III SA/Łd 167/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków: W Ś o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 167/16 oraz pełnomocnika W Ś adwokata M Ł o sporządzenie uzasadnienia wyroku ewentualnie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie sygn. akt III SA/Łd 167/16 w sprawie ze skargi W Ś na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. postanawia: 1/ odmówić sporządzenia uzasadnienia wyroku; 2/ odmówić przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 10 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W Ś na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] roku Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. W dniu 11 maja 2016 r. (data nadania przesyłki do sądu) skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 9 czerwca 2016 r. skarżący osobiście złożył w sądzie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Łd 167/16 wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie III SA/Łd 167/16. Wniosek o przywrócenie terminu uzasadnił wystąpieniem w dniu 12 maja 2016 r. ostrego zapalenia prostaty i intensywnym leczeniem od tego dnia, co uniemożliwiło mu terminowe złożenie wniosku. Podkreślił, że mieszka z żoną, która w 2013 roku przebyła udar mózgu i wymaga opieki. Przy piśmie z dnia 10 czerwca 2016 r. skarżący załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 9 czerwca 2016r. wystawione przez lekarza urologa stwierdzające wystąpienie w okresie od 12 maja 2016 r. objawów ostrozapalnych, wymagających antybiotykoterapii i kontroli. Zarządzeniem sędziego z dnia 16 czerwca 2016 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia złożonego zaświadczenia lekarskiego o informację, czy we wskazanym okresie skarżący mógł chodzić, przedstawienia dokumentacji dotyczącej charakteru niepełnosprawności żony, wyjaśnienia dlaczego skarżący nie mógł skorzystać z pomocy córki u której mieszka oraz wskazania daty ustania przyczyny uchybienia terminowi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, ż przyczyna uchybienia ustała w dniu 9 czerwca 2016 r. i w tym dniu stawił się również w sądzie na rozprawie w innej swojej sprawie. Poinformował, że nie mógł skorzystać z pomocy córki w domu której mieszka, bowiem córka aktualnie wraz z mężem mieszka w T M. Przedłożył uzupełnione zaświadczenie lekarskie z dnia 9 czerwca 2016 r., w którym lekarz urolog stwierdził, że pacjent jest przewlekle leczony z powodu BPH, w okresie od 12 maja dołączyły się objawy ostrozapalne. Pacjent w tym okresie wymagał częściowo leżenia i antybiotykoterapii oraz okresowych kontroli w POZ. Skarżący przedstawił zaświadczenie lekarskie, że jego żona W Ś jest leczona z powodu chorób przewlekłych o charakterze postępującym, wymaga stałego przyjmowania leków, opieki i rehabilitacji. W dniu 27 czerwca 2016 r. adwokat M Ł, ustanowiony z urzędu pełnomocnikiem skarżącego, wystąpił do sądu z wnioskiem o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 10 maja 2016 r. i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, ewentualnie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, jednocześnie składając wniosek o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie III SA/Łd 167/16 i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem. Pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu według norm przepisanych oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Jak wynika z uzasadnienia tego wniosku adwokat M Ł dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu skarżącego w dniu 20 czerwca 2016 r. W tej sytuacji, zdaniem adwokata, wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 czerwca 2016 r., jest złożony w terminie. Gdyby sąd nie uznał tej argumentacji zasadny jest wniosek o przywrócenie terminu bowiem ani skarżący osobiście ani jego pełnomocnik – do czasu ustanowienia i zapoznania z materiałem postępowania – nie mieli możliwości jego złożenia, więc nie ponoszą winy za jego uchybienie. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że nie cofa wniosku złożonego osobiście przez skarżącego i popiera przedstawione w nim twierdzenia i dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.",w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. W świetle art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (§ 2). W art. 87 u.p.s.a. wskazano natomiast przesłanki do przywrócenia terminu dla czynności procesowej, które łącznie musi spełnić strona wnioskująca o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W niniejszej sprawie warunki powyższe nie zostały spełnione. A mianowicie skarżący we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu tego terminu. Przechodząc do rozważań w pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżący był obecny na rozprawie w dniu 10 maja 2016 r., podczas której przewodniczący pouczył strony działające bez adwokata lub radcy prawnego, że uzasadnienie pisemne ogłoszonego wyroku zostanie doręczone na wniosek zgłoszony przez stronę w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (karta 33). Należy również podkreślić, iż skarżący otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi (karta nr 27). Skarżący został zatem dwukrotnie poinformowany o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia terminu. Sąd pierwszej instancji wywiązał