III SA/Łd 14/12

Dnia 23 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 roku sprawy ze skargi H. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ja decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej H. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a., Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. , nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek H. P. w sprawie o wymeldowanie D. P. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 17 stycznia 2011 r. H. P. wystąpiła o wymeldowanie D. P. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. A. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. umorzył wszczęte postępowanie. Uzasadniając wskazał, iż w trakcie prowadzonych czynności ustalono, że umowa najmu w/w lokalu zawarta pomiędzy Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej Ł. – Ś. a H. P. w dniu 17 sierpnia 1995 r. została wypowiedziana wnioskodawczyni z dniem 30 września 2008 r. Strona nie posiada zatem przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, a wszczęte postępowanie podlega umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W odwołaniu od powyższej decyzji H. P. podniosła, że pomimo wypowiedzenia umowy najmu przedmiotowego lokalu dalej w nim zamieszkuje, ponieważ nie otrzymała lokalu zamiennego. Powyższe oznacza, iż nadal jest stroną postępowania w sprawie. Stąd w ocenie skarżącej umorzenie przedmiotowego postępowania było niezasadne. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Powołując przepis art. 105 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, iż organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Natomiast w myśl art. 28 k.p.a. decydującym kryterium uznania określonego podmiotu za stronę jest występowanie albo interesu prawnego albo obowiązku prawnego. O tym zaś, czy interes lub obowiązek mają charakter prawny, czy tylko faktyczny, przesądza treść przepisów prawa materialnego, z których dla konkretnego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu administracyjnym. W świetle ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.) legitymację procesową strony ma osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu. W niniejszej sprawie w toku prowadzonego postępowania ustalono, że wnioskodawczyni utraciła tytuł prawny do lokalu położonego przy ul. A. z uwagi na wypowiedzenie umowy najmu. Z powyższych względów nie posiada ona legitymacji procesowej w sprawie wymeldowania D. P. Samo zamieszkiwanie w lokalu, nie daje bowiem uprawnień do występowania w charakterze strony w postępowaniu meldunkowym. H. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucając naruszenia art. 28, art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie skarżącej organy administracji publicznej wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy w zakresie posiadania przez nią legitymacji procesowej w przedmiotowej sprawie. Skarżąca wskazała, że co prawda umowa najmu lokalu położonego przy ul. A. w Ł. została jej wypowiedziana, niemniej jednak dalej w nim mieszka, bowiem nie otrzymała żadnego lokalu zamiennego, do czego zobowiązują Gminę przepisy art. 11 ust. 2 pkt 4 i ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Powyższe w ocenie skarżącej oznacza, że umowa najmu przedmiotowego lokalu została przedłużona na czas nie oznaczony na podstawie art. 674 k.c. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca nadal używa rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. W związku powyższym zdaniem skarżącej posiada ona legitymację procesową w sprawie o wymeldowanie D. P. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W ocenie organu odwoławczego powołany w skardze przepis art. 674 k.c. nie znajduje zastosowania w sprawie, bowiem w wypadku gdy zachowanie się wynajmującego lub najemcy wskazuje na to, że dalsze używanie rzeczy ma charakter chwilowy i nie zamierza do przedłużenia umowy, nie dochodzi do dorozumianego przedłużenia umowy, o którym mowa w cytowanym przepisie. Zdaniem Wojewody używanie przez skarżącą przedmiotowego lokalu ma niewątpliwie charakter czasowy, do chwili wskazania jej lokalu zamiennego. Nie można zatem uznać, że doszło do przedłużenia umowy najmu na czas nieoznaczony, a tym samy, że skarżąca posiada legitymację procesową strony w postępowaniu meldunkowym. W dniu 23 lutego 2012 r. obecna na rozprawie pełnomocnik skarżącej oświadczyła, że skarżąca nadal zajmuje lokal przy ul. A. w Ł. Opłaca czynsz w wysokości ustalonej w umowie najmu z 1995 r. Nie otrzymała dotychczas propozycji lokalu zamiennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzją oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. naruszają prawo w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) – dalej k.p.a. W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Powyżej powołany przepis ustanawia ogólną regułę umarzania postępowania administracyjnego z urzędu przez organ prowadzący postępowanie. W tym przypadku organ ma obowiązek umorzenia postępowania. Przy czym jak podkreśla się w doktrynie, aby umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. organ musi stwierdzić brak jakiegokolwiek elementu stosunku materialnoprawnego. W związku z czym nie jest możliwe wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. W orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że bezprzedmiotowość może dotyczyć każdego z elementów stosunku admninistracyjnoprawnego, tj. podmiotu, przedmiotu postępowania, a także sytuacji, gdy stosunek, którego ustalenie jest przedmiotem wszczętej sprawy administracyjnej, nie jest stosunkiem administracyjnoprawnym. Inaczej mówiąc organ, który stwierdził, że wniosek wszczynający nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., bądź odpadł przedmiot danego postępowania, nie ma możliwości wyboru rozstrzygnięcia w takim przypadku, ale musi zakończyć postępowanie wydaniem decyzji umarzającej postępowanie (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 11, Warszawa 2011, s. 410). Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, czy H. P. przysługuje przymiot strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. w sprawie dotyczącej wymeldowania D. P. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonym w Ł. przy ul. A., wszczętej na wniosek skarżącej. W ocenie organów orzekających w sprawie H. P. nie posiada legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu w charakterze strony z uwagi na brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu przy ul. A. w Ł. Wskazać należy, że przepis art. 28 k.p.a. stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O statusie strony decyduje zatem posiadanie interesu prawnego. Interes prawny to osadzone w konkretnym przepisie prawa materialnego (niekoniecznie administracyjnego) prawo danej osoby do domagania się od organu administracji publicznej określonego działania (w przypadku wszczęcia postępowania na wniosek – legitymacja procesowa czynna) lub wynikające z konkretnego przepisu prawo lub obowiązek organu takiego działania wobec danej osoby, które wpływa wprost - realnie i bezpośrednio na jej sytuację prawną (w przypadku wszczęcia postępowania z urzędu - legitymacja procesowa bierna). Innymi słowy, ze stroną postępowania administracyjnego mamy do czynienia w sytuacji, gdy konkretna norma prawna pozwala ustalić wobec tej osoby uprawnienie bądź obowiązek. Przyjmuje się przy tym, że podmiot ma interes prawny w konkretnym postępowaniu, jeżeli pomiędzy jego sytuacją prawną, a przedmiotem tego właśnie postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne, rzeczywiste powiązanie, czyniące go bezpośrednio "zainteresowanym" w tym postępowaniu i w konsekwencji uprawnionym do udziału w nim w charakterze strony. Ta realność (aktualność) jest istotną cechą interesu prawnego, eksponowaną zarówno w piśmiennictwie jak i w orzecznictwie sądowym. W ocenie Sądu zgodzić się należy z twierdzeniem organu administracji, iż z systematyki ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że legitymację procesową strony posiada osoba dysponująca tytułem prawnym do lokalu. W niniejszej sprawie lokal położony w Ł. przy ul. A. H. P. zajmuje na podstawie umowy najmu zawartej w dniu 17 sierpnia 1995 r. z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej Ł. - Ś. Z akt sprawy wynika nadto, że w/w umowa najmu została skarżącej wypowiedziana ze skutkiem na dzień 30 września 2008 r., z uwagi na zły stan techniczny budynku, który został przeznaczony do rozbiórki. Bezsporny pozostaje również fakt, iż pomimo wypowiedzenia umowy, skarżąca nadal zajmuje przedmiotowy lokal, za który regularnie opłaca czynsz w wysokości ustalonej w umowie najmu. Skarżąca nie otrzymała również od wynajmującego żadnej propozycji lokalu zamiennego. Rację ma zatem skarżąca, która wykazując swój interes prawny w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie D. P., powołuje się na przepis art. 674 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1 1964 r. Nr 16 poz. 93 ze zm.) – dalej k.c. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, jeżeli po upływie terminu oznaczonego w umowie albo w wypowiedzeniu najemca używa nadal rzeczy za zgodą wynajmującego, poczytuje się w razie wątpliwości, że najem został przedłużony na czas nie oznaczony. Przepis art. 674 k.c. ustanawia regułę interpretacyjną, zgodnie z którą w pewnych okolicznościach poczytuje się, że najem trwa nadal, gdyż nastąpiło jego tzw. milczące przedłużenie. Regułę tę stosuje się w razie zaistnienia wątpliwości, a okoliczności te to dalsze używanie przedmiotu najmu przez dotychczasowego najemcę oraz zgoda wynajmującego na taki stan. W opisanych okolicznościach następuje – zgodnie z treścią omawianego przepisu – zmiana treści umowy zawartej na czas oznaczony, polegająca na przedłużeniu umowy najmu na czas nieoznaczony. A jeśli umowa zawarta była na czas nieoznaczony, to chociaż jej treść nie ulega zmianie, to jednak mimo jej wypowiedzenia trwa ona nadal w niezmienionej treści. Przy czym, jak wyjaśnił SN w wyroku z dnia 23 maja 1983 r., IV CR 569/82, niepubl., zgoda, choćby milcząca wydzierżawiającego, ujawniona ma być w jego zachowaniu mającym znamiona aprobaty lub znoszenia tego stanu rzeczy, by pozwalała na wnioskowanie, że w okolicznościach konkretnej sprawy wystąpiła domniemana wola przedłużenia umowy (por. Ewa Bończak – Kucharczyk Komentarz do niektórych przepisów ustawy - Kodeks cywilny, [w:] Ochrona praw lokatorów i najem lokali mieszkalnych. Komentarz ABC 2011). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż tytuł prawny skarżącej do przedmiotowego lokalu wynika z umowy najmu z dnia 17 sierpnia 1995 r. Umowa ta została co prawda wypowiedziana ze skutkiem na dzień 30 września 2008 r., niemniej jednak skarżąca nadal zajmuje mieszkanie, przy jednoczesnej zgodzie wynajmującego. Uznać należy zatem, iż najem lokalu przy ul. A. w Ł. został przedłużony na czas nie oznaczony. Sąd nie podzielił stanowiska organu odwoławczego, zgodnie z którym dalsze używanie rzeczy ma charakter chwilowy, do czasu wskazania skarżącej lokalu zamiennego i nie skutkowało przedłużeniem umowy na podstawie art. 674 k.c. Należy bowiem wskazać, iż zarówno upływ czasu jaki upłynął od momentu wypowiedzenia umowy, regularne opłacanie przez skarżącą czynszu w wysokości ustalonej przez wynajmującego, niewskazanie lokalu zamiennego, jak i brak sprzeciwu wynajmującego co do trwającego stanu rzeczy, przeczy twierdzeniom organu. Skoro zatem skarżąca posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, to posiada również legitymację procesową do występowania w postępowaniu dotyczącym wymeldowania D. P. z lokalu nr [...] położonego w Ł. przy ul. A., w charakterze strony tego postępowania. Niezasadnym zatem było umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 w zw. z art. 28 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. e.o.