III SA/Łd 163/10

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wniosku o zwrot należności głównej postanawia 1) przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 (sto) złotych i ustanowienie radcy prawnego; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 163/10 Uzasadnienie Pismem z dnia 19 lutego 2010 r. Z. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie zwrotu należności głównej. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, przedkładając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku, skarżący wskazał jedynie na argumenty merytoryczne dotyczące prowadzonego postępowania. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną – M. P.-K. Jest właścicielem mieszkania spółdzielczego o powierzchni 42 m2, nie posiada natomiast żadnych innych nieruchomości. Na dochody w gospodarstwie domowym skarżącego składają się świadczenia emerytalne skarżącego wysokości 1.720 zł oraz jego żony w kwocie 1.020 zł. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w wysokości 2.740 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 1370 zł. Odnośnie posiadanego majątku skarżący wyjaśnił, iż pozostaje współwłaścicielem nieruchomości (budynków dawanej wytwórni makaronów) o wielkości ok. 800 m2. Wyjaśnił przy tym, że konieczność utrzymania przedmiotowych budynków i zabezpieczenia ich przed dalszym niszczeniem wymaga środków finansowych, w związku z czym zaciąga kredyty bankowe, które – jak stwierdził – stanowią istotne obciążenie jego budżetu domowego, kredyty te obecnie spłaca. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 powoływanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej, ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności faktyczne. Z jednej strony oceniając możliwości płatnicze strony referendarz wziął pod uwagę fakt, że skarżący wspólnie z żoną i utrzymują się ze świadczeń emerytalnych, z których ponoszą bieżące wydatki na utrzymanie i koszt zakupu leków i opłacenia świadczeń zdrowotnych. Należy mieć także na uwadze, że skarżący spłaca zaciągnięte wcześniej kredyty związane z koniecznością utrzymania i zabezpieczenia przez zniszczeniem budynków upadłej wytwórni makaronów. Z powyższego wynika, że skarżący spełnia spełnione wymogi właściwe do przyznania mu prawa pomocy z uwagi na trudną sytuację finansową i brak możliwości pokrycia wszystkich obciążających go kosztów niniejszego postępowania. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – w niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że stałe dochody w gospodarstwie domowym skarżącego zamykają się kwotą ok. 2.700 zł. Stwierdzić należy w związku z tym, że w sytuacji osiągania w gospodarstwie domowym skarżącego stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości (ok. 2.700 zł) skarżący nie może skutecznie zasłaniać się argumentem zupełnego braku środków na poniesienie kosztów sądowych. Odnośnie przekazywanych informacji o spłacanych przez skarżącego kredytach wskazać należy, że niewątpliwie raty spłacanych zobowiązań stanowią dodatkowe obciążenie dla gospodarstwa domowego skarżącego. Z drugiej jednak strony, należy mieć na uwadze, że skarżący świadomie obciążył się dodatkowymi zobowiązaniami. Ponadto prowadząc spory z organami administracji co do spornych należności w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym winien mieć na uwadze, że w niedługim czasie zobligowany może być do pokrycia dodatkowych kosztów prowadzonych ewentualnie postępowań sądowych. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). Stąd też, w ocenie referendarza, wszystkie przedstawione okoliczności, z uwzględnieniem faktu, iż pozostałe obecnie i przyszłe koszty postępowania będą rozłożone w czasie, pozwalają uznać, że skarżący jest w stanie pokryć część kosztów sądowych w wysokości 100 zł. Mając powyższe na uwadze, oceniając wskazane argumenty, w ocenie referendarza sądowego, zasadnym jest przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł i ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Powyższe rozstrzygniecie nie wyłącza możliwości ubiegania się przez skarżącego o przyznanie prawa pomocy na dalszych etapach postępowania, w przypadku wykazania zmiany okoliczności faktycznych i braku możliwości poniesienia kolejnych ewentualnych kosztów postępowania. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.