III SA/Łd 20/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J B o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu A R w sprawie ze skargi A R na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia[...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu postanawia: przyznać adwokatowi J B, prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł, przy ul. M [...] m [...], kwotę 4 428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu A R i nakazać wypłacenie powyższej kwoty adwokatowi J B z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. A R wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...]r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2014r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 19 marca 2014r. pełnomocnik skarżącego z urzędu –adwokat J B wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. Wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A R na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...]r. oraz przyznał adwokatowi J B kwotę 738 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik skarżącego zarzucił, m.in. naruszenie § 2 i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.) z uwagi na przyznanie wynagrodzenia poniżej stawki minimalnej przewidzianej w tym rozporządzeniu oraz wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały w całości ani w części przez skarżącego opłacone. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2015r. sygn. akt I GSK 979/14 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 marca 2014r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w zakresie, w jakim zostały przyznane pełnomocnikowi skarżącego koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W pozostałej części Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną oraz zasądził od skarżącego na rzecz Dyrektora Izby Celnej w Ł 600 zł tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zgodził się ze stanowiskiem pełnomocnika skarżącego, że miarkowanie przez sąd I instancji kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i w efekcie przyznanie kosztów niższych od stawek minimalnych za czynności adwokackie stanowi naruszenie § 2 i 19 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tej kwestii stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt III CZP 2/12 (opubl. w: OSNC 2012/115), że przyznane adwokatowi ustanowionemu z urzędu od Skarbu Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie z urzędu obejmują opłatę nie niższą od właściwych stawek minimalnych opłat za czynności adwokackie przed organami wymiaru sprawiedliwości przewidzianych w powołanym wyżej rozporządzeniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sytuacji gdy, sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były niezgodne z zasadami profesjonalizmu, nie miał podstaw prawnych do zasądzenia wynagrodzenia temu pełnomocnikowi w wysokości niższej niż wysokość stawek minimalnych przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie opłat (§ 19 pkt 1 rozporządzenia), tj. z uwzględnieniem minimalnych stawek opłat za czynności adwokata określonych w przepisach tego rozporządzenia. Mimo, że sąd I instancji w związku z miarkowaniem kosztów wskazał, że nakład pracy poniesiony przez pełnomocnika z urzędu dotyczy kilkudziesięciu tożsamych spraw zawisłych przed tym sądem, to jednak brak było oceny, że czynności podejmowane przez ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były podejmowane niezgodnie z zasadami profesjonalizmu. Sąd I instancji wskazał jedynie, że adwokat nie wziął udziału w rozprawie i ograniczył się wyłącznie do sporządzenia pisma z dnia 19 marca 2014r. zawierającego oświadczenie o tym, że popiera skargę oraz wnosi o przyznanie wynagrodzenia. W stanie prawnym obowiązującym w momencie wydania zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w sytuacji gdy, nie stwierdził, że czynności ustanowionego w sprawie adwokata z urzędu były niezgodne z zasadami profesjonalizmu, powinien był przyznać wynagrodzenie według zasad określonych w § 19 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W dniu 15 sierpnia 2015r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658). Z mocy art. 2 zd. 1 w zw. art. 1 pkt 67 tej ustawy dotychczasowa treść art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., została oznaczona § 1. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepis ten nie stanowi uregulowania pełnego z uwagi na wprowadzenie w nim zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokata reguluje wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy adwokata, a także charakter sprawy i wkład pracy adwokata w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 5. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i 2, z modyfikacją wynikającą z § 19 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5. Oznacza to, że w odniesieniu do opłaty zasądzanej od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez adwokata nie może ona być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek. W myśl § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a powołanego rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6 tego rozporządzenia. Natomiast zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stawka ta wynosi 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, nie mniej jednak niż 120 zł. Wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosiła 19 034 zł. W § 6 pkt 5 rozporządzenia przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale 10 000 – 50 000 zł stawkę minimalną określono na 2 400 zł. Mając powyższe na uwadze i kierując się wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2015r. sygn. akt I GSK 979/14, sąd za zasadne uznał przyznanie adwokatowi J B wynagrodzenia w kwocie 3 600 zł, podwyższonej o właściwą stawkę podatku od towarów i usług. Na wynagrodzenie to składają się kwota 2 400 zł za reprezentowanie skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, stanowiąca stawkę minimalną określoną w § 6 pkt 5 cytowanego rozporządzenia oraz kwota 1 200 zł, która stanowi 50 % stawki minimalnej określonej w tym przepisie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej od wydanego w niniejszej sprawie wyroku z dnia 20 marca 2014r. Ustalając powyższe wynagrodzenie sąd uwzględnił okoliczność, że pełnomocnik sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 20 marca 2014r., lecz nie brał udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym (protokół z rozprawy k. 83). Adwokat J B został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu skarżącego w kilkudziesięciu sprawach zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, w których stan faktyczny i prawny jest prawie identyczny, jak w niniejszej sprawie. Wszystkie te sprawy dotyczą określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego pojazdu. Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. b w związku z § 6 pkt 5, § 2 ust. 1 i ust. 3, § 19 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w postanowieniu. k.p.