III SA/Łd 212/06
WyrokWSA w Łodzi2006-06-29
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak, Ewa Alberciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba będąca współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, której udział nie przekracza 2 hektarów przeliczeniowych, może zostać uznana za osobę bezrobotną w rozumieniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a tym samym nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla oceny prawa do świadczenia przedemerytalnego kluczowe jest, czy osoba jest właścicielem lub współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 hektary przeliczeniowe w dniu rejestracji jako bezrobotna. Fakt, że udział współwłaściciela jest mniejszy niż 2 ha przeliczeniowe, nie ma znaczenia, ponieważ każdy współwłaściciel ma prawo do współposiadania i korzystania z całej rzeczy wspólnej. W związku z tym, skarżąca, będąc współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej i tym samym prawa do świadczenia przedemerytalnego.Stan faktyczny
Skarżąca J. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, rejestrując się jako osoba bezrobotna. Organ I instancji przyznał jej świadczenie, jednak później stwierdzono, że jest ona współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, co wykluczało przyznanie statusu bezrobotnego. Po wznowieniu postępowania, organ I instancji uchylił poprzednią decyzję i odmówił przyznania świadczenia. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia dotyczące współwłasności gospodarstwa rolnego i zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik-Appel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 roku sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę
III SA/Łd 212/06
UZASADNIENIE
J. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. w dniu [...] i złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W dniu [...] Starosta Powiatu [...] wydał decyzję nr [...] przyznającą J. M. prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 27 lipca 2004 roku w kwocie zaliczkowej w wysokości 120% kwoty zasiłku określonego w art. 37 k ust. 6 ustawy o z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r. Nr 58, poz. 514).
W dniu 2 sierpnia 2004 roku do Powiatowego Urzędu Pracy w Z. wpłynęło zaświadczenie z Urzędu Gminy w Ł., z którego wynikało, iż J. M. jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 4/18 z 6,053 ha fizycznych.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2004 roku Starosta [...] zwrócił się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] W dniu 30 sierpnia 2004 roku J. M. wniosła do [..] Urzędu Wojewódzkiego pismo, w którym wyjaśniła, że przyczyną niepoinformowania Starosty[...] , iż jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego był fakt, że powierzchnia gospodarstwa, która przypada jej w udziale wynosi 0,7812 ha przeliczeniowych i nie przekracza 2 ha, a zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie można uznać za osobę bezrobotną osoby, która jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
W dniu [...] Wojewoda [...] wydał decyzję nr [...] w której stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] przyznającej J. M. prawo do świadczenia przedemerytalnego.
W dniu 4 października 2004 roku do Ministra Gospodarki i Pracy wpłynęło odwołanie J. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [....]
Po rozpatrzeniu odwołania w dniu 17 listopada 2004 roku Minister Gospodarki i Pracy wydał decyzję nr [..] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [....] Na powyższą decyzję Ministra Gospodarki i Pracy J. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 31 maja 2005 roku sygn. akt II SA/Wa 235/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr[...]. Przyczyną stwierdzenia nieważności powyższych decyzji było naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki i Pracy oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, to daje to podstawę organowi do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpoznawanej sprawie, nie budził w ocenie Sądu wątpliwości fakt, że po wydaniu decyzji przez Starostę [...] w dniu [..] ujawnione zostało w dniu 2 sierpnia 2004r., iż skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania.
Wobec wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w dniu 25 listopada 2005 roku Wojewoda [...] wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania J. M. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W dniu 28 grudnia 2005 roku Starosta [....] wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty [...] z dnia [...] nr [...] przyznającą J. M. prawo do świadczenia przedemerytalnego. Przyczyną wznowienia było wyjście na jaw nowych istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi wydającemu decyzję. Za nową okoliczność został uznany fakt, iż J. M., w dniu wydania decyzji w przedmiocie przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, o czym organ wydający decyzję nie wiedział.
W dniu 30 grudnia 2005 roku Starosta [...] wydał decyzję nr[...] , w której:
- uchylił decyzję ostateczną Starosty [...] z dnia [...] nr [...] przyznającą J. M. prawo do świadczenia przedemerytalnego,
- odmówił przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 27.04.2004r.
W uzasadnieniu decyzji Starosta [....] stwierdził, iż na dzień rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z.- J. M. była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5158 ha przeliczeniowych i tym samym nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej i nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego.
