III SA/Łd 133/17

Dnia 16 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku P. M. o wyłączenie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA Tomasza Zbrojewskiego, sędziów orzekających w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, Sędziego NSA Janusza Nowackiego, Sędziego WSA Ewy Alberciak, Sędziego WSA Moniki Krzyżaniak, Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego i starszego referendarza sądowego Roberta Adamczewskiego od orzekania w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 133/17 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. skarżący złożył pismo, w którym m.in. wniósł o wyłącznie od orzekania w przedmiotowej sprawie Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Sędziego NSA Tomasza Zbrojewskiego, sędziów orzekających w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Sędziego NSA Teresy Rutkowskiej, Sędziego NSA Janusza Nowackiego, Sędziego WSA Ewy Alberciak, Sędziego WSA Moniki Krzyżaniak, Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego i starszego referendarza sądowego Roberta Adamczewskiego. W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie od orzekania Sędziego WSA Moniki Krzyżaniak, Ewy Alberciak i Krzysztofa Szczygielskiego skarżący wskazał, że sędziowie nie byli bezstronni i swym bezprawnym działaniem w sprawie III SA/Łd 14/17 wydali bezprawny wyrok sprzeczny z orzecznictwem sądowym wraz z bezprawnym uzasadnieniem wyrządzając krzywdy i szkody u skarżącego. Skarżący podkreślił, że sędziowie zaniechali rozpoznania istoty sprawy, tj. doszło do błędnego pouczenia co do terminu w przedmiocie złożenia skargi i obarczenia tym skarżącego. W zakresie wniosku o wyłączenie Sędziów NSA Teresy Rutkowskiej i Janusza Nowackiego oraz Sędziego WSA Krzysztofa Szczygielskiego skarżący podniósł, że sędziowie ci ratując bezprawnie dobre imię wymiaru sprawiedliwości w swym postanowieniu wydanym z bezprawnym naruszeniem etyki zawodowej stwierdzili bezprawnie, że nie widzą podstaw do wyłączenia z orzekania w sprawie III SA/Łd 133/17 Ewy Alberciak. Zdaniem skarżącego starszy referendarz sądowy Robert Adamczewski działał bezprawnie z naruszeniem art. 177 p.p.s.a., bowiem w imieniu Sędziego WSA Ewy Alberciak nie chciał zauważyć i nie zauważył, że opinia o odmowie sporządzenia skargi kasacyjnej adw. F. N. nie została sporządzona przez adwokata z zachowaniem należytej staranności w związku z bezprawnym naruszeniem art. 179a p.p.s.a., na skutek czego skarżący został bezprawnie pozbawiony konstytucyjnego prawa do sądu kasacyjnego, co jest bezprawnym naruszeniem art. 45 KRP, art. 1 i art. 6 EKPC. Odnośnie wyłączenia Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podał, że nie udzielił mu żadnej pomocy mając dowody w sprawie o bezprawnej działalności jemu podwładnych sędziów WSA w Łodzi: Moniki Krzyżaniak, Ewy Alberciak i Krzysztofa Szczygielskiego. Oświadczeniami z dnia 7, 9, 12 i 15 lutego 2018 r. sędziowie NSA: Tomasz Zbrojewski, Teresa Rutkowska, Janusz Nowacki, sędziowie WSA: Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak i Krzysztof Szczygielski oraz starszy referendarz sądowy Robert Adamczewski złożyli oświadczenie, iż nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Oświadczyli również, że nie zachodzą podstawy do ich wyłączenia z mocy ustawy określone w art. 18 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. – sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3 p.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 20 § 1 p.p.s.a. wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia. Strona, która przystąpiła do rozprawy, powinna uprawdopodobnić ponadto, że przyczyna wyłączenia dopiero później powstała lub stała się jej znana (art. 20 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Skład orzekający w tej sprawie analizując przedmiotowy wniosek w kontekście przywołanych wyżej przesłanek z art. 18 i 19 p.p.s.a. nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Mając na uwadze podstawowy zarzut rozpatrywanego wniosku, a mianowicie fakt, że wskazani sędziowie orzekali we wcześniejszej sprawie skarżącego oraz nie uwzględnili jego wniosków składanych w toku postępowania, należy podkreślić, że okoliczność ta nie jest wystarczającą przesłanką wyłączenia. Wskazani przez skarżącego sędziowie oraz starszy referendarz sądowy orzekali w innej sprawie, której przedmiotem kontroli były inne rozstrzygnięcia, ponadto skarżący nie przedstawił okoliczności, które podważałyby wiarygodność złożonych przez nich oświadczeń co do okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Ponadto treść argumentów podnoszonych przez skarżącego sprowadza się w istocie do kwestionowania celowości i prawidłowości rozstrzygnięć procesowych i merytorycznych podejmowanych w toku wymienionych we wniosku postępowań sądowych. Zdaniem sądu rozstrzygnięcia te nie mogą rzutować na ocenę bezstronności sędziego, bowiem prawidłowość ich podjęcia może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania, z których zresztą skarżący korzysta, wnosząc chociażby zażalenia na wydane postanowienia. Zarzuty w tym zakresie skierowane pod adresem wskazanych sędziów Wydziału III należy uznać za bezzasadne. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, dotyczących stronniczości wskazanych sędziów, Prezesa WSA oraz starszego referendarza sądowego podkreślić należy, że zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziego należy wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273). Skład orzekający podziela tym samym pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny, że nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2014 r., sygn. II OZ 1008/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Nie jest też podstawą wyłączenia Prezesa WSA w Łodzi wskazana przez wnioskodawcę okoliczność nieudzielenia skarżącemu pomocy w związku z bezprawną działalnością podległych mu sędziów WSA. Subiektywna ocena skarżącego względem sędziów orzekających Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, nie może być przedmiotem kontroli w przedmiocie wyłączenia sędziego w niniejszej sprawie. Dodać wreszcie trzeba, że Prezes WSA, wskazani sędziowie orzekający w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oraz starszy referendarz sądowy złożyli oświadczenia, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania sprawy skarżącej i prawdziwość tych oświadczeń nie budzi – w przekonaniu składu orzekającego w niniejszej sprawie – żadnych wątpliwości. Podsumowując sąd stwierdził, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Okoliczność, że sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w zw. z art. 19 i art. 18 § 1 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu wniosku. e.o.