III SA/Łd 1312/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. i K. P. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zażalenia postanawia 1) oddalić wniosek w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata R.A. III SA/Łd 1312/13 Uzasadnienie Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. J. P. i K. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zażalenia. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę. Następnie w dniu 6 lutego 2014 r. J. P. i K. P. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy (każdy na osobnym formularzu), wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że wnioskodawczyni (J. P.) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: emerytura wnioskodawczyni w wysokości 1.515 zł, emerytura jej męża – 2.024 zł, ponadto wnioskodawczyni uzyskuje dochód z tytułu dzierżawy nieruchomości (1.000 m2) w kwocie 300 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni 120 m2, jak wyjaśniła wybudowanego w 1920 r. i wymagającego remontu. Wskazała na ponoszone wydatki, wyliczając je na ok. 4.150 zł, w tym: wyżywienie 1.500 zł, energia 450 zł, leczenie – 850 zł, ogrzewanie – 280 zł, podatki, telefon, woda – 550 zł, odzież – 220 zł i splata pożyczek – 300 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że wnioskodawczyni i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż osiągają stałe dochody w wysokości łącznej 3.839 zł miesięcznie. Mimo sygnalizowanej przez wnioskodawczynię we wniosku PPF trudnej sytuacji finansowej poczynienie pewnych ograniczeń uznano w jej przypadku za możliwe; wobec terminowego regulowania przez nią wszystkich zobowiązań finansowych brak jest przy tym podstaw do uznania, że trudności tych rzeczywiście ona i domownicy doświadczają, gdyż stwierdzenie to nie zostało w żaden sposób skonkretyzowane i poparte dowodami. Ponadto zestawienie sumy wykazanych dochodów, tj. ok. 3.839 zł wykazuje niewielką rozbieżność z sumą deklarowanych wydatków, tj. 4.150 zł. Chociażby niewielka nawet nadwyżka wydatków nad dochodami - przy braku wskazania innych okoliczności – nasuwa uzasadnione wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia, wskazując na zaniżenie dochodów lub zawyżenie wydatków. Wątpliwości z tym związane nie mogą być interpretowane na korzyść skarżącej, skoro to ją jako osobę wnioskującą obciąża wykazanie zasadności wniosku. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw, aby całkowite pierwszeństwo przed kosztami postępowania przyznać wszystkim ponoszonym przez wnioskodawczynię wydatkom. Trzeba też mieć na względzie fakt, iż wnioskodawczyni reguluje – na co sama wskazuje – koszty spłaty zaciągniętych pożyczek w kwocie 300 zł miesięcznie. Zatem jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie tych zobowiązań cywilnoprawnych. Stwierdzić w związku z tym należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nie może skutkować całkowitym przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania pożyczek, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W podobny sposób wypowiadała się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Ponadto zauważyć należy, że skoro wnioskodawczyni reguluje opisywane należności we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonych przed sądem sprawach. W świetle powyższych okoliczności, a w szczególności faktu osiągania przez wnioskodawczynię i jej męża stałych dochodów oraz faktem, że ewentualne koszty sądowe niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, referendarz sądowy zważył co następuje. Rozpoznając wniosek w tym zakresie, referendarz miał na względzie fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym wnioskodawczyni – wysokości osiąganych bieżących dochodów, mając na uwadze, że zobowiązana ona będzie do ewentualnego pokrycia kosztów sądowych, w ocenie referendarza, skarżący nie będzie już w stanie ponieść dodatkowych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. W ocenie referendarza, nie można w tej sytuacji wymagać od strony poniesienia jeszcze tych dodatkowych kosztów postępowania związanych z zastępstwem procesowym. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. R.A.