III SA/Łd 21/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności karty powołania na ćwiczenia wojskowe w okresie od 15 stycznia do 15 marca 1985 r. postanawia odrzucić skargę W dniu 31 sierpnia 2011 roku J. Cz. wystąpił do Szefa Sztabu Wojskowego w Ł. w trybie art. 157 § 2 k.p.a. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności karty powołania na ćwiczenia wojskowe w okresie od dnia 15 stycznia 1985 roku do dnia 15 marca 1985 roku, wskazując, że karta powołania została wydana z rażącym naruszeniem prawa- tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że powołania kartą powołania – decyzją na ćwiczenia wojskowe dokonuje wojskowy komendant uzupełnień, o czym stanowi Zarządzenie Nr 59/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 listopada 1981 roku w sprawie odbywania ćwiczeń wojskowych (Dziennik Rozkazów MON 1981 poz.84) W ocenie strony karta powołania wydana została niezgodnie z postanowieniami powyższego zarządzenia, ponieważ powołaniu do odbycia ćwiczeń wojskowych nie podlegają żołnierze rezerwy jeżeli posiadają przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do służby w obronie cywilnej lub do jednostek zmilitaryzowanych. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. na podstawie art. 157 § 1 i 2 k.p.a. oraz § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 marca 2010 roku w sprawie wojewódzkich sztabów wojskowych i wojskowych komend uzupełnień (Dz.U. Nr 41, poz. 242) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że podstawę prawną wydania karty powołania na ćwiczenia wojskowe stanowił § 8 Zarządzenia Nr 59 Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 listopada 1981 roku. W teczce personalnej żołnierza rezerwy – J. Cz. brak jest karty powołania na ćwiczenia wojskowej albowiem nie ma obowiązku prawnego jej przechowywania przez tak długi okres czasu. Zgodnie bowiem z § 73 ust.1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie prowadzenia ewidencji wojskowej (Dz. U. Nr 199 poz.1321). organy wojskowe w nie mają obowiązku przechowywania dokumentów przez okres dłuższy niż 10 lat. W niniejszej sprawie na wniosek skarżącego na podstawie wpisów dokonanych w książeczce wojskowej seria AC Nr 0074094 Wojskowy Komendant Uzupełnień w S. wydał w dniu 23 czerwca 2008 roku zaświadczenie nr [...] potwierdzające fakt, iż w okresie od dnia 15 stycznia 1985 roku do dnia 15 marca 1985 roku J. Cz. odbył ćwiczenia wojskowe. Wbrew natomiast zarzutom skarżącego § 10 wymienionego Zarządzenia Ministra Obrony Narodowej przewidywał w enumeratywnie wymienionych przypadkach wyłączenie żołnierzy rezerwy z ćwiczeń wojskowych , jednakże przepis ten nie stanowił o wyłączeniu z obowiązku ćwiczeń wojskowych żołnierzy rezerwy posiadających przydziały organizacyjno-mobilizacyjne do służby w obronie cywilnej lub do jednostek zmilitaryzowanych. Biorąc zatem powyższe pod uwagę, w ocenie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego nie znajdują uzasadnienia zarzuty skarżącego o rażącym naruszeniu przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. przepisów Zarządzenia Nr 59/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 30 listopada 1981 roku w sprawie odbywania ćwiczeń wojskowych i uznał je za bezpodstawne. Podkreślił, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy pozostaje okoliczność militaryzacji A.. Z dokumentów bowiem złożonych do akt sprawy w postaci informacji B. S.A. w K. (dawna A.) wynika, że wśród zmilitaryzowanych jednostek organizacyjnych brak wydziału teletechniki, w którym zatrudniony był skarżący. Na powyższą decyzję J. Cz. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której wniósł o: "1) stwierdzenie nieważności karty powołania na ćwiczenia wojskowe odbywane w okresie od dnia 15 stycznia 1985 roku ze względu na ujawnienie pełnienia wcześniej służby w Zmilitaryzowanych Oddziałach Straży Przemysłowej w dawnej A. w latach 1981-1983 lub w związku z wyczerpaniem limitu ćwiczeń rezerwy jakim podlegał w całym okresie oraz ze względu na fakt składania wniosku o powołanie do zawodowej służby wojskowej, 2) ustalenie przez Sąd, czy został powołany do zawodowej służby wojskowej w dniu przybycia na kurs chorążych, czy w dniu mianowania przez Ministra Obrony Narodowej na stopień pierwszy w korpusie chorążych wojsk łączności zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 16, poz. 134, ze zm.) ewentualnie wniósł o stwierdzenie wydania karty powołania z rażącym naruszeniem prawa w oparciu wydane orzeczenia wojskowych komisji lekarskich z 2011 roku." W odpowiedzi na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego odwołując się do treści uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ł. sygn. akt VII Ua 77/10 z dnia 28 września 2010 roku wskazał, iż skarżący odbywał zasadniczą służbę wojskową w okresie od 25 kwietnia 1979 do dnia 16 kwietnia 1981 roku. W okresie od dnia 15 stycznia 1985 do dnia 15 marca 1985 roku skarżący odbył ćwiczenia wojskowe. W karcie ewidencyjnej skarżącego odnotowano wydanie 2 kart mobilizacyjnych : [...] z dnia [...] oraz [...] z dnia [...]. Karty wycofano w dniu 8 marca 1994 roku i analogiczny wpis znajduje się w książeczce wojskowej skarżącego. Na podstawie analizy wpisów ustalono, że karta mobilizacyjna o nr AN 149963 została wydana skarżącemu w dniu 5 listopada 1988 roku i żadnych innych przydziałów mobilizacyjnych skarżący nie otrzymał. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącego nie pełnił on zawodowej służby wojskowej. W książeczce wojskowej oraz teczce personalnej skarżącego, jak ustalił Sąd, nie ma żadnych adnotacji o odbywaniu służby wojskowej innej niż zasadnicza służba wojskowa. Skarżący był zatrudniony w okresie od 11 lipca 1978 roku do dnia 31 sierpnia 1985 roku w Kombinacie Metalurgicznym A. na podstawie umowy o pracę . Pojęcie zawodowej służby wojskowej w myśl art.6 i następne ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych dnia z 11 września 2003 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 90 poz.593 z późn. zm.) należy interpretować ściśle tylko do służby pełnionej przez żołnierza powołanego do niej i pełniącego służbę na podstawie kontraktu na pełnienie służby lub służby stałej. Okresy pełnienia zasadniczej służby wojskowej nie mogą być traktowane jako pełnienie zawodowej służby wojskowej (wyrok WSA z dnia 13.04.2010 r. II SA/Wa 2113/09 LexPolonica 619988). Również art. 7 ust.1 pkt 1 nieobowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 1970 roku o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazywał, że pod pojęciem żołnierza zawodowego, należy rozumieć żołnierza pełniącego stałą lub kontraktową zawodową służbę wojskową. Z pisma B. S.A. z dnia 11 czerwca 2008 r, następcy prawnego A. (obecnie zlikwidowanego) wynika, że A. została zmilitaryzowana od dnia 15 czerwca 1982 r. na podstawie Zarządzenia Nr 7/DW Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 7 czerwca 1982 r. Na mocy tego aktu Dyrektor Naczelny K.M. A. wydał Zarządzenie Nr 13/82 w sprawie militaryzacji jednostki organizacyjnej A. Skarżący był zatrudniony w Wydziale Teletechniki. Wydział ten nie był objęty militaryzacją. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego karta mobilizacyjna [...] nie dotyczyła okresu zmilitaryzowania A. wydana została bowiem w dniu 5 listopada 1988 roku., militaryzację zakończono z dniem 15 stycznia 1983 roku. Wobec powyższego zarówno karta przydziału mobilizacyjnego [...] z dnia [...], jak i karta [...] z dnia [...] nie dotyczyła okresu odbywania przez skarżącego ćwiczeń wojskowych w Jednostce Wojskowej 1551 w okresie militaryzacji A. Skarżący natomiast nie odwoływał się od karty powołania na ćwiczenia wojskowe wydanej przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S . W piśmie procesowym z dnia 18 stycznia 2012 skarżący ustosunkowując się do stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę wskazał, iż istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie czy kurs chorążych, jaki odbył w okresie od dnia 15 stycznia 1985 roku do dnia 15 marca 1985 roku był służbą kandydacką na żołnierza zawodowego, czy ćwiczeniami wojskowymi. Służba w korpusie chorążych poprzedzona była służbą w Zmilitaryzowanym Oddziale Straży Przemysłowej w A. w okresie od dnia 14 grudnia 1981 roku do dnia 15 stycznia 1983 roku. Zarzucając organowi nie ustalenie stanu faktycznego i statusu służby pełnionej przez niego na kursie chorążych w 1985r. w JW. 1551 w S., wniósł o przedłożenie przez organ protokołu zniszczenia obu kart mobilizacyjnych w celu wykazania, że kartę mobilizacyjną nr [...] nadano w dniu 5 listopada 1988 roku, a nie w dniu 14 grudnia 1981 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej w skrócie jako p.p.s.a.) skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Jednym z ustawowych wymogów skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia przysługujących stronie w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W niniejszej sprawie warunek wyczerpania środków zaskarżenia w ramach administracyjnego toku instancji nie został spełniony, gdyż decyzja, której legalność została zakwestionowana przez skarżącego, nie była przedmiotem kontroli właściwego organu administracji. Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. Nr [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Wojskowego Komendanta Uzupełnień w S. dotyczącej powołania na ćwiczenia wojskowe w okresie od 15 stycznia do 15 marca 1985r. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest decyzją wydaną w nowej sprawie administracyjnej i wobec tego podlega weryfikacji w toku instancji, w trybach nadzwyczajnych i zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Skarga ta może być wniesiona po wyczerpaniu środków odwoławczych, co oznacza, że poprzedzona musi być zawsze albo odwołaniem, gdy ono służy, albo też wniesieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (uchwała NSA (7) z 9.12.1996r., OPS 4/96, ONSA 1997, Nr 2 poz. 44). W decyzji powinny być pouczenia o wszystkich środkach jej zaskarżenia (patrz Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, 11. wydanie str. 643-644). W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję bez uprzedniego wyczerpania środka zaskarżenia przysługującego mu w postępowaniu administracyjnym. Faktem jest, iż w zaskarżonej decyzji błędnie pouczono stronę o prawie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, co jednak nie zmienia faktu, że ze względu na brak wyczerpania środka zaskarżenia przysługującego stronie w postępowaniu administracyjnym, skargę jako przedwczesną należało odrzucić (art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy). Na rozprawie w dniu 16 lutego 2012r. pełnomocnik Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. wyjaśnił, że istotnie zaskarżona decyzja jest decyzją organu I instancji i zawarte w niej pouczenie jest błędne. Na marginesie sprawy należy podnieść, że zgodnie z art. 112 Kpa., błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Postanowienia zawarte w art. 112 stanowią jedną z istotniejszych konsekwencji naruszenia przez organ prowadzący postępowanie obowiązku udzielania stronom rzetelnych informacji o ich uprawnieniach, w odniesieniu do bardzo doniosłej sfery – wnoszenia środków zaskarżenia. Tym bardziej, że tak jak w przedmiotowej sprawie dopiero wyczerpanie środków zaskarżenia warunkuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Praktyczne konsekwencje naruszenia przez organ w niniejszej sprawie art. 112 Kpa., powinny być takie, że stronie służyć będzie prawo złożenia do Ministra Obrony Narodowej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna wnieść środek zaskarżenia. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy niedopuszczalność skargi, co skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. a.ł.