W dniu 18 stycznia 2006 roku J. M. wniosła do Wojewody [...] odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] nr[...]. W odwołaniu poprosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji, której zarzuciła:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, poprzez: zaniechanie wezwania strony do zapoznania się z całością materiału dowodowego zebranego w sprawie przed wydaniem decyzji zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, pominięcie ustalenia stanu faktycznego w zakresie posiadania przedmiotowego gospodarstwa rolnego, przy przyjęciu zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Ponadto do odwołania J. M. załączyła ksero aktu notarialnego, z którego wynika, że w dniu 20.01.2005 roku w formie umowy darowizny przekazała na rzecz M. K. przysługujące jej 4/18 udziału w nieruchomości położonej w miejscowości D. gm. Ł.
Po rozpatrzeniu odwołania w dniu 2 marca 2006 roku Wojewoda[...] , działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 16 § 1, art. 145, art. 151 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 29 ust. 2 i ust. 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych oraz art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 150d ust 1 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d., art. 37k ust 1 i ust 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 roku, wydał decyzję nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] , Nr [...] i poprzedzające ją postanowienie z dnia [...] nr[...]. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] odwołał się do pojęcia osoby bezrobotnej, określonego w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem organu, J. M. będąc właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3, 5158 ha przeliczeniowych nie spełniła warunków niezbędnych do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i tym samym nie mogła nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego. Według Wojewody [...] , bez znaczenia jest fakt, iż J. M. nie jest jedynym właścicielem przedmiotowej nieruchomości, a jedynie jednym ze współwłaścicieli, któremu przypada określony udział w gospodarstwie. Organ powołał się na przepisy art. 199-207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), w myśl których: "do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli(...). Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów, w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną."
Wobec powyższego, zdaniem organu, mimo iż udział J. M. w nieruchomości wynosił 0, 7812 ha przeliczeniowych mogła ona korzystać i zarządzać całością tej nieruchomości, bowiem istotą współwłasności w częściach ułamkowych jest to, że własność rzeczy przysługuje wszystkim współwłaścicielom niepodzielnie i dopóki współwłasność nie zostanie zniesiona nie można ocenić czy udział J. M. przekracza 2 ha przeliczeniowe czy też nie.
W odniesieniu do zarzutów J. M. dotyczących naruszenia przepisów postępowania administracyjnego Wojewoda [...] wskazał, iż skarżąca w dniu 27.02.2006 roku czyli przed wydaniem decyzji skorzystała z wynikających z art. 10 kpa uprawnień i zapoznała się z aktami sprawy, co potwierdziła własnoręcznym podpisem (oświadczenie w aktach administracyjnych). Ponadto organ stwierdził, że fakt przekazania w formie darowizny przez skarżącą w dniu 20.01.2005 roku przysługującego jej udziału w gospodarstwie rolnym nie ma dla sprawy znaczenia, gdyż istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest fakt, że w dniu 26 lipca 2004 roku tj. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z.- J. M. była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
W dniu 3 kwietnia 2006 roku J. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr[....] . W skardze podniosła:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy,
- naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 6, 7, 8, 9 kpa,
- błędne zastosowanie wykładni art. 206 kodeksu cywilnego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odwołał się do argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Wychodząc z tych przesłanek, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób istotny, wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawie przyznania, decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] J. M. prawa do świadczenia przedemerytalnego w wysokości 120% kwoty bazowej. Wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano było dotknięte kwalifikowaną wadliwością przewidzianą w art. 145 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzjami ostatecznymi są decyzje, od których nie służy odwołanie w toku instancji, czyli m.in. decyzje wydane przez organ pierwszej instancji, od których nie zostało wniesione odwołanie w ustawowym terminie.
Powołana wyżej decyzja Starosty [...] nr [...] z dnia [...] jest niewątpliwie decyzją ostateczną, gdyż J. M. nie wnosiła od tej decyzji odwołania.
Jako podstawę wznowienia postępowania organ wskazał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl którego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Za nową okoliczność faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji nr [...] z dnia [...] a nieznaną organowi, Starosta [...] uznał fakt posiadania przez J. M., w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, współwłasności gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,5158 ha przeliczeniowych.
