III SA/Łd 214/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić P. Ż. przyznania prawa pomocy III SA/Łd 214/06 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w sprawie wymeldowania. W związku z treścią powyższego rozstrzygnięcia skarżący wniósł o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. W treści pisma sformułował zarazem wniosek o "zwolnienie z kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej". W swoim kolejnym piśmie, w związku z wezwaniem Sądu, wyjaśnił, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego dla przygotowania skargi kasacyjnej. Do pisma tego skarżący dołączył wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W związku z powyższym, po zebraniu dodatkowych informacji i dokumentów niezbędnych do prawidłowej oceny przedmiotowego wniosku, postanowieniem z dnia 8 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w osobie referendarza sądowego odmówił P. Ż. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia sądu skarżący wniósł w terminie sprzeciw podnosząc, że w jego obecnej sytuacji majątkowej i zdrowotnej "nawet wydatek kilkudziesięciu złotych jest poważnym uszczerbkiem". Wskazał, że poniesienie kosztów sądowych "odbyłoby się kosztem jego zdrowia", co – w jego ocenie – jest wbrew zasadom sprawiedliwości społecznej. Dalej podniósł, że wymaga pilnego leczenia stomatologicznego, na które nie jest wstanie zebrać środków finansowych. Do sprzeciwu skarżący załączył wyliczenie przewidywanych kosztów leczenia stomatologicznego, szacując je na ok. 26.000 do 44.000 zł. W tej sytuacji, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, po złożeniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, sąd zważył co następuje. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, iż skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 964,96 zł netto, dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 153,19 zł, dodatku kombatanckiego w wysokości 153,19 zł, dodatku kompensacyjnego w wysokości 22,98 zł. Otrzymuje również ryczałt energetyczny w kwocie 104,77 zł. Stanowi to łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w wysokości 1.400,09 zł. W złożonym oświadczeniu w zakresie posiadanego majątku skarżący wykazał prawo do połowy mieszkania o powierzchni 49,7 m². odnośnie informacji o stanie majątkowym podniósł dodatkowo, że jest zadłużony w urzędzie skarbowym na kwotę ok. 76.000 zł. W związku z powziętymi wątpliwościami co do opisywanego stanu majątkowego skarżącego, w szczególności w świetle podawanych informacji o zadłużeniu wobec urzędu skarbowego, sąd wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych świadczeń emerytalnych oraz innych świadczeń, złożenia wyciągów z posiadanych kont i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz przekazania dokumentów potwierdzających fakt zadłużenia w urzędzie skarbowym na kwotę 76.000 zł. W odpowiedzi na przedmiotowe skarżący przedstawił pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 kwietnia 2008 r. (k. 524 akt) potwierdzające otrzymywanie przez P. Ż. emerytury w wysokości 1.910,79 zł brutto (1.485,44 zł netto) oraz potwierdzające obecne saldo zadłużenia z tytułu dokonywanych potrąceń na rzecz komornika w wysokości 59.211,51 zł. Z przekazanych przez skarżącego dokumentów wynika jednocześnie, że wskazywane potrącenia z bieżącej emerytury na rzecz urzędu skarbowego wynoszą ok. 470 zł miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przywołanego przepisu wynika, że skutecznie wniesiony sprzeciw skutkuje utratą mocy postanowienia referendarza sądowego z mocy prawa i obliguje sąd do ponownego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie sprzeciw skarżącego został wniesiony prawnie skutecznie, zatem ponownemu rozpoznaniu podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., należy rozważyć czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Odnosząc się w związku z tym do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości, sąd stanął na stanowisku, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy. Należy zwrócić przede wszystkim uwagę na fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, postanowieniami z dnia 24 lipca 2006 r. oraz z dnia 30 sierpnia 2006 r., odmówił już w niniejszej sprawie skarżącemu prawa pomocy, w tym zwolnienia od kosztów sądowych. Co więcej, postanowieniem z dnia 14 grudnia 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji z dnia 30 sierpnia 2006 r. Również kolejne wnioski skarżącego dotyczące prawa pomocy zostały oddalone, odpowiednio postanowieniami z 28 listopada 2007 r. i z 24 stycznia 2008 r. Składając kolejny wniosek, po uprawomocnieniu się ww. postanowień, skarżący nie wykazał w żaden sposób, by zmieniły się okoliczności, leżące u podstaw poprzednich rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy, a w szczególności, że jego sytuacja bytowa uległa istotnemu pogorszeniu. Wskazać należy w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania prawa pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. W opinii Sądu, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych są nieprzekonujące, mimo prób wykazania braku dochodów i majątku. Istotne w tym przypadku dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest przede wszystkim ustalenie, że skarżący osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 1.910,79 zł brutto (1.485,44 zł netto). W ocenie Sądu, przedstawione powyżej informacje o bieżącej sytuacji finansowej skarżącego dowodzą, że nie wykazał on w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Nie zmienia tego faktu informacja o dokonywanych z emerytury skarżącego potrąceniach, które – jak poinformował sam skarżący – wynoszą ok. 470 zł. Orzecznictwo sądów administracyjnych jednoznacznie podkreśla, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania skarżącego z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Stąd też ocena zdolności płatniczych dokonywana przez sąd nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale polega również na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tym kontekście należy raz jeszcze wskazać na wysokość osiąganych przez skarżącego stałych dochodów na przestrzeni ostatnich lat, a w szczególności w okresie prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. Z tych też względów, w ocenie sądu, skarżący mając świadomość ewentualnych przyszłych kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego, które zainicjował już w kwietniu 2006 r., powinien liczyć się z obowiązkiem ich ewentualnego poniesienia, w tym w szczególności kosztów wpisu od skargi kasacyjnej oraz kosztów jej sporządzenia i winien zabezpieczyć te koszty chociaż w części (podobnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w przypadkach inicjowania przez stronę skarżącą licznych postępowań sądowo-administracyjnych). W tej sytuacji Sąd uznał, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W szczególności brak jakichkolwiek okoliczności świadczących o zmianie stanu majątkowego strony, co przesądza o braku podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2006 r. oraz z dnia 30 sierpnia 2006 r. oraz z dnia 28 listopada 2007 r. i z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 214/06, a także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt II OZ 1386/06. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. r.a.