III SA/Łd 14/26

Dnia 12 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Ceglarska-Piłat, Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2026 roku sprawy ze skargi E.D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 listopada 2025 roku nr 353/2025 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie oddala skargę. III SA/Łd 14/26 Uzasadnienie Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga E. D. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 4 listopada 2025 roku (nr 353/2025) utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z 29 sierpnia 2025 r. (znak: BP079.8130.45.2025.EP.RDM) o odmowie przyznania pomocy. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 10a ust. 1, 1a, 1b ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tj.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1363) [dalej: ustawa o ARiMR], § 13e rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187, ze zm.), art. 25 ust. 2 ustawy z 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1815). Z akt sprawy wynika, że 26 lipca 2024 r. E.D. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w R. wniosek o udzielenie pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku Świnia (Sus scrofa), zwany dalej wnioskiem o udzielenie pomocy. W sekcji IX wniosku strona zawnioskowała o udzielenie pomocy finansowej o charakterze de minimis w rolnictwie, w kwocie 55.027,66 zł, co stanowi do 100 % wydatków poniesionych przez wnioskodawcę w roku 2024 na zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń. Do wniosku dołączono fakturę za zakup myjki ciśnieniowej oraz faktury za zakup materiałów i usług dotyczących przebudowy/remontu pomieszczeń inwentarskich służących utrzymywaniu świń. Organ pierwdszej instancji wezwał stronę do wyjaśnień w zakresie racjonalności zakupu myjki ciśnieniowej uwzględnionej na fakturze nr [...] z 23 lipca 2024 r. oraz wskazania przeznaczenia zakupionych materiałów na podstawie faktur nr: [...] z 24 lipca 2024 r., [...] z 17 lipca 2024 r.; [...] z 17 lipca 2024 r.; [...] z 23 lipca 2024 r.; [...] z 24 lipca 2024 r., [...] z 17 lipca 2024 r. W odpowiedzi strona złożyła pismo, w którym wyjaśniła racjonalność zakupu myjki ciśnieniowej oraz oświadczyła, że "faktury wyszczególnione w wezwaniu, o numerach: FS3/07/2024, 24-FVS/5190, 24-FVS/5189, 40/07/2024, 004238/2024/SCF i 24-FVS/5188 związane są z zakupem materiałów oraz robocizny o dotyczą przebudowy/remontu pomieszczeń służących utrzymywaniu świń w budynku inwentarskim". Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję z 30 grudnia 2024 r. (znak: BP079.8130.45.2024.EP.RDM) o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej o wartości brutto 16.569,10 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego 20 lutego 2025 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi wydał decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. W toku postępowania ponownie wezwano stronę do złożenia wyjaśnień co do zakresu wykonanych prac oraz dostarczenia dokumentów potwierdzających utrzymanie w swoim gospodarstwie koniowatego. W odpowiedzi E. D. wyjaśnił, że zakres wykonanych prac w ramach przebudowy/remontu w budynku inwentarskim obejmował: przebudowę zawieszenia stropu (wykonanie mocowania stropu żelbetowego); budowę ścian działowych (zewnętrznych oraz wewnętrznej oddzielającej pomieszczenia, w których przetrzymywane są świnie oraz koniowate); wykonanie podbudowy posadzki (zbrojenie, podsypka); wykonanie śluzy bioasekuracyjnej w chlewni; montaż siatki bioasekuracyjnej w oknach. Do wyjaśnień dołączono również umowę przekazania siana, plan sytuacyjny działki, plan sytuacyjny budynku inwentarskiego, szkic obrazujący wykonane prace, zdjęcia obrazujące wykonane prace. Dodatkowo 5 czerwca 2025 r. strona dostarczyła kserokopię paszportu koniowatego o nr [...]. Następnie 24 czerwca 2025 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadzono kontrolę doraźną na miejscu w ramach działania Refundacja maty (bioasekuracja 2024) - pomoc de minimis w rolnictwie. W treści raportu z kontroli zawarto następujące adnotacje: Ad 1 - w czasie kontroli inspektorzy terenowi nie potwierdzili infrastruktury niezbędnej do hodowli zwierząt z gatunku świnia, tj. specjalnie do tego przygotowanego pomieszczenia, poideł, dozowników, karmideł, kojców, systemów wentylacji. Okazano 2 szt. świń znajdujących się na przyczepie do przewozu zwierząt. Na przyczepie znajdowało się jedno karmidło z paszą, brak dostępu do wody. - w zakresie weryfikacji zakupionego majątku stwierdzono: myjka ciśnieniowa (dane zgodne z fakturą nr [...] z 23 lipca 2024 r.), pianownica, pojemnik na pianę (na pianownicy i pojemniku brak możliwości weryfikacji danych). Ad 2 - zweryfikowano podczas kontroli faktury: - faktura nr [...] z 24 lipca 2024 (przebudowa pomieszczeń) na kwotę netto 20.000,00 zł - za usługę przebudowy pomieszczeń w budynku inwentarskim związanej z montażem stalowych elementów stropu żelbetowego, zamurowaniem wnęki drzwi, wykonaniem podbudowy posadzki w budynku oraz montażem okien i drzwi, - faktura nr [...] z 17 lipca 2024 r na kwotę netto 2.392,10 zł - pręty żebrowane, walcówka gładka, drut ze stali wykorzystane do zbrojenia posadzki i jej podbudowy; - faktura nr [...] z 17 lipca 2024 r. na kwotę netto 598,30 zł - pręty żebrowane wykorzystane do zbrojenia posadzki i jej podbudowy; - faktura nr [...] z 17 lipca 2024 r. - dwuteownik - faktura [...] z 24 lipca 2024 r. - pręt, nakładka, nakrętki. Wykonano fotografie. Ujęta w wyjaśnieniach z 4 czerwca 2025 r. śluza bioasekuracyjna została wykonana z płyty pilśniowej nie ujętej w fakturach. Ad 3 - ilość zwierząt stwierdzona na dzień kontroli - 2 szt. - potwierdzono w trakcie wizytacji, załączono wydruk z bazy IRZ na dzień kontroli. Ponadto inspektorzy stwierdzili: Ad 7 - podczas wizytacji stwierdzono, że poniesione koszty nie są ścisłe związane z dostosowaniem gospodarstwa do wymogów bioasekuracji. Ad 7 - stajnia i chlewnia (skorygowany później zapis: zmiana chlewnia na budynek inwentarski) posiadają oddzielne wejścia. Ad 8 - beneficjent nie dokonał pokrycia budynku inwentarskiego blachą, budynki pokryte eternitem. Przyjęto oświadczenie beneficjenta. Ad 9 - elementy z pkt 9-12 brak możliwości weryfikacji, prace o charakterze zanikowym. Przyjęto oświadczenie beneficjenta. Następnie z akt sprawy wynika, że 1 lipca 2025 r. strona złożyła pisemne zastrzeżenia do raportu z kontroli na miejscu. W szczególności skarżący podniósł, że niezrozumiałe jest niepotwierdzenie infrastruktury niezbędnej do hodowli zwierząt z gatunku świnia, tym bardziej że w punkcie Ad 3.H jest stwierdzenie o powierzchni zmodernizowanego budynku inwentarskiego równej 142 m², a w punkcie Ad 7 mowa jest o pomieszczeniu chlewni. Beneficjent stwierdził, że nie ma przepisów nakazujących podział pomieszczenia na kojce. Podnosił także, iż "równie dobrze jedno pomieszczenie może stanowić jeden kojec niewymagający dodatkowego podziału na mniejsze przestrzenie. (...) Poza tym w pomieszczeniu będącym przedmiotem uwag istnieje niezbędna infrastruktura, jak chociażby przygotowane miejsca, tj. otwory w posadzce oraz ścianach, które w każdej chwili, w zależności od potrzeb można wykorzystać do montażu odpowiednich profili dzielących pomieszczenie na mniejsze przestrzenie (kojce)". Dalej strona - odnosząc się do stwierdzeń zawartych w protokole dotyczących przebywania świń w przyczepie przeznaczonej do transportu – oświadczyła, że "Na przyczepie znajdowało się karmidło oraz koryto, w którym znajdowała się woda, a jej ilość uzupełniana w zależności od potrzeby. (...) nie ma przepisów zakazujących chowu zwierząt przy karmieniu "na mokro", tj. podawaniu gotowej karmy przygotowanej z suchej paszy wymieszanej z wodą (...)" Ponadto skarżący stwierdził, że wentylacja w pomieszczeniu chlewni powinna zapewnić odpowiednią wymianę powietrza w zależności od obsady zwierząt, a w omawianym przypadku zmierzona powierzchnia chlewni, tj. 142 m² oraz świnie w ilości 2 sztuk z pewnością posiadają zapewnioną odpowiednią ilość powietrza. Następnie strona wniosła zastrzeżenia w zakresie braku odzieży ochronnej i obuwia ochronnego u inspektorów trakcie kontroli i wniosła o ponowne przeprowadzenie kontroli z uwzględnieniem jej uwag. W odpowiedzi na te zastrzeżenia Kierownik Biura Kontroli na miejscu wskazał, że w wyniku oceny formalnej raportu dokonano zmian i uzupełnień, które zostały zaparafowane i opatrzone datą 9 lipca 2025 r. oraz poinformował, że nie zostały uwzględnione zgłoszone przez E. D. uwagi do Raportu z czynności kontrolnych. Odnosząc się do zastrzeżeń strony względem odpowiedzi na pytanie 7, określenia przez inspektorów terenowych w którym, pomieszczenie nazwali chlewnią, organ wyjaśnił, iż inspektorzy opierali się na zadanym w Raporcie pytaniu o treści: "Czy stajnia i chlewnia posiadają oddzielne wejście? W raporcie z czynności kontrolnych błędnie sformułowano odpowiedź na ww. pytanie, którą doprecyzowano podczas kontroli formalnej i poprawiono na: ,,Stajnia i budynek inwentarski posiadają oddzielne wejścia wykonano fot. 12-13." Wyjaśniono, że: "budynek, w którym przetrzymywane były świnie podczas kontroli nie spełnia wymogów chlewni. Między innymi w budynku nie istnieje infrastruktura świadcząca o hodowli lub chowie trzody chlewnej, tj. brak kojców, zamontowanych poideł, karmideł, dozowników, przy chowie ściółkowym brak ściółki (stwierdzono