W ocenie Sądu, powyższa okoliczność stanowi przesłankę do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania J. M. prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Warunki nabywania, utraty oraz zasady wypłaty i finansowania świadczeń przedemerytalnych zostały określone w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U z 2004r. Nr 120, poz. 1252). W myśl art. 29 ust. 2 wskazanej ustawy osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają to prawo na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Bezspornym jest, iż J. M. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna w dniu 26 lipca 2004 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. Filia w O., składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego i dlatego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych, stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Zgodnie z treścią art. 37 k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku po spełnieniu dodatkowych wymagań określonych w pkt. 1 – 9.
Jak wynika z treści przytoczonego przepisu aby uzyskać prawo do świadczenia przedemerytalnego w pierwszej kolejności należy uzyskać status osoby bezrobotnej.
Pojęcie osoby bezrobotnej zostało określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który stanowił, iż pojęcie "bezrobotnego"
oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieuczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, m.in. jeżeli:
pkt d) nie jest właścicielem lub posiadaczem (samoistnym lub zależnym) nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, lub nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu stałej pracy jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 2 ha przeliczeniowe.
Skoro skarżąca, w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z., była współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej i co się z tym wiąże nabyć prawa do świadczenia przedemerytalnego. Prawidłowo zatem Starosta [...], decyzją z dnia [...] nr [..] uchylił decyzję ostateczną z dnia [...] nr [...] przyznającą skarżącej prawo do świadczenia przedemerytalnego oraz odmówił jej przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. J. M. składając wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia przedemerytalnego nie poinformowała Powiatowego Urzędu Pracy w Z. Filia w O. o fakcie, że jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 4/18 z 6,053 ha fizycznych. Należy zatem stwierdzić, że w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, na "Karcie rejestracyjnej bezrobotnego", J.M. złożyła oświadczenie niezgodne z prawdą w przedmiocie braku posiadania własności nieruchomości rolnej.
J. M. podniosła w skardze, iż składając oświadczenie o nieposiadaniu gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe była przeświadczona, że przypadający jej udział w nieruchomości o powierzchni poniżej 2 ha przeliczeniowych nie będzie miał wpływu na uznanie ją za osobę bezrobotną. Ponadto zaznaczyła, iż w toku postępowania administracyjnego wyjaśniała, że nieruchomość, której jest współwłaścicielem jest w posiadaniu jej brata, który tam zamieszkuje i gospodaruje. Sama zaś zamieszkuje w innej miejscowości, a w dniu 20 stycznia 2005 roku dokonała przekazania przysługującego jej udziału w nieruchomości w formie darowizny na rzecz M. K. Skarżąca uważa, iż dopiero w przypadku gdy udział we współwłasności nieruchomości rolnej przekracza 2 ha przeliczeniowe lub współwłaściciel rzeczywiście posiada część gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, to nie nabywa statusu osoby bezrobotnej.
W ocenie Sądu taka interpretacja nie jest prawidłowa. Zgodnie bowiem z art. 195 i 206 Kodeksu cywilnego każdy współwłaściciel jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Oznacza to, że współwłaściciel nie jest ograniczony we władaniu rzeczą wspólną tylko do swojej części. Zatem współwłaściciel gospodarstwa rolnego może użytkować to gospodarstwo w zakresie, jakim uzgodni z pozostałymi współwłaścicielami. Okoliczność, iż skarżąca nie korzystała z całości gospodarstwa nie ma znaczenia w aspekcie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustawodawca zdecydował się na wyłączenie statusu bezrobotnego w stosunku do właścicieli lub posiadaczy nieruchomości rolnych przekraczających wskazane wyżej normatywy. Takie unormowanie oznacza, że w przypadku właściciela bez znaczenia jest, czy nieruchomość znajduje się w jego posiadaniu (czy faktycznie nią włada).
Do tej kwestii odniósł się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 9 kwietnia 1998 r. oraz w wyroku z dnia 14 lipca 1998 orzekł, iż osoba, która jest właścicielem lub współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowe bez względu na to, czy gospodarstwo to sama prowadzi, czy je wydzierżawia, nie jest uznawana za osobę bezrobotną (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 1998 r. sygn. akt II SA 97/98 Lex nr 41844, wyrok NSA z dnia 14 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 565/98 Lex 41865 ).
