III SA/Łd 181/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi P. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi P. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej Kpa.; art. 2, art. 4, art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.); art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...] orzekającą o odmowie przyznania R. S. dodatku mieszkaniowego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 10 sierpnia 2010 r. R. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego. We wniosku podał, że zajmuje lokal mieszkalny położony w P. przy ul. M. Do wniosku załączył wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. I Wydział Cywilny z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I ACa 1212/06, w którym sąd ustalił sposób zamieszkiwania w ww. lokalu byłych małżonków, tj. T. S. oraz R. S., w ten sposób, że R. S. posiada do wyłącznej dyspozycji mały pokój. W deklaracji o wysokości dochodów wnioskodawca oświadczył, że pod powyższym adresem prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego dochód za ostatnie trzy miesiące poprzedzające dzień złożenia wniosku wynosił 570,00 zł. W toku przeprowadzonego w dniu 25 sierpnia 2010 r. wywiadu środowiskowego pod adresem P., ul. M. ustalono, iż wnioskodawca w przedmiotowym lokalu przebywa kilka razy w miesiącu, nie opłaca należności za wodę i energię elektryczną, a przyznany mu na mocy wyroku sądu pokój nie wygląda na zamieszkiwany. Nie korzysta z kuchni oraz z łazienki. Jedynymi kosztami ponoszonymi przez stronę, związanymi z utrzymaniem przedmiotowego lokalu, jest dopłata do czynszu w kwocie 32,95 zł miesięcznie. Ustalono ponadto, że wnioskodawca na stałe przebywa na terenie gminy C., ul. G., w siedzibie Stowarzyszenia "A", w którym pełni funkcję Prezesa Zarządu. Z oświadczenia R. S. wynika, że kwateruje w siedzibie stowarzyszenia z powodu dużej odległości od miejsca zameldowania i braku środków pieniężnych na przejazdy. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2010 r. stanowiącym załącznik do wywiadu środowiskowego T. S. – była żona wnioskodawcy, oświadczyła, że kwestia własności mieszkania położonego w P. przy ul. M. nie jest do końca uregulowana, a wszelkie koszty związane z jego utrzymaniem ponosi samodzielnie. Okoliczność, że wnioskodawcy nie przebywa w lokalu przy ul. M. potwierdziły ponadto zeznania świadków (lokatorów budynku położonego w P. przy ul. M.) złożone w dniu 27 września 2010 r., z których wynika, że R. S. jest bardzo rzadko widywany pod wyżej wskazanym adresem i prawdopodobnie tam nie mieszka. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. odmówił przyznania R. S. wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając stwierdził, iż przeprowadzone postępowanie wykazało nierzetelność danych zawartych we wniosku strony z dnia 10 sierpnia 2010 r., bowiem wnioskodawca nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego w lokalu przy ul. M. w P. Jego centrum życiowe pozostaje poza tym lokalem. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 606/06 organ pierwszej instancji wskazał, że dodatek mieszkaniowy przysługuje uprawnionej osobie, która nie tylko ma prawo do lokalu, lecz także stale w nim zamieszkuje. Świadczenia tego można odmówić, jeżeli wnioskodawca poda nierzetelne dane. Taka sytuacja, w ocenie Prezydenta Miasta P. wystąpiła w niniejszej sprawie. W odwołaniu z dnia 25 listopada 2010 r. R. S. wskazał, iż dodatek mieszkaniowy otrzymywał w okresie od 1 czerwca 2007 r. do 28 lutego 2010 roku. Po tej dacie nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne i prawne, które skutkowałyby odmową przyznania mu tego świadczenia. Stąd nie rozumie postępowania organu, który pozytywnie rozpatrywał wcześniejsze jego wnioski i przyznawał mu dodatek mieszkaniowy, nie negując faktu jego zamieszkiwania w lokalu przy ul. M. w P. Odnosząc się do przeprowadzonego w dniu 25 sierpnia 2010 r. wywiadu środowiskowego stwierdził, iż miał on na celu dowieść, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wywiad został przeprowadzony nierzetelnie, tendencyjnie, pod presją byłej żony wywieraną na pracownika organu. Ponadto w ocenie odwołującego się organ pierwszej instancji dokonując kontroli na okoliczność jego faktycznego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, podając jednocześnie, iż celem wywiadu jest ustalenie stanu majątkowego wnioskodawcy, przekroczył swoje uprawnienia. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że "lokal sprawia wrażenie niezamieszkałego" R. S. podniósł, iż jest to stwierdzenie ocenne i może być różnie interpretowane. Wskazał, że wyposażenie należącego do niego pokoju jest zależne od jego własnego upodobania. Ponadto wszystkie sprzęty i meble znajdujące się w przedmiotowym lokalu stanowią jego współwłasność i ma prawo z nich korzystać, niezależnie od tego, czy znajdują się przyznanym mu przez sąd pokoju. Odnosząc się do przywołanych przez organ zeznań świadków R. S. wskazał, iż są one tendencyjne z uwagi na istniejący konflikt z byłą żoną, jak również z chęci uniemożliwienia uzyskania dodatku do czynszu, na który jak twierdzą sąsiedzi "muszą ciężko pracować". Strona wskazała ponadto, iż zajmowany przez niego lokal w C. jest lokalem użytkowym, a nie mieszkalnym. Wskazał również, że w lokalu tym nie jest zameldowany, a jego centrum życiowe znajduje się w P., gdzie załatwia wszystkie sprawy życiowe (leczy się, głosuje, korzysta z opieki społecznej). Zatem odmienne stanowisko organu, zgodnie z którym jego centrum życiowe znajduje się w C. jest gołosłowne. Odnosząc się do kwestii ponoszenia opłat za lokal odwołujący oświadczył, iż podstawowym kosztem utrzymania mieszkania jest czynsz. W tym zakresie łoży co miesiąc określoną kwotę pieniężną oraz ubiega się o przyznanie wnioskowanego świadczenia. Natomiast co do kwestii pozostałych opłat (za wodę, energię elektryczną) wskazał, że z mediów tych w większej czyści korzysta była żona i syn. Ponadto oświadczył, iż z uwagi na fakt, że jest osobą bezrobotną nie ma środków na partycypowanie w tych kosztach. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Powołując treść art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ odwoławczy wskazał, że jedną z przesłanek odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jest ustalenie w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, iż faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji załączonej do wniosku. Kolegium podniosło, iż z zawartej w art. 4 ustawy definicji gospodarstwa domowego wynika, że termin ten oznacza gospodarstwo domowe prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Natomiast przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że dodatek mieszkaniowy przysługuje innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. W ocenie organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W toku przeprowadzonego postępowania w sposób bezsporny ustalono, iż wnioskodawca nie zamieszkuje na stałe i nie gospodaruje w lokalu położonym w P. przy ul. M. Nie ponosi również wszystkich kosztów utrzymania przedmiotowego lokalu. W związku z powyższym nie zostały spełnione przesłanki stałego zamieszkiwania oraz ponoszenia wydatków związanych z zamieszkiwaniem w danym lokalu, o których mowa w wyżej powołanych przepisach ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy Kolegium wskazało, iż Prezydent Miasta P. był uprawniony do ustalenia w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego faktycznej liczby osób zamieszkujących i gospodarujących w lokalu mieszkalnym oraz do odmowy przyznania dodatku z uwagi na ustalenie, że jest ona mniejsza niż wykazana w załączonej do wniosku deklaracji. Natomiast co do kwestii pozytywnego rozpatrywania wcześniejszych wniosków organ odwoławczy wskazał, iż każdy kolejny wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wszczyna odrębne postępowanie, a ocena przesłanek do uzyskania dodatku mieszkaniowego dokonywana jest w momencie przyznawania dodatku na dany sześciomiesięczny okres. R. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Powołując się na argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego, uzasadniającego jej uchylenie. W niniejszej sprawie podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2001 r. Nr 71 poz. 734 ze zm.). Stosownie do treści art. 3 ust. 1 powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Przyznanie przedmiotowego świadczenia uwarunkowane jest również wielkością zajmowanego mieszkania w stosunku do ilości osób (członków gospodarstwa domowego) zamieszkujących w danym lokalu mieszkalnym. W myśli art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Natomiast przepis art. 7 ust. 1 ustawy stanowi, iż dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1 (art. 7 ust. 3 pkt 2 ustawy). W niniejszej sprawie organy administracji publicznej rozpatrujące wniosek R. S. z dnia 10 sierpnia 2010 r. o przyznanie dodatku mieszkaniowego ustaliły, na podstawie przeprowadzonego w dniu 25 sierpnia 2010 r. wywiadu środowiskowego, że skarżący faktycznie nie zamieszkuje w lokalu wskazanym we wniosku, to jest w P., przy ul. M. W związku powyższym organy administracji uznały, iż dane zawarte we wniosku z dnia 10 sierpnia 2010 r. są nierzetelne, a skarżący nie spełnia przesłanek uprawniających do uzyskania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu, organy administracji zasadnie przyjęły, że R. S. nie spełnia przesłanek do przyznania dodatku mieszkaniowego. Zgodnie bowiem z powołanym wcześniej art. 4 ustawy przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Wskazać należy, iż głównym celem przyznawania dodatku