jedynie na przyczepce i wokół niej niewielką ilość słomy), brak rusztów przy chowie bezściółkowym, brak kratek ściekowych w podłodze odprowdzających gnojówkę, brak zamontowanego sztucznego oświetlenia, brak systemów wentylacji. Fakt, że w dniu kontroli stwierdzono, w środku budynku, przyczepkę do przewozu zwierząt, a na niej dwa, nieoznakowane, tuczniki, nie świadczy o tym, że budynek ten można uznać za chlewnię". Dalej w kwestii wentylacji inspektorzy w czasie kontroli w budynku inwentarskim nie stwierdzili wentylacji typowej dla produkcji trzody chlewnej, a grawitacyjna wentylacja nie polega na wymianie powietrza poprzez otwory okienne, na które powołuje się strona w zastrzeżeniach. Podczas kontroli stwierdzono, że również w stropie jak i dachu nie zamontowano wywietrzników grawitacyjnych czy mechanicznych, co potwierdza wykonana podczas kontroli dokumentacja fotograficzna. Odnosząc się do uwag strony, że inspektorzy nie używali środków ochrony osobistej podczas czynności kontrolnych, nadmieniono, iż podczas kontroli w gospodarstwie jak opisano w Raporcie, nie stwierdzono chlewni, dlatego też zastosowanie odzieży ochronnej w budynku nie miało uzasadnienia. Wjazd do gospodarstwa oraz budynki nie były oznaczone jako miejsce chowu czy hodowli trzody chlewnej. Na terenie gospodarstwa nie znajdowały się maty dezynfekcyjne ani przy wjeździe, ani przy wejściu do budynku, co potwierdza wykonana podczas kontroli dokumentacja fotograficzna. Następnie w ramach zmian i uzupełnień do raportu z czynności kontrolnych, na str. 2 przedmiotowego raportu wskazano: Ad 4 - rolnik zakupił myjkę ciśnieniową z osprzętem. Ad 6 - budynek może służyć do każdego innego celu. W trakcie kontroli nie potwierdzono użytkowania jako chlewnia, dlatego poniesione koszty nie są ściśle związane z dostosowaniem gospodarstwa do wymogów bioasekuracji. Ad 7 - potwierdzono obecność budynku inwentarskiego, nie chlewni. Pomieszczenie stajni i pozostała część budynku mają oddzielne wejścia. Informacje te zawarto w notatce służbowej z 9 lipca 2025 sporządzonej przez inspektorów wykonujących kontrolę w dniu 24 czerwca 2025 r. Jednocześnie ze złożonych przez E. D. wyjaśnień z 4 czerwca 2025 r. oraz przesłanej dokumentacji fotograficznej wynika, że: 1) faktura nr [...] z 17-07-2024 r. na kwotę netto 10.552,85 zł - dwuteownik wykorzystano do podwieszenia stropu; 2) faktura nr [...] z 24-07-2024 r. na kwotę netto 1.015,32 zł - pręty, nakładki i podkładki wykorzystano do mocowania elementu stropu żelbetowego. Ponadto, zgodnie z oświadczeniem strony z 24 czerwca 2024 r., złożonym w trakcie kontroli na miejscu 24 czerwca 2024 r. "modernizacja/przebudowa budynków inwentarskich w rozbiciu na poszczególne faktury zakupu materiałów przedstawia się w sposób następujący: 1) Faktura nr [...] - materiał (blacha) wraz z usługą cięcia - wykorzystane do mocowania elementów stropu żelbetowego (podwieszenie); 2) Faktura nr [...] - materiały wykorzystane do zbrojenia posadzki i jej podbudowy; 3) Faktura nr [...] - materiały wykorzystane do zbrojenia posadzki i jej podbudowy; 4) Faktura nr [...] - usługa robocizny związanej z a) montażem stalowych elementów stropu żelbetowego, b) zamurowaniem wnęki drzwi, c) wykonaniem podbudowy posadzki w budynku, d) montażem okien i drzwi. W tym stanie faktycznym i prawnym 29 sierpnia 2025 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. wydał decyzję o odmowie przyznania pomocy. Od powyższej decyzji E. D. złożył odwołanie, w którym wskazał, że według niego nie ma przepisów określających oznakowanie wjazdu na teren gospodarstwa oraz budynków służących do chowu świń, nie ma również przepisów, które nakazywałyby podział budynku na odrębne, w zamyśle mniejsze kojce służące utrzymywaniu zwierząt, a dla zobrazowania sytuacji dodał, że 2 sztuki świń mogą być utrzymywane na powierzchni 2 m², ale też przepisy nie zabraniają utrzymywania 2 sztuk świń na powierzchni 100 m², czy większej. W ocenie odwołującego kuriozalnym działaniem wydaje się odmowa refundacji wydatków poniesionych na zakup myjki ciśnieniowej z osprzętem. Uzasadnienie owej decyzji budzi co najmniej zdziwienie, a zarazem podważa zaufanie do instytucji publicznej. W uprzednio wydanej decyzji z grudnia 2024 r. zakup myjki wpisywał się w ramy działania, nie był w żaden sposób kwestionowany. W obecnie wydanej decyzji ten sam organ podważa zasadność zakupu powołując się na zasadę racjonalizacji wydatków publicznych, która to zasada właściwie nie zawiera jakichkolwiek wytycznych i ram prawnych. Skarżący zarzucił, że organ pierwszej instancji zignorował wyjaśnienia, jakie zostały złożone do kolejno wydawanych raportów z przeprowadzonej kontroli, podczas której