Powyższe oznacza, że dla oceny stanu prawnego bez znaczenia jest fakt, czy skarżąca jako współwłaścicielka sama użytkuje tę nieruchomość czy też nieruchomość ta jest użytkowana przez inne osoby np. przez pozostałych współwłaścicieli.
Sąd nie uwzględnił wyjaśnień skarżącej, iż o fakcie posiadania współwłasności gospodarstwa rolnego poinformowała pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w Z. w dniu [...] gdyż z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż stosowne zaświadczenie Urzędu Gminy w Ł. wpłynęło do PUP w Z. z w dniu 2 sierpnia 2004r. Skarżąc nie przedstawiła żadnych dowodów potwierdzających fakt wcześniejszego powiadomienia Urzędu Pracy o posiadaniu współwłasności gospodarstwa rolnego. Należy również zaznaczyć, iż ewentualne wykazanie przez skarżącą, że o fakcie posiadania współwłasności gospodarstwa rolnego powiadomiła organ przez wydaniem decyzji z dnia 30 lipca 2004r., powinien skutkować uznaniem, iż zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a nie wznowienia postępowania, co jednak w niniejszej sprawie zostało już przesądzone. Wyrokiem z dnia 31 maja 2005 roku sygn. akt II SA/Wa 235/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 17.11.2004r. oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [..] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] Przyczyną stwierdzenia nieważności powyższych decyzji było naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki i Pracy oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż jeśli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, to daje to podstawę organowi do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, a nie stanowi natomiast podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W rozpoznawanej sprawie, nie budził w ocenie Sądu wątpliwości fakt, że po wydaniu decyzji przez Starostę [...] w dniu[...]., w dniu 2 sierpnia 2004r. ujawnione zostało, iż skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe, wobec czego zaistniała podstawa do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl natomiast art. 153 powołanej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższe oznacza, iż w niniejszej sprawie organy zobligowane były do zastosowania trybu postępowania wskazanego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005r. i również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę związany jest oceną prawną i wskazaniami wynikającymi z tego wyroku.
Bez znaczenia dla sprawy pozostaje również w ocenie Sądu, podnoszony przez skarżącą fakt, iż w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. otrzymała powiadomienie, z którego wynikało, że prawo do świadczeń przedemerytalnych ustaje z dniem nabycia prawa własności lub objęcia w posiadanie (samoistne lub zależne) nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe albo współwłasności nieruchomości rolnej, jeżeli udział przekracza 2 ha przeliczeniowe. Czym innym jest bowiem nabycie prawa do świadczenia przedemerytalnego, a czym innym ustanie prawa do jego pobierania.
Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji obu instancji trafnie uznały, iż skarżąca w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. tj. 26 lipca 2004r. nie spełniała warunków do uznania jej za osobę bezrobotną i co się z tym wiąże nie mogło jej przysługiwać prawo do świadczenia przedemerytalnego.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego wskazanych przez skarżącą, a polegających na braku zapoznania ją przez organ I instancji z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, należy stwierdzić, iż w aktach administracyjnych znajduje się oświadczenie skarżącej z dnia 27 lutego 2006 roku, w którym stwierdza, że zapoznała się z aktami sprawy i nie zgłasza żadnych zastrzeżeń. Istotnie, brak jest takiego oświadczenia skarżącej złożonego przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, jednak składając odwołane od decyzji Starosty [...] z dnia [...] skarżąca miała możliwość wniesienia ewentualnych nowych wniosków dowodowych, jak również miała możliwość zapoznawania się z aktami sprawy w toku całego postępowania administracyjnego. Skoro, przed wydaniem decyzji przez organ II instancji skarżąca skorzystała z możliwości zapoznania się z materiałem zgromadzonym w toku postępowania i nie zgłosiła w tym zakresie żadnych zastrzeżeń, to fakt niezapoznania jej z aktami sprawy przez organ I instancji, nie miał w ocenie Sądu istotnego wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organ innych zasad postępowania administracyjnego, wymienionych w art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a.
Za bezzasadny należy również uznać zarzut skarżącej błędnego zastosowania w przedmiotowej sprawie przez organ administracji art. 206 Kodeksu cywilnego. Przepis ten nie stanowił bowiem podstawy rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, służył jedynie scharakteryzowaniu instytucji "współwłasności".
Mając powyższe na względzie, należy uznać, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a podnoszone w skardze zarzuty nie mogły doprowadzić do jej wzruszenia. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło