III SA/Łd 123/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor sądowy WSA Ewa Alberciak (spr.), Protokolant: Referent stażysta Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A spółki z o.o. w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie III SA/Łd 123/08 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 207, art. 165 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 6 § 2, art. 13 § 1 i § 3 pkt 2, § 6, art. 15 § 1 pkt 1, art. 19 § 1, art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 83 § 1, art. 85 § 1, art. 209 § 1 i §2, art.230 § 1, art. 231 § 1 pkt1, art. 242 § 2, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. - Kodeks celny (tj. Dz.U. Nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm.), art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. Nr 68 z 2004r. poz. 623), Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. uznał zgłoszenie celne [...] z dnia [...] r. za nieprawidłowe w części dotyczącej określenia kwoty długu celnego w zakresie stawki celnej oraz kraju pochodzenia. Decyzja doręczona została Spółce w dniu 14 grudnia 2004r. W dniu [...] r. A. w Ł. złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku Spółka wyjaśniła, iż uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od Zarządu Spółki. Osoba prowadząca sekretariat w firmie na doręczonej decyzji wpisała datę 16 grudnia 2004r., tj. datę otwarcia korespondencji, a nie datę faktycznego jej pokwitowania – 14 grudnia 2004r. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. A .w Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 236/05 uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd wskazał, że organy celne nie wyjaśniły wszystkich okoliczności niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu organy celne winny ustalić, czy w chwili wydania przez Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. decyzji z dnia [...]. Spółkę łączył nadal z B w Ł. stosunek przedstawicielstwa wynikający z umowy zawartej w dniu [...]., czy też upoważnienie to wygasło lub zostało wypowiedziane. Poczynienie ustaleń w tym zakresie pozwoli bowiem na ocenę prawidłowości doręczenia decyzji. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu organ wskazał, że Przedsiębiorstwo A poinformowało, iż w dacie wydawania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. łączył spółkę stosunek przedstawicielstwa z Agencja Celną B. Umowa przedstawicielstwa zawarta była na czas nieokreślony i nigdy nie była wypowiedziana przez stronę. Dyrektor Izby Celnej w Ł. uznał, że skoro decyzja organu I instancji została doręczona Spółce, a nie jej przedstawicielowi Agencji Celnej B, to nastąpiło naruszenie art. 145 Ordynacji podatkowej, a decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Organ stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i umorzył postępowanie. Postanowieniem z dnia [....] r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] umarzającej postępowanie, ponieważ po otrzymaniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt GSK 330/06 z dnia 30 maja 2007r. oraz l GSK 1222/06 z dnia 30 maja 2007r., wydanych w identycznym stanie faktycznym i prawnym, stało się oczywiste, iż upoważnienie Agencji Celnej B do reprezentowania strony skończyło się w momencie zwolnienia towaru. Decyzją nr [...]. powyższa decyzja z dnia [...]. została utrzymana w mocy. Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 162, 163 § 2, art. 216 § 1, art. 217 § 1 i § 2, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.60 ze zm.), Dyrektor Izby Celnej w Ł., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 grudnia 2004r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego l w Ł. nr [...]., odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ celny wskazał, że w efekcie powyżej opisanych rozstrzygnięć nadal pozostawało niezakończone postępowanie wszczęte wnioskiem Spółki o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej - w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W postępowaniu o przywrócenie terminu zadaniem organu podatkowego jest ustalenie, czy zainteresowany jest winny uchybienia. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Nie jest okolicznością wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu fakt popełnienia omyłki przy wyliczaniu jego upływu. W przedmiotowej sprawie Spółka została powiadomiona w decyzji o terminie i trybie wniesienia odwołania, zatem przy dołożeniu minimalnej staranności przy wpisaniu daty doręczenia decyzji i wyliczeniu terminu do złożenia odwołania wykluczona byłaby jakakolwiek pomyłka. Dyrektor Izby Celnej w Ł. stwierdził, iż dołożenie szczególnej staranności przy rejestracji dokumentów obowiązuje wszystkich pracowników, również osoby prowadzące sekretariat, nie tylko członków Zarządu Spółki. W skardze wniesionej w dniu [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że uchybiła terminowi odwołania ze swojej winy. Spółka podniosła, że decyzja została wysłana na adres Spółki, a powinna być doręczona Agencji Celnej B. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W dniu [...] r. A w Ł. wniosła także skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 72/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...]. Orzeczenie powyższe jest prawomocne od dnia 4 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w tych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Skarga zatem została uwzględniona. W niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 roku - Kodeks celny (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.). Przepisy te mają zastosowanie w stanie faktycznym sprawy na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), ponieważ sprawa dotyczy długu celnego, który powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Art. 262 zamieszczony w dziale III tytule IX Kodeksu celnego stanowi, iż do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Stosownie do treści art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2 art. 162). W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności wskazać należy, że skoro wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 72/08 uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...] i orzeczenie to jest prawomocne od dnia 4 listopada 2008 r., to zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] r. z tego powodu, że w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] umarzająca postępowanie wszczęte wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Kluczowe znaczenie ma także wyjaśnienie, czy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] winna być doręczona skarżącej Spółce, czy jej przedstawicielowi - Agencji Celnej B. W sytuacji, bowiem gdy decyzja nie została prawidłowo doręczona brak jest podstaw do rozstrzygania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Instytucja przedstawicielstwa została uregulowana w tytule VIII działu I ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny. Zgodnie z art. 253 § 1 Kodeksu celnego przedstawicielstwo może być: 1) bezpośrednie - jeżeli przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, 2) pośrednie - jeżeli przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby. Czynności dokonane zarówno przez przedstawiciela bezpośredniego, jak i pośredniego w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która ustanowiła przedstawiciela ( art. 254 § 5 Kodeksu celnego). W art. 253 § 2 i 3 Kodeksu celnego ograniczony został krąg podmiotów umocowanych ustawowo do sprawowania przedstawicielstwa w jednej z form określonych w § 1, ale tylko w odniesieniu do postępowania przed dyrektorem urzędu celnego. Przesłanką tego ograniczenia jest przeznaczenie towaru przedstawionego do odprawy celnej (przeznaczenie do działalności gospodarczej). Z brzmienia tych przepisów wynika, że ilość, rodzaj i przeznaczenie towaru ocenia dyrektor urzędu celnego i stosownie do tego uznaje osobę przedstawiciela za odpowiednią do podejmowania czynności w postępowaniu - od zgłoszenia aż do zwolnienia towaru, włącznie z postępowaniem w sprawie celnej. Odpowiednio do sprawy z zakresu obrotu towarowego jako przedstawiciel może albo musi występować agencja celna, mająca najszerszy zakres dopuszczalnych pełnomocnictw. W myśl art. 256 § 1 Kodeksu celnego agencja celna może dokonywać przed organami celnymi wszelkich czynności przewidzianych w przepisach prawa celnego. Zawarte w tym przepisie wyliczenie czynności agencji celnej ma charakter przykładowy, a zatem zakres tych czynności może być przez mocodawcę określony w inny sposób (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2008r., sygn. akt I GSK 329/06 – ONSA/WSA 2008/3/43). NSA w powołanym wyżej wyroku stwierdził, że z treści upoważnienia do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego nr 462/142/KC (...), udzielonego w dniu 21 października 2002 r. Agencji Celnej B przez Spółkę A, wynika, że ma ono charakter stały i upoważnia Agencję Celną B do podejmowania na rzecz Spółki A czynności związanych z dokonywaniem obrotu towarowego z zagranicą polegających na: 1) badaniu towarów i pobieraniu ich próbek przed dokonaniem zgłoszenia celnego, 2) przygotowaniu niezbędnych dokumentów i dokonywaniu zgłoszenia celnego, 3) uiszczaniu należności celnych przywozowych lub celnych wywozowych oraz innych opłat, 4) podejmowaniu towarów po ich zwolnieniu, 5) składaniu zabezpieczenia kwoty wynikającej z długu celnego, 6) wnoszeniu odwołań i innych wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Z analizy treści tego upoważnienia wynika, że określone w nim czynności pokrywają się z czynnościami agencji celnej wymienionymi w art. 256 § 1 pkt 1-6 Kodeksu celnego. Z adnotacji zamieszczonej w polu, 44 dokumentu SAD z dnia [...] roku wynika, że upoważnienie udzielone Agencji Celnej B zostało dołączone do zgłoszenia celnego, a zatem określony w nim rodzaj i zakres przedstawicielstwa bezpośredniego był znany organowi celnemu w czasie prowadzenia postępowań dotyczących tego zgłoszenia. Stały charakter przedstawicielstwa bezpośredniego, udzielonego Agencji Celnej B przez spółkę A, oznacza, że Agencja ta została upoważniona do dokonywania czynności w odniesieniu do wszystkich towarów przeznaczonych dla spółki A, a także do stałego podejmowania w imieniu i na rzecz tej spółki czynności przewidzianych w upoważnieniu, od przygotowania niezbędnych dokumentów i dokonania zgłoszenia celnego aż do wniesienia odwołań i wniosków podlegających rozpatrzeniu przez organy celne. Zawarte w tym upoważnieniu uprawnienie do wnoszenia odwołań nie zostało w żaden sposób ograniczone, a zatem dotyczy wszystkich decyzji organu celnego, bez względu na przedmiot rozstrzygnięcia. Oznacza to, że Agencja Celna B została upoważniona do wnoszenia odwołań zarówno od decyzji organu celnego pierwszej instancji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe (art. 65 § 4 pkt 2 Kodeksu celnego), wydanych w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru (art. 70 § 2 Kodeksu celnego), jak i od decyzji wydanych w wyniku kontroli zgłoszenia celnego po zwolnieniu towaru (art. 83 § 3 Kodeksu celnego). W przypadku pełnomocnictwa ogólnego i stałego nie ma znaczenia okoliczność, że postępowanie celne prowadzone po zwolnieniu towaru w trybie art. 83 Kodeksu celnego jest odrębnym postępowaniem administracyjnym, wszczynanym z urzędu w formie postanowienia (art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej). Udzielone bowiem Agencji Celnej B upoważnienie do wnoszenia odwołań nie zostało ograniczone ze względu na formę wszczęcia i przedmiot postępowania celnego i - co istotne w sprawie - nie zostało czasowo ograniczone do chwili zwolnienia towaru. Przedstawicielstwo miało charakter stały, a więc uprawniało Agencję do działania w imieniu i na rzecz strony także po zwolnieniu towaru. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia także to, że udzielone Agencji Celnej B upoważnienie stałe do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego uprawniało ją nie tylko do reprezentowania strony w postępowaniu odwoławczym, ale również do składania wniosków w innych postępowaniach toczących się przed organami celnymi, na przykład w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej (art. 248 § 1 Ordynacji podatkowej) lub w postępowaniu o wznowienie postępowania (art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej). NSA w powołanym wyroku z dnia 21 stycznia 2008 r. wskazał, a Sąd w tym składzie w pełni podziela, że w świetle przedstawionych argumentów uprawniony jest wniosek, że zwolnienia towaru nie można traktować jako zdarzenia powodującego wygaśnięcie upoważnienia udzielonego agencji celnej do działania w formie przedstawicielstwa bezpośredniego o charakterze stałym (art 253 § 1 pkt 1 i art. 256 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy o przedstawicielstwie zawarte w art. 253-255 Kodeksu celnego nie regulują kwestii wygaśnięcia przedstawicielstwa. W związku z tym poprzez odesłanie zawarte w art 137 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu celnego do tego przedstawicielstwa mają zastosowanie przepisy prawa cywilnego (art. 101 K.c., art. 94 i 96 K.p.c.). W świetle powyższych przepisów przyczynami wygaśnięcia przedstawicielstwa bezpośredniego o charakterze stałym, udzielonego agencji celnej będącej osobą prawną, są w szczególności: 1) odwołanie przedstawicielstwa przez mocodawcę, 2) wypowiedzenie przedstawicielstwa przez agencję celną, 3) utrata osobowości prawnej przez mocodawcę lub przedstawiciela. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych wyżej przyczyn wygaśnięcia przedstawicielstwa udzielonego Agencji Celnej B nie wystąpiła do chwili zwolnienia towaru. Podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. zawarte w wyroku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt III SA/Łd 236/05. Jak wynika bowiem z decyzji z dnia [...], Przedsiębiorstwo A., w odpowiedzi na pismo Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r., poinformowało, iż w dacie wydawania decyzji przez Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] r. łączył Spółkę stosunek przedstawicielstwa z Agencja Celną B. Umowa przedstawicielstwa zawarta była na czas nieokreślony i nigdy nie była wypowiedziana przez stronę. A zatem przedstawicielstwo istniało w dacie wszczęcia przez organ celny postępowania w trybie art. 83 Kodeksu celnego. Mając na uwadze powyższe ustalenia Dyrektora Izby Celnej w Ł. w decyzji z dnia [...] prawidłowo stwierdził, że skoro decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została doręczona Spółce, a nie jej przedstawicielowi Agencji Celnej B, to nastąpiło naruszenie art. 145 Ordynacji podatkowej, a decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Reasumując Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 162 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien, uwzględniając powyższe uwagi, ponownie ocenić zebrany materiał dowodowy. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. T.P.