zespół kontrolujący nie stosował się do obowiązujących zasad bezpieczeństwa, w szczególności ignorując stosowanie środków ochrony indywidualnej podczas poruszania się po budynku, w którym utrzymywane są zwierzęta z gatunku "świnia". Wspomnianą na wstępie decyzją Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymano w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy zgodził się z oceną, że podczas kontroli na miejscu potwierdzono obecność budynku inwentarskiego, a nie chlewni. Weryfikacja celowości wykorzystania zakupionych materiałów wskazuje, że ich wykorzystanie może służyć do innych niż bioasekuracja celów i nie ma ścisłego związku z hodowlą zwierząt z gatunku świnia. Zdaniem organu ze złożonych przez stronę wyjaśnień oraz dokumentacji fotograficznej wynika, że zakupione towary i usługi zostały przeznaczone głównie na wzmocnienie stropu i posadzki w budynku inwentarskim, a nie jego uszczelnienie. Nie służyły również do wykonania przebudowy mającej na celu odizolowanie kopytnego od trzody chlewnej. Materiałami, które służyłyby typowo zapewnieniu bioasekuracji w gospodarstwie mając na względzie zakres wykonanych prac, byłyby: cement, beton, cegły, pustaki, okna, drzwi, siatka bioasekuracyjna, czy sklejka, z której wykonano śluzę. Nie dostarczono dokumentów księgowych na wymienione materiały. Podczas kontroli inspektorzy zastali dwie nieoznakowane sztuki tuczników na przyczepie do przewozu zwierząt. Znajdowało się tam również karmidło dla świń, w którym była pasza w formie pelletu, a także puste koryto na wodę, co obrazują fotografie załączone do dokumentacji pokontrolnej. Fakt, że świnie nie były oznakowane (brak tatuażu lub kolczyka) wskazuje na niezastosowanie się beneficjenta do przepisów art. 25 ust. 2 ustawy z 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2023 r., poz.1815). Należy mieć na uwadze, że wprowadzenie ustawy podyktowane jest dostosowaniem polskiego porządku prawnego do nowych przepisów Unii Europejskiej w tym zapewnienie jednolitego funkcjonowania systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt jako istotnego ogniwa zwalczania chorób zakaźnych zwierząt. Organ odwoławczy zgodził się z twierdzeniem organu pierwszej instancji, że trudno zidentyfikować pochodzenie tych dwóch sztuk zwierząt z gatunku świnia, a także czas, w którym przybyły do gospodarstwa skarżącego, a warunki, w jakich przetrzymywane były zwierzęta, które zastali kontrolujący w budynku inwentarskim bez niezbędnej infrastruktury do chowu lub hodowli zwierząt mogłyby wskazywać na to, że beneficjent dopiero co przetransportował je do swojego gospodarstwa w celu stworzenia pozorów prowadzenia określonej działalności. Ponadto organ nadmienił, że w wyniku weryfikacji w bazie identyfikacji i rejestracji zwierząt w gospodarstwie skarżącego nie stwierdzono utrzymywania zwierząt z gatunku świnia po zarejestrowaniu wybycia wspomnianych 2 sztuk zwierząt. Należy również podzielić wątpliwości organu pierwszej instancji co do wykonania śluzy bioasekuracyjnej ze sklejki i stwierdzić, że wykonanie śluzy bioasekuracyjnej ze sklejki to rozwiązanie bardzo tymczasowe, prowizoryczne i niezdolne do pełnienia przez dłuższy czas funkcji, do której zostało przeznaczone. Organ odwoławczy zgodził się z oceną organu pierwszej instancji, który stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy może wskazywać na próbę stworzenia przez wnioskodawcę takiego stanu faktycznego, który umożliwiłby spełnienie warunków określonych w § 13e ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) w celu zoptymalizowania wysokości pomocy finansowej i uzyskania korzyści sprzecznych z celami wsparcia. Organ odwoławczy stwierdził, że nie znajduje uzasadnienia do refundacji wydatków zgłoszonych na przebudowę lub remont pomieszczeń inwentarskich, a także na myjkę ciśnieniową wraz z osprzętem, albowiem pomoc określona w § 13e ust. 3 rozporządzenia nie polega na refundacji wszelkich wydatków poniesionych przez stronę na zakup rzeczy mogących potencjalnie być wykorzystanych do celów bioasekuracji, ale muszą to być wydatki ściśle na cele wymienione w powyższym przepisie rozumiane jako wydatki podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do określonych warunków, gdyż zasada racjonalizacji wydatków publicznych sprzeciwia się refundowaniu nadmiernej ilości sprzętu, nawet gdyby służył on do wykonywania zabiegów, o których mowa w w/w rozporządzeniu. Omawiana pomoc nie może zatem dotyczyć wszystkich środków (produktów, materiałów, substancji i środków technicznych czy usług), które w pewnym szerszym kontekście mogą posłużyć do wykonywania czynności związanych z bioasekuracją. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E.D. zarzucił, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. zawiera błędną ocenę stanu faktycznego podczas analizy materiału dowodowego zebranego na etapie toczącego się postępowania, w tym pomijanie racjonalności treści zawartej w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz poczynienie nieuzasadnionych wniosków na etapie wydawania decyzji. W tym miejscu skarżący zwrócił uwagę na fragment decyzji organu odwoławczego nawiązujący do racjonalizacji wydatków publicznych, a odnoszący się jak mniema m.in. do zakupionej myjki ciśnieniowej. Otóż - jak wskazuje skarżący - przytoczony na stronie 11 decyzji określony fragment orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 października 2024 r., II SA/Po 321/24 jest kompletnie nietrafiony, jeżeli chodzi o rozpatrywaną sprawę. Zagłębiając się w treść ww. orzeczenia łatwo zauważyć, że mowa jest w nim o braku racjonalności zakupu drugiego z kolei opryskiwacza do gospodarstwa, kiedy w uprzednio przeprowadzonym naborze w ramach tego samego działania został już zakupiony tego rodzaju opryskiwacz. W tej sprawie mowa jest o zakupie urządzenia, tj. myjki ciśnieniowej, kiedy gospodarstwo nie jest wyposażone w jakiekolwiek tego rodzaju urządzenie, czyli jest ono jedynym w gospodarstwie. Poza przytoczonym powyżej jaskrawym przykładem błędnej wykładni przepisów i przytaczania orzeczenia sądowego nieadekwatnie do zaistniałej sytuacji w decyzji zarówno organu pierwszej instancji, jak również organu odwoławczego powiela się ta sama retoryka, którą można sprowadzić do stwierdzenia, że organ administracji publicznej próbuje interpretować przepisy w wygodny dla siebie sposób, tak aby dofinansowaniem objąć jak najmniejszą liczbę beneficjentów, przytaczają przy tym zupełnie niezrozumiałą i nieracjonalną argumentację. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143) [dalej: ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej jest zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w której to decyzji odmówiono skarżącemu E. D. przyznania pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy § 13e rozporządzenia Rady Ministrów z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r., poz. 187 ze zm.) [dalej: rozporządzenie]. Zgodnie z treścią § 13e ust. 1 rozporządzenia Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Zgodnie z treścią ust. 3 tego przepisu pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana w formie refundacji wydatków dla producentów rolnych będących rolnikami ryczałtowymi w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług - według ceny brutto, a dla pozostałych producentów rolnych - według ceny netto, poniesionych w danym roku kalendarzowym, na: 1) zakup mat dezynfekcyjnych; 2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych; 3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego; 4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych; 5) przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń. Pomoc udzielana jest na wniosek (§ 13e ust. 7 i 8 rozporządzenia). Zdaniem Sądu, organy ARiMR przyjęły w niniejszej sprawie prawidłową interpretację § 13e ust. 1 i 3 rozporządzenia i prawidłowo oceniły, na bazie przeprowadzonych ustaleń co do zakupionych towarów i sposobu ich wykorzystania, że nie stanowią one takiego rodzaju kwalifikowanych kosztów, jakie uznać należy za poniesione w celu bioasekuracji, o której mowa w przywołanych przepisach. Organ odwoławczy w sposób wystarczający w zaskarżonej decyzji wyjaśnił przyczynę braku uwzględnienia wniosku strony występującej o refundację. Zasadnie uznał, że weryfikacja celowości wykorzystania zakupionych materiałów wskazuje, iż ich wykorzystanie może służyć do innych celów niż bioasekuracja i nie ma bezpośredniego, ścisłego z bioasekuracją w związku z hodowlą zwierząt z gatunku świnia. Należy podkreślić, że wskazana pomoc finansowa jest instrumentem zwalczania chorób zakaźnych zwierząt gospodarskich z gatunku świnia. W szczególności należy podkreślić związek wskazanego przepisu z koniecznością przestrzegania podstawowych zasad bioasekuracji, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (Dz.U. z 2024 r., poz. 667). To ostatnie rozporządzenie wskazuje obowiązki, jakie ciążą na rolnikach w celu zapobiegania temu zagrożeniu. Chodzi tu zatem o kierunkową bioasekurację, nie zaś o wszelkie - skądinąd zasadne - działania związane z utrzymaniem obiektów gospodarskich (budynków i budowli rolniczych) w odpowiednim stanie sanitarnohigienicznym dla potrzeb chowu i hodowli zwierząt. Tym bardziej zgodzić się należy, iż pomoc ta nie jest nakierowana na udzielenie ogólnego wsparcia producentom rolnym, np. na dokonywanie remontów obiektów rolniczych, budynków służących produkcji rolnej, czy ogólnie hodowli zwierząt, czy też utrzymaniu obiektów rolniczych w odpowiednim stanie technicznym. Dlatego też zasadne jest stanowisko organów co do wymogu spełnienia przez wydatki zgłaszane do refundacji na podstawie przepisu § 13e rozporządzenia kryterium "kwalifikowalności". Mają to być wydatki poniesione ściśle na cele wymienione w § 13e ust. 3 tego rozporządzenia, a nie wydatki, które dotyczą działań związanych z poprawą infrastruktury służącej hodowli zwierząt (wszelkich środków, w tym narzędzi, jakie mogą być użyte w związku z realizacją celów bioasekuracji, o których mowa w tym przepisie czy też materiałów remontowych wykorzystanych dla celów ulepszenia obiektów gospodarczych, w których przetrzymywane są zwierzęta). Takie rozumienie § 13e ust. 3 rozporządzenia uwzględnia wyniki wykładni celowościowej, funkcjonalnej i systemowej, do której odwołuje się tutejszy Sąd. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że zgodnie z § 13e ust. 4 rozporządzenia pomoc, o której mowa w ust. 1, ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Wobec tego rozumienie przepisów dotyczących przedmiotowej refundacji powinno być ścisłe, co również jest zasadne z przywołanej przez organ odwoławczy perspektywy racjonalizacji wydatków publicznych, w tym maksymalizacji wyników przy danych nakładach i minimalizacji kosztów przeznaczanych na osiągnięcie określonego celu. Wobec tego Sąd zgadza się z organem, że z uwagi na cel wsparcia udzielanego przez ARiMR zakupione środki, które mają podlegać refundacji, powinny być podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli oraz muszą być adekwatne do określonych warunków. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na pojęcie racjonalizacji wydatków publicznych i wskazanie obowiązku przestrzegania tej zasady, jako uzasadnienie braku refundacji określonych wydatków poniesionych przez rolnika w związku z zagrożeniem ASF (zob. wyrok NSA z 24 maja 2024 r., I GSK 496/23). Sąd podkreśla, że omawiana pomoc nie może dotyczyć wszystkich środków (produktów, materiałów, substancji i środków technicznych), które w pewnym szerszym kontekście mogą posłużyć do wykonywania czynności związanych z realizacją celów bioasekuracji. Podobnie też należy ściśle wykładać pojęcie "przebudowy lub remontu pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne". Odczytując znaczenie tych sformułowań należy uwzględniać przepisy i uwarunkowania regulujące prowadzenie działalności w zakresie chowu i hodowli świń (por. np. wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I GSK 2109/19), a zatem również przywołane wcześniej rozporządzenie w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń (ASF). W przekonaniu Sądu, przebudowa lub remont pomieszczeń powinny zatem polegać na wykonaniu takich działań i użyciu takich materiałów, które będą nakierowane wprost na utrzymywanie świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne, a które to działania pozostawią w terenie widoczny ich skutek (por. także wyrok NSA z 18 czerwca 2020 r., I GSK 2095/19). Takie stanowisko również znajduje swoje oparcie w celowościowej i funkcjonalnej wykładni § 13e ust. 3 pkt 4 rozporządzenia. Chodzi zatem wyłącznie o takie działania (w tym przypadku remont) dotyczące obiektów, w których utrzymywane są świnie, stanowiące bezpośrednią i podstawową realizację celu, jakim jest zabezpieczenie takich budynków (chlewni, świniarni) przed dostępem konkretnego rodzaju zwierząt. W tym aspekcie zauważyć należy, iż ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego wynika, iż zakupione przez rolnika materiały, co do których ubiega się o refundację, nie mają ścisłego związku z dostosowaniem gospodarstwa do wymogów bioasekuracji. Ze złożonych przez skarżącego w toku postępowania przed organem dokumentów wynika, że zakupione towary i usługi zostały przeznaczone w zasadniczej części na wzmocnienie stropu i posadzki w budynku inwentarskim, a nie jego uszczelnienie. Nie wchodząc w dywagacje co do charakteru budynku (chlewnia, czy budynek inwentarski) wskazać należy, iż podjęte działania (remont) nie służyły również do wykonania przebudowy mającej na celu odizolowanie kopytnego od trzody chlewnej, a co jest jednym z warunków kwalifikowalności wydatków w świetle przepisów rozporządzenia. Jak trafnie wskazały organy, materiałami, które służyłyby typowo zapewnieniu bioasekuracji w gospodarstwie mając na względzie zakres wykonanych prac, byłyby: cement, beton, cegły, pustaki, okna, drzwi, siatka bioasekuracyjna, czy sklejka, z której wykonano śluzę. W tym zakresie skarżący nie dostarczył dokumentów księgowych na wymienione materiały. Ponadto należy zauważyć, podzielając