym wierzyciel w części E poz. 9, jako datę doręczenia upomnienia wskazał dzień 20 sierpnia 2015r. Zdaniem strony organ egzekucyjny przeczy sam sobie, gdyż jednocześnie "zawiesił postępowanie egzekucyjne w dniu 2 grudnia 2015r. właśnie na podstawie, że wierzyciel nie doręczył upomnienia. Zaznaczył, że w piśmie z dnia 13 czerwca 2015r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. przedstawił dowód na okoliczność, iż upomnienie nie zostało mu doręczone osobiście, o czym świadczy nieczytelny podpis na potwierdzeniu odbioru syna – M. S.. Pomimo powyższych okoliczności organ egzekucyjny uchyla się od zastosowania przepisu art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. W końcowej części uzasadnienia skarżący zakwestionował prawidłowość doręczenia upomnienia przez Pocztę Polską S.A. Jego zdaniem doręczenia pism dorosłemu domownikowi są niezgodne z prawem. Zaznaczył, iż Poczta Polska S.A. nie miała jego upoważnienia do doręczenia przesyłek innej osobie, a przesyłka jest wydawana innej osobie niż adresat tylko na podstawie pisemnego upoważnienia. Zdaniem strony, Poczta Polska S.A. jako wystawca tytułu wykonawczego jest jednocześnie doręczycielem upomnienia zobowiązanemu, a więc jej postępowanie, jak też wyjaśnienia należy rozważyć w kontekście jej uczciwości i rzetelności. Natomiast przedstawione powyżej okoliczności wskazują na brak rzetelnego wyjaśnienia okoliczności, które sprawę wywołały i wymagają rozpoznania w kontekście przedstawionych zarzutów. Postanowieniem z dnia 6 września 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zawiesił postępowanie wszczęte zażaleniem na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia (...) o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego do czasu uzyskania ostatecznego stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu braku doręczenia upomnienia. W dniu 26 września 2017r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. wydał postanowienie, którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z dnia 31 maja 2016r. Postanowieniem z dnia 19 października 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego: 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić także z przyczyny wskazanej w art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie zaś z art. 59 § 3 powyższej ustawy, w przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 ww. ustawy). W analizowanej sprawie strona złożyła w dniu 13 czerwca 2016r. wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 19 października 2015r. w oparciu o art. 59 § 1 pkt 7, podnosząc zarzut braku doręczenia upomnienia. W myśl art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, uprzednio przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a., administracji organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Ustalenie, czy egzekucja jest dopuszczalna, następuje w wyniku badania, czy tytuł wykonawczy odpowiada wymogom art. 27 ww. ustawy, a zatem - czy nie zachodzą ujemne przesłanki w sprawie. Nie wnikając w kwestie zasadności i wymagalności obowiązku, organ powinien przesądzić, czy są podstawy do wszczęcia egzekucji administracyjnej, w postaci elementów wymienionych w art. 27 § 1 u.p.e.a. Natomiast stosownie do art. 27 § 1 pkt 12 u.p.e.a., jednym z elementów jakie musi zawierać tytuł wykonawczy, jest wskazanie przez wierzyciela daty doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. Na gruncie analizowanej sprawy wierzyciel w części E. w poz. 9 przedmiotowego tytułu wykonawczego wskazał jako datę doręczenia upomnienia dzień 20 sierpnia 2015r., co potwierdził w postanowieniu z dnia 31 maja 2016r. jak i z dnia 26 września 2017r. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. tytuł wykonawczy spełniał zatem wszystkie wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., a tym samym przesłanki dopuszczalności egzekucji administracyjnej. Za bezzasadny organ uznał zarzut, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2015r. przeczy sam sobie w związku z tym, iż zawiesił postępowanie egzekucyjne w związku z brakiem doręczenia upomnienia. Zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego nastąpiło bowiem z mocy prawa na podstawie art. 35 § 1 u.p.e.a., który stanowi, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 ww. ustawy, zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Kwestie natomiast związane z prawidłowością doręczenia upomnienia, czy też autentycznością podpisu na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, wykraczają poza zakres przedmiotowy rozpatrywanej sprawy i są rozpoznawane w odrębnym postępowaniu w związku ze zgłoszonym przez zobowiązanego zarzutami z dnia 24 grudnia 2015r. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. S. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że Poczta Polska przesłała do niego kopię zwrotnego potwierdzenia odbioru upomnienia, na którym nie ma jednak jego podpisu. Tak więc upomnienie nie zostało mu doręczone osobiście, o czym świadczy nieczytelny podpis na potwierdzeniu odbioru jego syna M. S.. W ocenie skarżącego Poczta Polska S.A. w wykonawczym poświadczyła nieprawdę, gdyż w rubryce doręczenie upomnienia wskazali jego doręczenia nie osobiście stronie, tylko osobie dorosłej. Zdaniem skarżącego w rubryce powinna znajdować się data doręczenia upomnienia z adnotacją, iż doręczono je w trybie art. 43 K.p.a. Ma to zasadnicze znaczenie, gdyż upomnienie nie zostało doręczone zobowiązanemu bezpośrednio, co stanowi bezwzględny wymóg wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dalszej części skarżący zaznaczył, iż doręczenie upomnienia w trybie art. 43 K.p.a. nie można uznać za prawidłowe. Powołując się art. 46 § 1 K.p.a. stwierdził, iż skoro nie został spełniony wymóg wpisania daty i czytelnego podpisu odbiorcy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru upomnienia, nie można mówić, że doręczenie było zgodne z prawem. W ocenie strony wierzyciel nie doręczył mu upomnienia do dnia dzisiejszego. Skarżący podkreślił, że wierzyciel obowiązany jest doręczyć upomnienie w taki sposób, aby dotarło do wiadomości zobowiązanego, ponieważ rodzi to dla niego określone skutki finansowe. W przedmiotowej sprawie, zdaniem skarżącego nie ma znaczenia art. 42 i art. 43 K.p.a., ponieważ dotyczą tylko kwestii, w jaki sposób można doręczyć pisma adresatom, natomiast nic nie stanowią na temat ich dotarcia do adresata. Wierzyciel jako strona postępowania nie dowiódł, że upomnienie odebrał syn zobowiązanego, jak i nie dołączył dowodu, że zobowiązał się on doręczyć upomnienie. W związku z powyższym, nie dochowano należytej staranności w związku z jego doręczeniem. W ocenie skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. w zaskarżonym postanowieniu, opierając się na ostatecznym stanowisku wierzyciela, który twierdzi, iż doręczył upomnienie, choć przedstawione dowody temu przeczą, akceptuje nieprzestrzeganie prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie sądu (por. postanowienia NSA z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt: I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r. sygn. akt: I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadminstracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (tj. administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej). W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 221/08, wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt: III SA/Wa 3321/08), przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. W rozpoznawanej sprawie skarżący wnosi o umorzenie postępowania z uwagi na brak doręczenia mu upomnienia. Również wnosząc zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej skarżący zgłosił zarzut braku doręczenia upomnienia. Sądowi rozpoznającemu niniejszą sprawę z urzędu wiadomym jest, że skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. w przedmiocie uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne za nieuzasadnione. Sprawa została zarejestrowania pod sygn. akt III SA/Łd 64/18 i nie została jeszcze rozpoznana. Wskazać należy, że wprawdzie upomnienie zobowiązanego jest co do zasady przesłanką dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jego brak stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazaną w art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., jednakże powstaje pytanie, czy brak wymaganego upomnienia może być podnoszony w trakcie całego postępowania egzekucyjnego. Wydaje się uzasadniony pogląd, że uchybienie to może być podnoszone wyłącznie w początkowym stadium postępowania, tj. w zarzutach zobowiązanego. Zarzuty wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Oznacza to, że nie można posłużyć się nimi w następnych stadiach tego postępowania. Z tego względu, jeżeli zobowiązany nie zgłosił w przewidzianym terminie zarzutu dotyczącego braku upomnienia bądź zarzut taki zgłosił, lecz nie został on uwzględniony, to nie ma możliwości ponownego badania tej kwestii na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego (patrz: Przybysz Piotr Marek, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. VII. Opublikowano: WK 2015. Wobec powyższego, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, po dokonaniu oceny z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości, oraz ekonomiki procesowej, a także mając na względzie konieczność rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, doszedł do przekonania, że podjęcie rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest w pełni uzasadnione. Orzeczenie, które zapadnie w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w przedmiocie zarzutów będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art.125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. B.K.