się zatem z określonego w art. 6 P.p.s.a. obowiązku udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że skarżący miał tego pełną świadomość, o czym świadczy fakt, że we wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku nie podnosi okoliczności braku pouczenia, a w związku z tym wiedzy na temat terminu i trybu składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zatem bieg terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął się w dniu 11 maja 2016 r., i upłynął w dniu 17 maja 2016 r. Skarżący swą prośbę z dnia 9 czerwca 2016 r., o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, umotywował zaostrzeniem choroby na którą się leczy. Na potwierdzenie tej okoliczności przedstawił zaświadczenie lekarskie - lekarza urologa, prowadzącego prywatną praktykę lekarską w gabinecie w Ł przy ul. P [...]. Lekarz stwierdził, że pacjent jest przewlekle leczony z powodu BPH, w okresie od 12 maja dołączyły się objawy ostrozapalne. Pacjent w tym okresie wymagał częściowo leżenia i antybiotykoterapii oraz okresowych kontroli w POZ. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, że nie mógł skorzystać z pomocy córki w domu której mieszka, bowiem córka aktualnie wraz z mężem mieszka w R M. Nie mógł skorzystać również z pomocy żony, która jak wynika z przedstawionego zaświadczenia lekarskiego jest leczona z powodu chorób przewlekłych o charakterze postępującym, wymaga stałego przyjmowania leków, opieki i rehabilitacji. Odnosząc powyższe do rozpoznawanego wniosku należy podkreślić, że uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oznacza, że wnioskodawca musi uzasadnić wniosek okolicznościami, które wskazują, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. To zaś oznacza, że wprawdzie trudna sytuacja (choroba) może być okolicznością uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, jednakże musi ona znajdować potwierdzenie nie tylko w przytoczonych we wniosku twierdzeniach, ale także w obiektywnych faktach. Rozpoznając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, sąd administracyjny nie jest bowiem związany twierdzeniami wniosku, gdyż uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a., sprowadza się do przekonania sądu o (przynajmniej) prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Przekonanie powinno opierać się przy tym na obiektywnych przesłankach wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeniach. W ocenie Sądu powołane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, iż ustawodawca uzależnił przywrócenie terminu nie od stopnia winy, lecz od uprawdopodobnienia jej braku. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie są zatem równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Przy ocenie braku winy przyjmuje się bowiem obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W ocenie Sądu skarżący odwołując się do złego stanu zdrowia nie wykazał, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. By uznać za uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku z uwagi na chorobę nie wystarczy wykazać, że stan chorobowy powstał i utrzymywał się do chwili złożenia wniosku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Także nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu może być tylko taka nagła choroba, która prowadzi do uniemożliwienia stronie podjęcia określonej czynności procesowej, bądź do podjęcia innych działań zmierzających do dokonania uchybionej czynności w terminie np. udzielenia pełnomocnictwa do złożenia pisma w jej imieniu, jeżeli charakter tej choroby uniemożliwiał zwrócenie się o pomoc do innych osób. W przedłożonych przez skarżącego zaświadczeniach lekarskich stwierdzono, że skarżący leczy się na chorobę przewlekłą BPH, w okresie od 12 maja 2016 r. wystąpiły objawy ostrozapalne , a pacjent wymagał częściowo leżenia oraz antybiotykoterapii oraz okresowych kontroli w POZ. Składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. W orzecznictwie podkreśla się, że nawet najpoważniejsza choroba, wymagająca leżenia czy hospitalizacji, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli niedyspozycja taka nie była nagła, a zatem strona mogła nadać pismo w ustawowym terminie sama, ewentualnie przy pomocy innych osób. Podkreślenia wymaga, iż skarżący nie cierpi na schorzenie, które z samej swej natury wpływa na jego percepcję, ocenę rzeczywistości, koncentrację czy pamięć. W tym miejscu należy przypomnieć, że bieg terminu na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku rozpoczął się w dniu 11 maja 2016 r., i upłynął w dniu 17 maja 2016 r. W tym kontekście nie bez znaczenia dla oceny zasadności wniosku skarżącego ma okoliczność, że w dniu 11 maja 2016 r., a więc w trakcie biegu terminu na złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skarżący nadał do sądu przesyłkę zawierającą wniosek o przyznanie prawa pomocy. W tym samym dniu, a nawet w tej samej kopercie mógł więc umieścić wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Taki wniosek nie wymaga przymusu adwokacko-radcowskiego, a skarżący co podkreślono wyżej, był prawidłowo pouczony o krokach, jakie należy podjąć, aby uzyskać odpis orzeczenia Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem oraz o konsekwencjach uchybienia terminowi. Dodatkowo z przedstawionego