wątpliwości organu, że wykonanie śluzy bioasekuracyjnej ze sklejki nie spełnia wymogów kwalifikowalności wydatku. Tak skonstruowana śluza bioasekuracyjna (z drewnianej sklejki) to rozwiązanie bardzo tymczasowe, prowizoryczne i niezdolne do pełnienia przez dłuższy czas funkcji, do której zostało przeznaczone. Nietrafnie jest także stanowisko strony, że ocena przeznaczenia przez organy myjki ciśnieniowej stoi w sprzeczności do rzeczywistego stan sprawy. Zdaniem Sądu, organ nie dopuścił się błędu stwierdzając, że wykorzystanie myjki - jak i innych zakwestionowanych materiałów, produktów - przy pracach dotyczycących obiektu gospodarskiego nie należało do kwalifikowanych wydatków, które mogą podlegać refundacji. Raz jeszcze należy w tym miejscu przypomnieć, że pomoc określona w § 13e ust. 3 rozporządzenia nie polega na refundacji wszelkich wydatków poniesionych przez stronę na zakup rzeczy mogących potencjalnie być wykorzystanych do celów bioasekuracji, ale muszą to być wydatki ściśle na cele wymienione w powyższym przepisie rozumiane jako wydatki podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do określonych warunków, gdyż zasada racjonalizacji wydatków publicznych sprzeciwia się refundowaniu nadmiernej ilości sprzętu, nawet gdyby służył on do wykonywania zabiegów, o których mowa w ww. rozporządzeniu. Omawiana pomoc nie może zatem dotyczyć wszystkich środków (produktów, materiałów, substancji i środków technicznych czy usług), które w pewnym szerszym kontekście mogą posłużyć do wykonywania czynności związanych z bioasekuracją. W tym aspekcie wskazać należy, iż nie budzi wątpliwości, że skarżący zakupił produkt, który - co do zasady może być wykorzystany do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, ale - i co też nie niesporne - nie został do tego fabrycznie przeznaczony. Natomiast, jak wspomniano wyżej, wykładnia odnośnych przepisów powinna być ścisła. Organy zakwestionowały jednak zasadność podniesionego wydatku ze względu na racjonalność dokonywania takiego zakupu w przypadku konkretnego gospodarstwa, nie zaś pełnione przez niego funkcje w związku z realizacją celów bioasekuracji. Wyżej wspomniano też, że wydatki te powinny być dostosowane do wielkości gospodarstwa, gdyż zasada racjonalizacji wydatków publicznych sprzeciwia się refundowaniu nadmiernej ilości sprzętu, nawet gdyby służył on do wykonywania zabiegów, o których mowa w § 13e ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Powyższe w powiązaniu z niską liczebnością stada skarżącego (dwie sztuki świń) stało się podstawą do zakwestionowania przez organy racjonalności ekonomicznej poniesionego wydatku, a w konsekwencji skutkowało odmową przyznania pomocy w tym zakresie, o której mowa w § 13e ust. 3 rozporządzenia. Innymi słowy, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający konieczności posiadania opryskiwacza przy tej wielkości stada. Przyjęcie natomiast, jak chce tego skarżący, iż myjka mogłaby służyć generalnie do dezynfekcji całości pomieszczeń służących skarżącemu do prowadzenia działalności rolniczej pozostawałoby w sprzeczności z celami rozporządzenia, w tym konkretnie przypadku ukierunkowanymi na bioasekurację w aspekcie ochrony konkretnego gatunku zwierząt przed ASF. W ocenie Sądu, istotne jest dokonanie przede wszystkim analizy adekwatności dokonanego zakupu dla osiągnięcia założonych celów oraz przyjętych kryteriów oceny realizacji celów i zadań wynikających z rozporządzenia. Zgodzić się zatem należy, iż w tym przypadku nie byłoby racjonalne refundowanie wydatków na zakup myjki na podstawie § 13e ust. 3 pkt 2 rozporządzenia. Wyjaśnić przy tym należy, że stosowanie zasad celowości i oszczędności wydatkowania, o których m.in. stanowi art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych w odniesieniu do dysponowania środkami dotacyjnymi uznany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. wyroki NSA: z 28 listopada 2024 r., I GSK 175/21, I GSK 1071/21; z 22 maja 2025 r., I GSK 1221/22). Naruszeniem tego przepisu - jak wynika z orzecznictwa - jest dokonywanie wydatków w sposób niecelowy i nieoszczędny, bez uwzględnienia optymalnego doboru metod i środków realizacji w stosunku do zakładanych efektów. Reasumując, w świetle przywołanych przepisów i okoliczności, zasadnie w ocenie Sądu wydatki poniesione przez rolnika na przedmioty i usługi wynikające z przedstawionych dokumentów księgowych, nie mieszczą się w sposób oczywisty w dyspozycji przywołanych przepisów, poniesione koszty nie są ściśle związane z dostosowaniem gospodarstwa do wymogów bioasekuracji. W szczególności skarżący nie wykazał, że poniesione wydatki przeznaczone były stricte na przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń. Wskazać w tym miejscu należy, iż w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie płatności ciąży obowiązek, by udzielane informacje były zgodne z rzeczywistością. Za rzetelność danych we wniosku o przyznanie płatności, odpowiada występująca o nie strona. Rozpatrywanie przez organ wniosków o przyznanie płatności odbywa się zatem w systemie bazującym z jednej strony na zaufaniu do informacji zamieszczanych przez stronę we wniosku o przyznanie płatności, ale z drugiej - na jego odpowiedzialności za ich rzetelność, weryfikowaną przy stosowaniu różnych metod i środków kontroli (por. np. wyroki NSA: z 8 stycznia 2020 r., I GSK 1587/18; z 15 listopada 2019 r., I GSK 563/19; z 29 marca 2019 r., I GSK 1369/18). Nie można zgodzić się ze stanowiskiem strony co do tego, że w zaskarżonej decyzji pominięte zostały wyjaśnienia strony skarżącej co do wykorzystania przedmiotów, o których dofinansowanie wnosiła. Organ odwoławczy odniósł się do każdego rodzaju produktów, które zostały wskazane i zakwestionowane przez organ pierwszej instancji przy ocenie spełnienia warunków dofinansowania. Idąc dalej, Sąd stwierdza, że organ ARiMR oparł się na prawidłowej wykładni przywołanych przepisów rozporządzenia i stanie faktycznym wynikającym z przedstawionej przez stronę dokumentacji. Ponadto przy ocenie materiału dowodowego korzystał z własnego rozeznania jako wyspecjalizowanego organu dysponującego wiedzą i doświadczeniem w zakresie produkcji rolnej, pozwalającymi na ocenę okoliczności wskazywanych przez stronę, w tym zobrazowanych w materiale poglądowym. Dlatego też Sąd nie uznał słuszności zarzutu, że błędne jest stanowisko organu drugiej instancji co do oceny stanu faktycznego pod kątem uznania udokumentowanych prac przy budynku gospodarskim za podstawowe działania służące zabezpieczeniu budynków, zgodne z wymogami przywołanego rozporządzenia. Końcowo odnosząc się do treści skargi Sąd pragnie podkreślić, iż nie może mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia zarzut strony skarżącej, że organ swoją decyzje wywiódł uwzględniając stosowanie przepisów obowiązującego prawa w sposób wybiórczy i nierzetelny wobec faktu - co podnosi skarżący – powołania się przez organ na orzeczenie innego sądu administracyjnego (wyrok WSA w Poznaniu z 16 października 2024 r., II SA/Po 321/24). Zarzut ten jest nietrafny. Przede wszystkim zauważyć należy, iż wspomniany wyrok był prawomocny w dniu wydania zaskarżonej decyzji (4 listopada 2025 r.) i nie było przeszkód do powołania się przez organ na wyrażoną w nim argumentację (nawet gdyby podczas kontroli sądowej Sąd z argumentacją tą się nie zgodził). Chociaż wyroki nie stanowią podstawy prawnej do wydania decyzji, powszechnie przyjęte i akceptowane jest powoływanie się w decyzjach na orzeczenia sądowe, a w orzeczeniach sądowych - na inne orzeczenia sądowe. Ponadto Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela argumenty zawarte we wskazanym wyroku. Na podobnych argumentach oparto również uzasadnienie decyzji zaskarżonej w obecnie kontrolowanej sprawie. Sprowadzają się one do tezy, że pomoc określona w § 13e ust. 3 rozporządzenia nie polega na refundacji wszelkich wydatków poniesionych przez stronę na zakup rzeczy mogących potencjalnie być wykorzystanych do celów bioasekuracji, ale muszą to być wydatki ściśle na cele wymienione w powyższym przepisie rozumiane jako wydatki podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do określonych warunków. Omawiana pomoc nie może zatem dotyczyć wszystkich środków (produktów, materiałów, substancji i środków technicznych), które w pewnym szerszym kontekście mogą posłużyć do wykonywania czynności związanych z bioasekracją. Reasumując całokształt prowadzonych rozważań, organ dokonał prawidłowej oceny działań strony i użytych środków (w tym materiałów i środków technicznych) pod kątem ich przeznaczenia i wykorzystania do bezpośredniej realizacji celów bioasekuracji hodowli świń. Nie wszystkie bowiem nakłady na utrzymywanie zwierząt gospodarskich z gatunku świnia mogły zostać uwzględnione przy udzielaniu przedmiotowej refundacji. W konsekwencji zasadnie rozstrzygnął o możliwości zakwalifikowania wskazanych wydatków jako mieszczących się w celach określonych w § 13e ust. 3 rozporządzenia. Tym samym wykazał, że strona skarżąca nie spełniła warunku niezbędnego do udzielenia jej pomocy i zasadna była odmowa przyznania przedmiotowej refundacji w tym zakresie. W ocenie Sądu, organ przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie naruszył przepisów prawa materialnego ani procesowego. W takiej sytuacji skargę należało oddalić. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. a.kr