III SA/Łd 1205/11

Dnia 26 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 p o s t a n a w i a : przywrócić termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 24 maja 2012 roku, sygn. akt III SA/Łd 1205/11 po rozpoznaniu wniosku G. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 29 grudnia 2011 roku Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia przez uiszczenie, stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wpisu sądowego w kwocie 200,00 zł. Powyższe zarządzenie skutecznie doręczono skarżącemu w dniu 2 stycznia 2012 roku. W dniu 9 stycznia 2012 roku skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 6 marca 2012 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem został skutecznie doręczony skarżącemu w dniu 13 marca 2012 roku. W dniu 5 kwietnia 2012 roku do akt sprawy wpłynęło zawiadomienie z Okręgowej Rady Adwokackiej w Ł. o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącego w osobie adwokata W. M.. Zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2012 roku sędzia sprawozdawca wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków fiskalnych skargi, w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia przez uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 200,00 zł, zgodnie z treścią zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 grudnia 2011 roku. Powyższe zarządzenie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 kwietnia 2012 roku. W dniu 15 maja 2012 roku do akt sprawy wpłynęło pismo skarżącego zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od złożonej skargi. Skarżący wskazał, że pełnomocnik ustanowiony w sprawie przekazał wezwanie do uiszczenia opłaty sądowej pocztą. Z uwagi na pobyt skarżącego za granicą, przesyłkę w dniu 20 kwietnia 2012 roku odebrała matka skarżącego – Z. M., która nie poinformowała go o wezwaniu. Podkreślił, że jego matka jest starszą (64 lata), schorowaną osobą i nie jest w stanie wszystkiego dopilnować i zapamiętać. Skarżący wskazał, iż po powrocie, w dniu 11 maja 2012 roku dowiedział się o treści wezwania i w dniu 14 maja 2012 roku dokonał wpłaty. Orzekając w sprawie WSA w Łodzi podniósł, iż instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy gdy zostaną łącznie spełnione określone w ustawie przesłanki przywrócenia terminu tj. brak winy w uchybieniu terminu, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem czynności dla której był ustanowiony termin. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Miernik staranności jest podwyższony gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika. W takiej sytuacji, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu zdaniem Sądu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika, który powinien mieć świadomość wagi terminowego dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowym. Sąd I instancji podniósł, iż skoro skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika któremu skutecznie doręczono wezwanie do uiszczenia wpisu i czynność ta nie została dokonana w zakreślonym terminie, to przywrócenie terminu do jej dokonania możliwe jest jedynie w przypadku wykazania braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Strona reprezentowana przez pełnomocnika nie może, skutecznie podnosić braku swej winy w uchybieniu terminu, które zostało spowodowane przez pełnomocnika. Zaniechanie dokonania czynności przez pełnomocnika strony musi być traktowane jako zachowanie samej strony. Mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania swojego pełnomocnika. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił i nie powołał się na okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu przez pełnomocnika. Podniesione natomiast okoliczności, wskazujące na brak winy samej strony nie mają znaczenia w sprawie. W dniu 18 czerwca 2012 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że wskazane okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zarówno brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, jak również dopełnienie należytej staranności przez pełnomocnika skarżącego uzasadniają przywrócenie terminu do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik wskazał, że wobec braku bezpośredniego kontaktu ze skarżącym, dysponując jedynie jego adresem podanym w zawiadomieniu Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem, w tym samym dniu w którym otrzymał zawiadomienie z Sądu – 19 kwietnia 2012 roku priorytetowym listem poleconym nadał na poczcie na adres skarżącego wezwanie, informując o skutkach niedopełnienia obowiązku uiszczenia wpisu w terminie, załączając kserokopię zarządzenia. W zakresie czynności określających należytą staranność pełnomocnika nie mieści się dokonywanie przez niego z własnych środków opłat za stronę, którą reprezentuje. Po rozpoznaniu zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2012 roku, sygn. akt II GZ 244/12, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że badając możliwość przywrócenia terminu w niniejszej sprawie Sąd I instancji błędnie skoncentrował się wyłącznie na postawie ustanowionego w ramach prawa pomocy adwokata i do tego wadliwie ocenił jego zachowanie. W okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik skarżącego ustanowiony, jak wskazał w zażaleniu - w dniu 28 marca 2012 r. przez ORA w Ł. dysponując jedynie adresem skarżącego, priorytetowym