zaświadczenie lekarskiego, wystawionego przez lekarza urologa prowadzącego prywatną praktykę lekarską w Ł wynika po pierwsze, że choroba skarżącego nie była nagła, a po drugie skarżący wymagał tylko "częściowo leżenia" jak również kontroli w POZ, co nie wykluczało więc możliwości poruszania się i nadania przesyłki chociażby przy okazji pobytu w poradni. W związku z tym, nie kwestionując dolegliwości stwierdzonych przez lekarza, będących podstawą wydania zaświadczenia, z jego treści jednoznacznie wynika, że chory mógł chodzić, a zatem mógł również nadać na poczcie przesyłkę zawierającą wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku bądź osobiście bądź przez wybrane przez siebie osoby, którymi w tej czynności technicznej mógł się wyręczyć. Do tego wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest pismem na tyle skomplikowanym, aby nie można go było sporządzić w warunkach choroby, która nie ma charakteru obłożnego. Z dokumentacji nadesłanej przez skarżącego nie wynika również, że żona skarżącego jest osobą niepełnosprawną w stopniu uniemożliwiającym jej ewentualne nadanie przesyłki. Również sam fakt, że córka skarżącego mieszka w R M nie stanowi przeszkody do udzielenia przez nią ewentualnej pomocy w nadaniu korespondencji. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż w terminie właściwym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku pozbawiony był możliwości podjęcia stosownych działań zmierzających do terminowego jego nadania. Tym samym, wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 P.p.s.a., skarżący nie wykazał braku winy w niedotrzymaniu terminu do jego złożenia. Wobec powyższego nie zasługiwał na uwzględnienie również wniosek pełnomocnika skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub ewentualne przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Należy bowiem jeszcze raz podkreślić, że wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wymaga przymusu adwokacko-radcowskiego. W tej sytuacji, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, w której Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku, fakt ustanowienia w dniu 20 czerwca 2016 r. adwokata M Ł pełnomocnikiem skarżącego z urzędu, nie otwiera automatycznie terminu do złożenia przez ustanowionego adwokata wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślić bowiem w tym miejscu należy fakt podnoszony wyżej, że to nie brak pouczenia, a w konsekwencji wiedzy skarżącego stał na przeszkodzie wystąpieniu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym bardziej, że skarżący nie argumentuje swojego wniosku o przywrócenie terminu koniecznością pomocy ze strony profesjonalnego pełnomocnika. Również sytuacja skarżącego różni się od sytuacji na którą powołuje się pełnomocnik we wniosku przytaczając poglądy orzecznictwa. Zacytowany przez pełnomocnika wyrok dotyczy bowiem zupełnie innej sytuacji, a mianowicie biegu terminu do wniesienie skargi kasacyjnej w związku z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu. Trzeba jednak mieć na uwadze, że o ile wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem adwokacko-radcowskim o tyle złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie wymaga działania profesjonalnego pełnomocnika, tym bardziej, gdy tak jak w przedmiotowej sprawie strona dwukrotnie (raz na piśmie, a drugi raz ustnie na rozprawie) została wyczerpująco pouczona o terminie do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia i skutkach niezachowania tego terminu. Zrozumienie tego pouczenia nie wymaga zaś znajomości przepisów prawa. Jest ono jasne nawet dla osoby nieposiadającej wiedzy prawniczej i jego wykonanie polega jedynie na dochowaniu 7 dniowego terminu i jednozdaniowego pisma zawierającego wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Również uzasadnienie wniosku pełnomocnika w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, odwołujące się do braku winy skarżącego i pełnomocnika z uwagi na ustanowienie go dopiero w dniu 20 czerwca 2016 r. pełnomocnikiem z urzędu skarżącego W Ś nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn opisanych wyżej. Udowodniono bowiem, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a złożenie wniosku o przyznanie pomocy prawnej nie stanowi w ocenie sądu uzasadnienia dla przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Mając zatem na względzie fakt , że sąd dwukrotnie w sposób prawidłowy i jasny pouczył skarżącego o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi oraz konieczność zachowania obiektywnego miernika staranności, wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy, jak również charakter wskazanych przez skarżącego przyczyn uchybienia terminowi (brak nagłej i obłożnej choroby) Sąd uznał, że okoliczności sprawy nie dowiodły aby opóźnienie w dokonaniu czynności było przez skarżącego niezawinione. Tym samym nieuzasadnione okazały się wnioski skarżącego i pełnomocnika skarżącego o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 10 maja 2016 r. i doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, ewentualnie przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 141 § 2 i § 3 i art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu został przekazany do odrębnego postępowania referendarzowi sądowemu. k.p.