III SA/Łd 206/14

Dnia 23 września 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi K.K. o wymierzenie grzywny za niewykonanie przez Rektora A. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 czerwca 2013 r., III SA/Łd 287/13 postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 206/14 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne wywołane skargą K.K. o wymierzenie grzywny za niewykonanie przez Rektora A. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 czerwca 2013 r., III SA/Łd 287/13. W dniu 21 sierpnia 2014 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z pomocy rodziny w wysokości 500 zł. Strona wskazała przy tym, że nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani papierów wartościowych. Wobec tego, że informacje zawarte w oświadczeniu okazały się niewystarczające dla oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, został on wezwany do nadesłania dodatkowych informacji, w tym do nadesłania wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, tytule do zajmowanego mieszkania, informacji o dochodach i majątku osób udzielających pomocy finansowej, informacji o zaciągniętych kredytach i o średnich miesięcznych wydatkach na utrzymanie. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca oświadczył, że lokal mieszkalny zajmuje na podstawie umowy użyczenia, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomoc finansową uzyskuje od rodziców, nie zna wysokości ich dochodów, stanu majątkowego ani wysokości posiadanych oszczędności. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Postanowieniem z dnia 25 marca 2014 r. skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że aktualny wniosek należy rozpoznać pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca nie pracuje, nie posiada żadnego majątku pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców, otrzymując od nich pomoc finansową w kwocie 500 zł. Zamieszkuje w mieszkaniu swojego brata. Jednocześnie skarżący nie podał informacji dotyczących dochodów swoich rodziców ani ich majątku. Z wyciągów bankowych, nadesłanych do sprawy III SO/Łd 10/14 wynika natomiast, że wnioskodawca posiada na wskazanym rachunku bankowym środki pieniężne, których wysokość pozwala na partycypację w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym (saldo początkowe 1.06.2014 r. – 232,04 zł, 1.07.2014 r. – 647,71 zł, 1.08.2014 r. – 378,44 zł). Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie udziału w postępowaniu bądź nie jest w stanie ich pozyskać. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeśli osoba starająca się o przyznanie prawa pomocy nie osiąga własnych dochodów, ponieważ uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców lub opiekunów, o przyznaniu prawa pomocy decydują możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych do alimentacji (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 115/06). Stosownie do art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice i dzieci mają obowiązek wzajemnego wspierania się. Ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył czasu trwania tego obowiązku nałożonego na rodziców i dzieci, nie jest on w szczególności uwarunkowany sprawowaniem władzy rodzicielskiej. Występuje więc także po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości. Uszczegółowieniem tego obowiązku jest art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego dotyczący obowiązku alimentacyjnego, który obciąża rodziców względem dzieci do czasu, gdy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Z informacji wnioskodawcy wynika, że rodzice dobrowolnie realizują względem niego swój obowiązek alimentacyjny, jednak nie wskazał wysokości ich dochodów i majątku w celu ustalanie możliwości pokrycia kosztów postępowania, oświadczając, że nie zna ich dochodów, majątku i oszczędności, co daje podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie zadał sobie trudu uzyskania takich informacji celem wykonania wezwania. Powyższe czyni niemożliwym przeprowadzenie całościowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść w postępowaniu (wynagrodzenie za pomoc prawną), a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody, ale i możliwość zgromadzenia niezbędnych środków. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG