III SA/Łd 251/09

Dnia 28 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 roku sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. z dnia [...] roku. W dniu 13 maja 2005 roku W. B. złożył w Wojskowej Komendzie Uzupełnień w P. wniosek o wydanie zaświadczenia, iż w okresie służby wojskowej przymusowo pracował w kopalni załączając zaświadczenie zwolnienia z pracy wystawione w dniu 8 listopada 1966 roku wydane przez "A." w B. Z zaświadczenia wynika, że W. B. pracował w tej kopalni od dnia 10 maja 1966 roku do dnia 8 listopada 1966 roku jako robotnik na powierzchni, a zwolnienie nastąpiło na jego żądanie. Postanowieniem z dnia [...] Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w P., po ustaleniu na podstawie ewidencji wojskowej, że W.B. pełnił służbę wojskową w okresie od dnia 31 marca 1966 roku do dnia 30 listopada 1966 roku, odmówił wydania wnioskowanego zaświadczenia. Na powyższe postanowienie W. B. złożył zażalenie, wnosząc ponownie o wydanie wnioskowanego zaświadczenia. Postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. z dnia [...] odmawiające wydania zaświadczenia. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 123 w zw. z art. 138, art. 144 i art. 219 k.p.a. oraz art. 14 ust. 3 pkt 1 i art. 45 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP ( tekst jedn. Dz. U. z 2004 r Nr 241, poz. 2416 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że z ewidencji wojskowej prowadzonej przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień wynika jedynie, że W. B. w okresie od dnia 31 marca 1966 roku do dnia 30 listopada 1966 roku pełnił służbę wojskową. Wskazał, że zgodnie z art. 218 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zasada ta doznaje jednak wyjątku na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 roku w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. Nr 136, poz. 707) w zw. z art. 1 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 roku o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. z 2001 r., Nr 60, poz. 622 ze zm.) w stosunku do żołnierzy: 1) zastępczej służby wojskowej, którzy w latach 1949-1959 byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach oraz w zakładach pozyskiwania i wzbogacania rud uranowych, 2) z poboru w 1949 r., którzy byli wcieleni do ponadkontyngentowych brygad "Służby Polsce" i przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla i kamieniołomach, 3) przymusowo zatrudnianym w batalionach budowlanych w latach 1949-1959. Zgodnie z § 1 rozporządzenia, zaświadczenie potwierdzające rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia wydaje się na wniosek osoby ubiegającej się o to zaświadczenie. Wydaje się je na podstawie ewidencji wojskowej, a w razie jej braku na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę innych dowodów oraz przeprowadzonego w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego. Z uwagi na to, że skarżący odbywał służbę wojskową w okresie 31 marca 1966 r. - 30 listopada 1966 r. rozporządzenie to nie miało do skarżącego zastosowania. W związku z powyższym, jak ocenił organ odwoławczy, skoro z ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień nie wynika, iż W. B. pracował przymusowo w "A" w B., organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia żądanej przez niego treści. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. B. wniósł o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, iż podczas służby wojskowej pracował przymusowo w kopalni "A." w B. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005 roku, sygn. akt III SA/Łd 473/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. B. wniesioną na postanowienie Szefa Sztabu Wojskowego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił argumentację organu i uznał, że zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są zgodne z prawem. Stosownie bowiem do art. 217 § 1 i 2 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. W tym drugim przypadku organ administracji obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 K.p.a.). Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie z posiadanych przez organ dokumentów wynikał jedynie fakt odbywania przez skarżącego służby wojskowej w okresie 31 marca 1966 roku do dnia 30 listopada 1966 roku. W ewidencji prowadzonej przez Komendanta WKU nie było natomiast zapisów świadczących o tym, że skarżący w okresie odbywania służby wojskowej przymusowo pracował w kopalni. W ocenie Sądu pierwszej instancji organ trafnie ocenił, że takich informacji nie zawiera zaświadczenie załączone przez skarżącego. Skoro zatem żądanie W. B. nie znalazło oparcia w prowadzonej ewidencji i dokumentach posiadanych przez organ I instancji, orzeczenie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez niego treści było zasadne. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. B. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 218 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że organ administracji nie mógł wydać żądanego przez skarżącego zaświadczenia, albowiem w jego ewidencji nie było zapisów świadczących o wykonywaniu pracy przymusowej w trakcie odbywania służby wojskowej w sytuacji, gdy z innych danych znajdujących się w posiadaniu organu ten fakt wynikał. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, że redakcja art. 218 § 1 K.p.a. nie ogranicza możliwości wydania zaświadczenia jedynie na podstawie ewidencji znajdujących się w posiadaniu organu. Podniósł, że do akt administracyjnych złożył zaświadczenie zwolnienia z pracy wydane przez [...] Zjednoczenie Przemysłu Węglowego, a zatem organ mógł na jego podstawie wydać stosowne zaświadczenie. Skarżący przyznał, że z przedmiotowego zaświadczenia nie wynika wprost okoliczność wykonywania przez niego pracy przymusowej, ale oczywistym jest, że w trakcie odbywania służby wojskowej żołnierz nie może dowolnie dysponować swoim czasem, a zobowiązany jest wykonywać rozkazy. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007 roku, sygn. akt I OSK 280/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. B. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 listopada 2005 roku. W dniu 22 grudnia 2008 roku W. B. ponownie wystąpił do Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego fakt wykonywania przez niego przymusowej pracy w "A." w B. podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2009 roku Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w P., na podstawie art. 218 § 1 w związku z art. 219 k.p.a. odmówił wydania W. B. zaświadczenia uprawniającego do otrzymania świadczeń z tytułu przymusowej pracy w "A." w B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji odwołując się do treści art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 2 września 1994 roku podkreślił, iż z ewidencji wojskowej prowadzonej przez Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień wynika jedynie, że W. B. w okresie od dnia 31 marca 1966 roku do dnia 30 listopada 1966 roku pełnił zasadniczą służbę wojskową w [...]. Na powyższe postanowienie W. B. złożył zażalenie, do którego załączył kserokopię zaświadczenia wydanego przez Kierownika Działu Zatrudnienia i Spraw Socjalnych "A." w B., z którego wynika, że okresie od dnia 10 maja 1966 roku do dnia 8 listopada 1966 roku podczas odbywania zasadniczej służby wojskowej W. B. był zatrudniony w "A." w B. Postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wydania wnioskowanego zaświadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podtrzymując dotychczasową argumentację dodatkowo podniósł, iż w wyniku kwerendy przeprowadzonej przez Archiwum Wojsk Lądowych w O. nie odnaleziono dokumentacji, która potwierdzałaby fakt oddelegowania wnioskodawcy do pracy przymusowej w "A." w B. podczas pełnienia zasadniczej służby wojskowej w okresie od dnia 10 maja 1966 roku do dnia 8 listopada 1966 roku. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o wydanie wnioskowanego zaświadczenia, ponieważ jak podkreślił, podczas pełnienia zasadniczej służby wojskowej przymusowo został zatrudniony w "A." w B. Uzyskanie przedmiotowego zaświadczenie jest zaś niezbędne w celu przedłożenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych. W piśmie z dnia 14 maja 2009 roku, stanowiącym odpowiedź na skargę Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wnosił o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są dotknięte wadami nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.3 kpa. Zgodnie z treścią art.126 kpa do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art.107 § 2-5 oraz art.109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie – również art.145-152 oraz art.156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art.149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Z wymienionych przepisu wynika, iż do postanowień, od których służy zażalenie stosuje się między innymi przepis art.156 kpa, przewidujący stwierdzenie nieważności decyzji w sytuacjach określonych w tym przepisie. Zgodnie z treścią art.156 § pkt.3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji. która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Należy zaznaczyć, iż w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada trwałości ostatecznych decyzji (postanowień, na które przysługuje zażalenie). W myśl tej zasady decyzja (postanowienie) od której nie służy odwołanie (zażalenie) w administracyjnym toku instancji są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takiej decyzji (postanowienia), stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Konsekwencją obowiązywania zasady trwałości decyzji (postanowienia) jest to, iż organ administracji nie może ponownie rozstrzygać sprawy, która wcześniej została załatwiona ostateczną decyzją (postanowieniem). Załatwienie sprawy przez organ administracji decyzją (postanowieniem) ostateczną stwarza tzw. "powagę rzeczy osądzonej"(res iudicata), która uniemożliwia ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy chyba, że poprzednia decyzja (postanowienie) zostanie wzruszona w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego. Aby można uznać, iż zachodzi powaga