mieszkaniowego jest zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody, które nie są w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania mieszkania, skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma zatem pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej, a spełniającej wymogi ustawy w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ta zamieszkuje. Dodatek mieszkaniowy nie może natomiast służyć do pokrywania kosztów utrzymania lokalu, w którym osoba ubiegająca się o dodatek nie zamieszkuje. Jeżeli osoba uprawniona do zajmowania lokalu faktycznie w tym lokalu nie mieszka, to choćby spełniała ustawowe kryteria dotyczące wysokości dochodu oraz przysługującej powierzchni normatywnej, nie może skutecznie ubiegać się o dodatek mieszkaniowy. O stałym zamieszkiwaniu w lokalu można mówić tylko wtedy, gdy w tym właśnie lokalu skoncentrowane zostaną podstawowe sprawy osobiste i majątkowe wnioskodawcy. Kryteria ustawowe, od których uzależnione jest przyznanie dodatku mieszkaniowego są bezwzględne i nie pozwalają na uznaniowe rozstrzygnięcie sprawy. W niniejszej sprawie nie można uznać, iż skarżący stale zamieszkuje w lokalu położonym w P. przy ul. M. i w tym lokalu prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Powyższa okoliczność bezspornie wynika ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. W oświadczeniu, odwołaniu oraz w skardze skarżący podnosił, iż nadal przebywa w C., gdzie znajduje się siedziba założonego i prowadzonego przez niego stowarzyszenia, a na ograniczony kontakt z lokalem w P. mają wpływ różne czynniki, tj. odległość, brak środków finansowych na dojazdy, brak samochodu, długotrwały konflikt z byłą żoną. Lokal w C. opłacany jest z funduszu Stowarzyszenia. Skarżący utrzymuje się z prac dorywczych, tj. pisania podań, zbierania surowców wtórnych. Organ ustalił, że skarżący składa wnioski o zapomogi, ale nie uzyskuje pomocy z powodu niemożności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zdaniem Sądu, bez wpływu na wynik sprawy pozostają podnoszone przez skarżącego okoliczności: zameldowania na pobyt stały w przedmiotowym lokalu, ponoszenia części opłat z tytułu czynszu, korzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej i społecznej, czy też głosowania w miejscu zameldowania. Wskazać bowiem należy, że miejsce zameldowania wnioskodawcy nie zawsze stanowi dowód, że wnioskujący o przyznanie dodatku mieszkaniowego prowadzi gospodarstwo domowe w tym lokalu, w którym jest zameldowany. Również fakt, iż skarżący pokrywa częściowo koszty czynszu za mieszkanie, tj. dokonał wpłaty w miesiącu czerwcu w kwocie 32,95 zł x 2 oraz w miesiącu lipcu w kwocie 32,95 zł, nie świadczy o prowadzeniu gospodarstwa domowego w danym lokalu, lecz o tym, że skarżący ponosi niewielki koszt utrzymania przedmiotowego lokalu. Ponadto na ocenę nieprowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego w lokalu w P. nie ma wpływu okoliczność, że do lokalu w C. nie posiada tytułu prawnego, oraz że zajmowany przez niego lokal jest lokalem użytkowym (były bar gastronomiczny). Za niezasadny należało również uznać zarzut skarżącego, dotyczący niekonsekwencji działania organów administracji, które pozytywnie rozpatrywały jego wcześniejsze wnioski o przyznanie dodatku mieszkaniowego, nie negując faktu jego przebywania w lokalu przy ul. M. w P. Słusznie bowiem wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że każdy kolejny wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego wszczyna odrębne postępowanie, w którym każdorazowo dokonuje się oceny spełnienia przesłanek do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Stąd bez wpływu na wynik sprawy pozostaje okoliczność pozytywnego rozpatrzenia wcześniejszych wniosków skarżącego i dokonana w tych postępowaniach ocena spełniania przez skarżącego kryteriów otrzymania dodatku mieszkaniowego. Odnosząc się do zarzutu przekroczenia uprawnień przez organ I instancji poprzez badanie czy strona faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, podczas gdy - zdaniem skarżącego - w myśl rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia dowodu (Dz.U. Nr 156, poz. 1828) - celem wywiadu jest ustalenie stanu majątkowego wnioskodawcy, jego dochodów, wskazać należy, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 3 pkt 2) ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji. Przyjąć zatem należy, że uprawnienie organu do badania zgodności z prawdą wniosku, w tym czy osoby w nim wymienione faktycznie zamieszkują w mieszkaniu, wynika wprost z przepisu ustawy. Tym samym organ w niniejszej sprawie uprawniony był do ustalenia w drodze wywiadu środowiskowego, czy skarżący rzeczywiście zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ulicy M. w P. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy. j.m.