listem poleconym nadanym w dniu 19 kwietnia 2012 r. zawiadomił skarżącego o treści wezwania. NSA podkreślił, iż pełnomocnik został ustanowiony dopiero na etapie rozpoznawania skargi zatem nie miał wcześniejszego kontaktu ze swoim mocodawcą. Pełnomocnik dochował należytej staranności w zakresie od niego wymaganym. Powziął bowiem wszelkie możliwe działania aby strona mogła uiścić sama wpis lub przekazać potrzebne środki celem dokonania wpisu przez pełnomocnika. Udzielenie bowiem pełnomocnictwa nie "przerzuca" na profesjonalnego pełnomocnika ciężarów finansowych obciążających mocodawcę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z całą pewnością pełnomocnik nie ma obowiązku uiszczenia opłaty z własnych środków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji ustosunkuje się zatem do istoty twierdzeń skarżącego podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu mających jego zdaniem uzasadniać przedmiotowy wniosek tj. przebywania za granicą skarżącego w celu poszukiwania dodatkowej pracy podczas gdy na jego adres w dniu 20 kwietnia 2012 r. wpłynęło nadane przez pełnomocnika wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz brak poinformowania o tym fakcie skarżącego, przez jego starszą, schorowaną matkę, która odebrała przedmiotowe zawiadomienie Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zasadą wynikającą z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270)- [zwaną dalej w skrócie: - p.p.s.a.] jest bezskuteczność czynności podjętej w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu. Jednakże w sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 83 § 1). Warunkami skuteczności takiego wniosku jest złożenie go w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, spowodowanie dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, równoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie uchybionej czynności oraz uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i § 2 oraz art. 87 § 1, § 2 i § 4 p.p.s.a.) Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak jednej z nich skutkować musi odmową przywrócenia terminu. Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesiono wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz wystąpił brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Podkreślenia więc wymaga, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Oceniając okoliczności faktyczne występujące w niniejszej sprawie w kontekście przesłanek uprawniających do przywrócenia terminu należy w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy podatkowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Oznacza to, iż dokonując badania zasadności przedmiotowego wniosku, wojewódzki sąd administracyjny związany jest ustaleniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiocie naruszenia prawa i wynikającymi z niej wnioskami co do dalszego postępowania. Przedstawione stwierdzenia zamieszczone w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wyznaczyły zatem w istocie kierunek postępowania w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, że profesjonalny pełnomocnik został ustanowiony przez ORA w Ł. dopiero na etapie rozpoznawania skargi tj. w dniu 28 marca 2012 roku. W dniu 19 kwietnia 2012 roku po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego dysponując jedynie adresem skarżącego, priorytetowym listem poleconym nadanym w tym samym dniu tj. 19 kwietnia 2012 r. pełnomocnik zawiadomił skarżącego o treści wezwania Sądu z dnia 12 kwietnia 2012 roku. Z uwagi na pobyt skarżącego za granicą w dniu 20 kwietnia 2012 roku przesyłkę odebrała matka skarżącego – Z. M., która nie poinformowała go o wezwaniu. Skarżący podniósł, iż jego matka jest osobą starszą (64 lata) i schorowaną, nie jest w stanie wszystkiego zapamiętać i dopilnować. Wskazał, iż po powrocie z zagranicy, tj. w dniu 11 maja 2012 roku dowiedział się o treści wezwań i dokonaniu opłaty tylko w jednej ze spraw (o sygn. III SA/Łd 1206/11) jeden dzień po terminie. W dniu 14 maja 2012 roku, a więc w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego uiszczając jednocześnie wymagany wpis sądowy w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 1205/11. Zdaniem Sądu przedstawione przez skarżącego okoliczności uprawdopodabniają brak jego winy w uchybieniu terminowi. Wskazać należy, że ustanowiony dopiero na etapie skargi profesjonalny pełnomocnik dochował należytej staranności w zakresie od niego wymaganym. Powziął wszelkie możliwe działania aby strona mogła uiścić należny wpis sądowy w terminie lub przekazać potrzebne na ten cel środki. Dysponując jedynie adresem skarżącego, priorytetowym listem poleconym nadanym w dniu otrzymania wezwania tj. w dniu 19 kwietnia 2012 r. pełnomocnik zawiadomił skarżącego o treści wezwania. Pobyt jednak w tym czasie skarżącego za granicą w poszukiwaniu dodatkowego zatrudnienia, wiek i stan zdrowia matki, która odebrała wezwanie uniemożliwił dokonanie czynności w terminie. Skarżący zachował siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 11 maja 2012 roku. Tym samym wypełnił pozostałe przesłanki z art. 87 p.p.s.a., tj. wniosek złożył w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu wraz z wnioskiem dokonał czynności, której nie dokonał w terminie. W konsekwencji należało uznać, że zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. a.ł.