III SA/Łd 176/13

Dnia 3 czerwca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A.H. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi S.B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i przyznania płatności w pomniejszonej wysokości postanawia przyznać adwokatowi A.H., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. P. 128, lok. 5, kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden 40/100) zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu S.B. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz kwotę 217,31 (dwieście siedemnaście 31/100) złotych z tytułu udokumentowanych wydatków i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi A.H. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodz U.K. III SA/Łd 176/13 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę S.B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2004 i przyznania płatności w pomniejszonej wysokości. Uprzednio skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Postanowieniem z dnia 15 marca 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 25 marca 2013 r. Okręgowa Izba Adwokacka w Ł. poinformowała o delegowaniu do reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie adwokata A.H.. Adwokat A.H., działając w imieniu skarżącego, wniósł w dniu 30 sierpnia 2013 r. – za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną od wyroku tegoż Sądu z dnia 7 czerwca 2013 r. W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik sformułował wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej. Na rozprawie przed NSA złożył oświadczenie, że koszty te nie zostały opłacone przez mocodawcę w całości, ani w części. Z protokołu rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z dnia 16 grudnia 2014 r. wynika, że pełnomocnik brał w niej udział. Postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy przyznał adwokatowi A.H. kwotę 221,40 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu S.B. za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Postanowienie doręczone zostało w dniu 12 maja 2015 r. W dniu 19 maja 2015 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie pełnomocnik zakwestionował fakt nieprzyznania mu przez referendarza zwrotu niezbędnych wydatków w postaci kosztów dojazdu z Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w celu reprezentowania skarżącego na rozprawie przez NSA. W związku z powyższym wnosił o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenie na jego rzecz kosztów dojazdu z Łodzi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie samochodem osobowym (Volkswagen Golf, nr rej. [...]) z silnikiem benzynowym o pojemności skokowej powyżej 900 cm3. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], w razie wniesienia sprzeciwu, którego nie odrzucono, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie natomiast z art. 250 ustawy p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokackie w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zasady te zawarte zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) [dalej: rozporządzenie], które w § 2 ust. 1 przewiduje, że sąd zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, bierze pod uwagę jego niezbędny nakład pracy, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia powyższej opłaty stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3-5 rozporządzenia. Ponadto, zgodnie z § 2 ust. 3 rozporządzenia, przedmiotowa opłata zostaje przez sąd podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Aktualna stawka podatku VAT wynosi 23%. Z kolei w myśl § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stawka ta wynosi 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Paragraf 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: 1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3-5 oraz 2) niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata. Zatem za udzielenie pomocy prawnej z urzędu, poza kwotą wynagrodzenia, przysługuje także zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków, a więc takich, które były realnie poniesione i których wysokość jest potwierdzona stosownym dokumentem. Przy czym brak jest legalnej definicji użytego przez ustawodawcę pojęcia "niezbędnych wydatków". Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, uznać należy, że w pojęciu niezbędnych wydatków mieszczą się w szczególności koszty przejazdu pełnomocnika do siedziby Sądu celem uczestnictwa w rozprawie. W istocie w niniejszej sprawie wnioskodawca nie udokumentował wprost kosztów przejazdu, a jedynie dopiero w treści sprzeciwu od postanowienia referendarza wskazał, iż uczestniczył w rozprawie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym i wyjaśnił, że podróż odbył samochodem osobowym podając jego markę i dane dotyczące pojemności silnika (Volkswagen Golf z silnikiem benzynowym o pojemności skokowej powyżej 900 cm3), to jednakże dwukrotna obecność pełnomocnika w siedzibie NSA w związku z rozpoznawaniem skargi kasacyjnej znajduje potwierdzenie w aktach sprawy (powyższe znajduje potwierdzenie w aktach sprawy – protokół rozprawy przed NSA z 16 grudnia 2014 r.), a zatem fakt ten jako taki nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, podczas przyznawania zwrotu wydatków związanych z dojazdem na rozprawę własnym samochodem nie można przejawiać nadmiernego rygoryzmu, jeżeli chodzi o sposób udokumentowania wydatków (por. jednak postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 472/08, w którym przyjęto, że pełnomocnik musi przedłożyć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów na dojazd samochodem). Okoliczność tę przecież trudno wykazać w stopniu, który nie budziłby żadnych wątpliwości. Z drugiej strony samochód osobowy stanowi obecnie powszechnie dostępny środek transportu i jest wysoce prawdopodobne, że pełnomocnik z niego skorzystał, zwłaszcza z uwagi na fakt, iż komunikacja publiczna, co jest rzeczą powszechnie wiadomą, nie zapewnia bezpośredniego przejazdu pomiędzy siedzibą jego kancelarii a siedzibą Sądu. Wystarczające zatem będzie dla oceny pokonanej odległości przez pełnomocnika jej wyliczenie na podstawie powszechnie dostępnych instrumentów nawigacyjnych, co należało uczynić w tej sprawie wobec nieprzekazania przez pełnomocnika precyzyjnego "rachunku" przejechanych kilometrów. Stawka za przejechany kilometr wynika natomiast z § 2 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych, motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy (Dz. U. Nr 27, poz. 271 ze zm.); należało przy tym przyjąć, że samochód osobowy wykorzystany przez pełnomocnika faktycznie miał pojemności skokową silnika powyżej 900 cm³ (zgodnie z oświadczeniem) z uwagi choćby – wobec braku kserokopii dowodu rejestracyjnego – na – wskazanie numeru rejestracyjnego pojazdu. Ponadto pojazdy o mniejszej pojemności, uzasadniającej zastosowanie niższej stawki z § 2 pkt 1 lit. a. stanowią obecnie rzadkość. Reasumując, wynagrodzenie przyznane pełnomocnikowi obejmuje zatem wydatki poniesione na dojazd do Sądu w kwocie 217,31 zł (tj. pokonana przez pełnomocnika odległość – ok. 260 km (na trasie Łódź – Warszawa i Warszawa – Łódź) x stawka 0,8358 zł, ustalona dla samochodu osobowego o pojemności skokowej silnika powyżej 900 cm. Kwota ta nie została powiększona o należny podatek od towarów i usług. Zgodnie bowiem z przytoczonym już § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższeniu takiemu podlegają tylko opłaty za czynności pełnomocnika z urzędu. Brak więc podstaw do podwyższenia pozostałej części przyznanego wynagrodzenia, stanowiącej niezbędne, udokumentowane wydatki. Łączna wartość wynagrodzenia stanowi zatem kwotę 438,71 zł i stanowi sumę obu, opisanych wyżej, składników wynagrodzenia pełnomocnika, przy czym podatek od towarów i usług, zgodnie z przytoczonymi wyżej wyjaśnieniami, naliczono wyłącznie od kwoty 180 zł. Jedynie na marginesie zwrócić należy uwagę, iż składany uprzednio wniosek pełnomocnika (na etapie skargi kasacyjnej) rozpatrywany przez referendarza sądowego nie zawierał wprost żądania uwzględnienia kosztów dojazdu do NSA (logicznie rzecz biorąc pełnomocnik kosztów tych jeszcze nie poniósł). Rozpoznający wniosek referendarz zasadnie kosztów tych nie uwzględnił, albowiem brak było w tym przedmiocie wprost sformułowanego wniosku, a ponadto brak było jakichkolwiek informacji o sposobie wyliczenia kosztów dojazdu. Takowe pełnomocnik wskazał dopiero na etapie sprzeciwu. W związku z powyższym, Sąd działając na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 1 pkt 2 lit. a oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznał adwokatowi wynagrodzenie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 180 zł, podwyższone o 23% stawkę podatku VAT, tj. o kwotę 41,40 zł oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w kwocie 217,31 zł, a zatem łącznie kwotę 438,71 zł. U.K.