rzeczy osądzonej musi występować tożsamość sprawy obecnej i poprzednio rozpoznanej. Tożsamość taka ma miejsce wówczas gdy występują te same podmioty, obie sprawy dotyczą tego samego przedmiotu oraz tego samego stanu faktycznego i prawnego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 listopada 2000r. w sprawie I S.A./Ka 1458/99(Lex nr 47122), z dnia 29 kwietnia 1999r. w sprawie V S.A. 1942/98(ONSA nr 2 z 2000r. poz.76) oraz z dnia 29 kwietnia 1998r. w sprawie IV S.A. 1061/96(Lex nr 45166). Należy zaznaczyć, iż w dniu 13 maja 2005r. W. B. zwrócił się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w P. o wydanie mu zaświadczenia stwierdzającego, iż w czasie odbywania służby wojskowej był on przymusowo zatrudniony w "A." w B. Postanowieniem z dnia [...] Komendant WKU w P. odmówił wydania takiego zaświadczenia. Na skutek wniesienia zażalenia przez W. B., postanowieniem z dnia [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu administracji I instancji. Na wymienione postanowienie W. B. wniósł skargę. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2005r. w spr. III SA/Łd 473/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Od tego wyroku W. B. wniósł skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2007r. w spr. I OSK 280/06 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu sądu, zachodzi tożsamość obecnej sprawy oraz sprawy rozstrzygniętej ostatecznym postanowieniem Szefa Wojskowego Sztabu Wojskowego w Ł. z [...]. Nie budzi wątpliwości fakt, iż w obu sprawach występują te same podmioty (tzn. W. B. oraz Komendant WKU w P. i Szef WSzW w Ł.). Nie ulega również wątpliwości, iż w obu sprawach występuje ten sam stan prawny. Nie uległy bowiem zmianie art.218 i 219 kpa oraz przepisy ustawy z 2 września 1994r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (Dz.U. nr 60 z 2001r. poz.622 z późn. zm.). Występuje także ten sam przedmiot postępowania jakim jest wydanie zaświadczenia stwierdzającego, iż skarżący w czasie odbywania służby wojskowej był przymusowo zatrudniony w "A." w B. Zarówno we wniosku z 13 maja 2005r. jak i z 22 grudnia 2008r. W. B. domagał się wydania właśnie takiego zaświadczenia. Wprawdzie Komendant WKU w P. odmiennie sformułował rozstrzygnięcie w postanowieniu z 17 maja 2005r. (odmowa wydania zaświadczenia stwierdzającego, że W. B. w czasie służby wojskowej był przymusowo zatrudniony w kopalni) i w postanowieniu z 5 stycznia 2009r.(odmowa wydania zaświadczenia uprawniającego W. B. do otrzymania świadczeń z tytułu pracy przymusowej w "A." w B.) lecz przedmiot obu spraw był ten sam. W obu sprawach skarżącemu chodziło bowiem o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że w czasie odbywania służby wojskowej był przymusowo zatrudniony w kopalni. Mimo zatem nieco odmiennego sformułowania rozstrzygnięcia przez organ I instancji w postanowieniach z 17 maja 2005r. i z 5 stycznia 2009r. to przedmiotem obu spraw było to samo żądanie skarżącego. W obu sprawach występuje także ten sam stan faktyczny. Należy zaznaczyć, iż przy ocenie tożsamości stanu faktycznego należy uwzględnić jedynie fakty prawotwórcze czyli fakty mające znaczenie prawne. W obecnej sprawie skarżący złożył duplikat świadectwa pracy z KWK "A." w B. z 3 stycznia 2008r., który nie był załączony jako dowód w poprzedniej sprawie. Treść tego świadectwa nie wnosi nic nowego do sprawy i pokrywa się z treścią zaświadczenia zwolnienia z pracy z 8 listopada 1966r., złożonego w poprzedniej sprawie. Analiza świadectwa pracy z 3 stycznia 2008r. wskazuje bowiem okres zatrudnienia skarżącego w "A." oraz stwierdza, że stosunek pracy ustał na żądanie W. B. Te same informacje wynikają z zaświadczenia z 8 listopada 1966r. Nie wnoszą także nic nowego: pismo Archiwum Wojsk Lądowych – Filia nr 2 w O. z [...]. oraz sześć rozkazów Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] z [...], [...], [...], [...], [...]. i [...]. Jeżeli chodzi o pismo z 19 lutego 2009r. to stwierdza ono, iż brak jest informacji, iż skarżący był przymusowo zatrudniony w "A.". Sześć rozkazów Dowódcy Jednostki [...] wskazuje natomiast o przyznaniu skarżącemu 6 nagród szkoleniowo – produkcyjnych lecz nie wiadomo z jakiego tytułu. Wymienione nowe dokumenty nie mają znaczenia dla oceny "powagi rzeczy osądzonej". Stan faktyczny nie uległ bowiem zmianie mimo złożenia nowych dokumentów. Nowe dokumenty mogłyby natomiast mieć znaczenie dla ewentualnego wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z [...] w oparciu o przepis art.145 § 1 pkt.5 kpa. Można by wówczas rozważać czy są to nowe dowody w rozumieniu wymienionego przepisu. Nie można jednak uznać, iż nowe dokumenty mają wpływ na ocenę istnienia "powagi rzeczy osądzonej". Reasumując sąd uznał, iż zachodzi tożsamość obecnej sprawy oraz sprawy zakończonej ostatecznym postanowieniem z [...]. Oznacza to, iż organy administracji obu instancji, w niniejszej sprawie, naruszyły zasadę "powagi rzeczy osądzonej". Zarówno zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.3 kpa. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z [...]. a.ł.