III SA/Łd 257/12

WyrokWSA w Łodzi2012-06-06

Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Janusz Furmanek, Irena Krzemieniowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną i zdrowotną wnioskodawczyni korzystającej z pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Sąd wskazał, że ZUS nie rozważył w sposób wystarczający istotnej okoliczności korzystania przez skarżącą z pomocy społecznej jako jedynego źródła utrzymania i nie wykazał braku podstaw do potraktowania jej sytuacji w sposób szczególny, co jest niezbędne przy podejmowaniu decyzji uznaniowych.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił B. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, mimo jej trudnej sytuacji materialnej, braku zatrudnienia od 2008 r. i korzystania z pomocy społecznej. Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia, wskazując m.in. na możliwość zabezpieczenia hipotecznego ze względu na posiadanie nieruchomości oraz na uznaniowy charakter decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS utrzymał w mocy decyzję odmowną. B. P. wniosła skargę do WSA, domagając się uchylenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Irena Krzemieniowska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił B. P. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej wysokości 25.292,73 zł. oraz na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej wysokości 4.783,61 zł. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że strona pismem z dnia [...] r. zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne, a ponadto o ponowne zweryfikowanie składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące luty 2003 r., kwiecień 2003 r. oraz październik 2001 r., które według strony zostały opłacone. B. P. swój wniosek o umorzenie należności umotywowała tym, że od 14 marca 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej oraz od 17 marca 2008 r. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Ze względu na wiek (52 lata) i stan zdrowia nie może znaleźć zatrudnienia, które pozwoliłoby na uregulowanie zaległości. Jest osobą samotną. Od 2008 roku korzysta ze świadczeń pomocy społecznej realizowanych przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w P. Jednakże są to niewielkie kwoty w związku z czym nie stać jej na leczenie i wykupienie recept. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po dokonaniu analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie stwierdził, iż zgodnie z oświadczeniem strony ponosi ona wydatki związane ze spłatą kredytu w wysokości 100 zł miesięcznie oraz koszty utrzymania telefonu 75 zł miesięcznie. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni 29,66 m kw., położonego w P., dla którego założona jest księga wieczysta. Według oświadczenia zarządcy nieruchomości wspólnoty mieszkaniowej zadłużenie na dzień 31 sierpnia 2011 r. wynosiło 1288,85 zł. W ocenie ZUS aktualna sytuacja finansowa B. P. nie jest łatwa. Tym samym można uznać, że zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Mając natomiast na względzie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 703/08, zgodnie z którym " decyzja, o której stanowi art. 28 ust. 1 i 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet wówczas, gdy ponad wszelką wątpliwość ustalona zostanie całkowita nieściągalność należności, czy trudna sytuacja majątkowa organ może odmówić ich umorzenia". Zakład postanowił odmówić umorzenia należności z tytułu składek, co uzasadnił, tym że: - strona powinna liczyć się z zapłatą należności, a odstąpienie od tego obowiązku ma charakter wyjątkowy, - posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli pozostaje bez wpływu na stanowisko Zakładu w przedmiotowej sprawie, gdyż każdy wierzyciel ma prawo, a co więcej obowiązek dochodzenia swoich należności, taki też obowiązek został nałożony na Zakład, - wobec strony nie stwierdzono przeciwwskazań medycznych do podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej, - przepisy nie wskazują jednoznacznie co należy uważać za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Według Zakładu należy przyjąć, ze chodzi o niezbędne minimum, wydatki na przeżycie, a nie wydatki poprawiające komfort życia. Zatem ponoszonych opłat za telefon w kwocie 75 zł. nie można zaliczyć do wydatków niezbędnych i koniecznych, - zgodnie z przedłożonym drukiem PIT-37 za 2010 r. strona osiągnęła dochód z innych źródeł w wysokości 5.653,84 zł., jednakże nie podjęła żadnych działań zmierzających do uregulowania istniejącego zadłużenia, - strona oświadczyła, że regularnie spłaca ratę kredytu w wysokości 100 zł. miesięcznie oraz ponosi koszty utrzymania telefonu – 75 zł. miesięcznie. Biorąc pod uwagę wysokość świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej oraz ponoszone wydatki przypuszczać należy, że osiąga dochód ze źródeł nieudokumentowanych, - ubezpieczenia mają solidarny charakter, z którego wynika konieczność finansowania obecnych i przyszłych świadczeń wszystkich świadczeniobiorców. Z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, np. w postaci zasiłku chorobowego, świadczeń emerytalno- rentowych, natomiast ze składek na ubezpieczenie zdrowotne finansowane są świadczenia opieki zdrowotnej, np. w postaci wizyt u lekarza. W przypadku B. P. nie mają natomiast zastosowania przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 pkt 2 w/w rozporządzenia, gdyż nie wykazała, że poniosła straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego wydarzenia, powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić ją możliwości dalszego prowadzenia działalności. Strona nie wykazała też, że przewlekła choroba lub konieczność opieki nad przewlekle chorym, pozbawiła ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Wobec powyższego należy stwierdzić, że nie zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 3 wyżej cyt. rozporządzenia. ZUS rozpatrzył także wniosek w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który daje możliwość umorzenia należności z tytułu składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Strona jest właścicielem nieruchomości, w związku z czym możliwe jest dokonanie zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek, wobec czego brak jest podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. B. P. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśniła, iż mając 52 lata nie jest w stanie, przy obecnym bezrobociu, otrzymać pracy. W przedłożonym PIT-37 z 2010 r. dochód 5.653,84 zł. pochodził ze stażu pracy wypłaconego przez PUP w P. przez okres 6 miesięcy, a nie z innych źródeł. Pieniądze te pozwoliły zaspokoić bardzo skromną egzystencję aż do teraz. Zobowiązania wobec ZUS przekraczają jej możliwości finansowe. Nie posiada regularnego dochodu z innych źródeł. Sytuacja skarżącej pogarsza się od 2001 r., kiedy to sprzedała większe mieszkanie i kupiła mniejsze, ze względu na rosnące koszty utrzymania. Z dokonywaniem spłat wobec I. J. z trudem może sobie poradzić. Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w toku postępowania ustalono okoliczność posiadania przez stronę majątku w postaci nieruchomości. Istnieje zatem możliwość dokonania zabezpieczenia hipotecznego zadłużenia z tytułu nieopłaconych należności składkowych. Przeanalizowano ponownie wniosek w oparciu o rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Organ II instancji na wstępie wykluczył przesłankę umorzenia płynącą z cyt. § 3 ust. 1 pkt 2., bowiem w sprawie nie zaistniały zewnętrzne okoliczności powodujące straty materialne uniemożliwiające prowadzenie działalności. Strona nie prowadzi działalności gospodarczej od 8 marca 2008 r. Analizując wniosek wykluczył także istnienie przesłanki określonej w § 3 pkt 3. Skarżąca nie wykazała, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W toku postępowania przestawiła jedynie zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi i środki pomocnicze, wystawione przez poradnię okulistyczną oraz receptę na soczewki korekcyjne wystawioną przez zakład opieki zdrowotnej, które to dokumenty potwierdzają jedynie konieczność stosowania soczewek korekcyjnych. Rozpoznając ponownie wniosek o umorzenie pod kątem przepisu art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wykazane musi zostać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną strona nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie dla niej skutki. W ocenie ZUS sytuacja B. P. nie kwalifikuje się do zastosowania umorzenia z zastosowaniem przytoczonych przepisów. Z perspektywy organu oceniającego sprawę jej sytuacja nie jest łatwa, jednak nie wyklucza możliwości płatniczych strony i nie należy traktować jej jako szczególnej. Zakład odnosząc się do zarzutu krzywdzącego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji stwierdził, że ZUS może ale nie musi podjąć decyzję zgodną z życzeniem wnioskodawcy, także w sytuacji, gdyby zobowiązany wykazał istnienie przesłanki umorzenia. Decyzje w tym zakresie podejmowane są w oparciu o uznanie administracyjne. Organ może rozstrzygnąć sprawę w różny sposób przy tym samym stanie faktycznym i każde rozstrzygniecie jest legalne. Wybór rozstrzygnięcia musi być jednak poprzedzony prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, należytym ustaleniem stanu faktycznego, zebraniem wszystkich dowodów w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej. Wybór rozstrzygnięcia dokonywany jest w oparciu o kryterium słuszności i celowości. Uznanie musi być realizowane w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela , chyba że wchodzi w konflikt z interesem ogólnym. ZUS wyjaśnił, że ocena dowodów dokonana przez organ, a prowadząca do negatywnego rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia nie jest oceną dowolną, ale podjętą zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 k.p.a. Zakład w prowadzonym postępowaniu badał sprawę (stan faktyczny) swoją ocenę opierając na przekonywających podstawach, dając temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Stan faktyczny został w pełni wyjaśniony i w prawidłowy sposób dokonano jego oceny prawnej. Odnosząc się do argumentów skarżącej organ odwoławczy zauważył, iż umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek jest wyrazem ostatecznej rezygnacji z określonych kwot, które wolą ustawodawcy, jako powinności publicznoprawne, powinny zasilać poszczególne fundusze celowe wchodzące w skład polskiego systemu zabezpieczenia społecznego. Z kwot gromadzonych na tych funduszach realizowane są w ramach zasady solidarności pokoleniowej zadania w zakresie świadczeń długoterminowych (emerytury, renty) oraz świadczeń długoterminowych (np. zasiłki z ubezpieczenia chorobowego czy wypadkowego). Z uwagi na wyżej wskazany charakter należności oraz cele, na jakie składki są przeznaczane, umorzenie traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, której stosowanie uzależnione jest zaistnieniem konkretnych, wskazanych przez ustawodawcę przesłanek, tj. zaistnieniem całkowitej nieściągalności lub ważnym interesem osoby zobowiązanej. Podejmując decyzję w przedmiocie umorzenia obowiązkiem ZUS jest uwzględnienie stanu finansów ubezpieczeń społecznych, co oznacza, iż Zakład zobligowany jest do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, który można rozumieć jako zapewnienie wpływu należnych składek i odsetek za zwłokę do funduszy, którymi zarządza Zakład w tym do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wypłacane są świadczenia dla uprawnionej, szerokiej grupy społecznej, co z kolei może oznaczać, że interes administrowanych funduszy winien być stawiany wyżej niż interes wnioskodawcy. Umorzenie należności z tytułu składek jest wyjątkiem, który może znaleźć zastosowanie tylko wtedy, kiedy przesłanki umorzenia zostały wykazane w sposób niewątpliwy. Tymczasem w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, że ulgowa forma spłaty w postaci układu ratalnego, spowoduje niemożliwe do akceptacji dla wnioskodawczyni skutki. Z całokształtu ustaleń dotyczących sytuacji finansowej i osobistej strony nie wynika jednoznacznie, że nie jest ona w stanie spłacić zadłużenia. B. P. wniosła skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że jej celem nie jest uchylanie się od zobowiązań wobec ZUS. Bezskutecznie poszukuje pracy. Ponadto przedstawiła propozycję zawarcia ugody z Zakładem. Zakład Ubezpieczeń społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację wcześniej przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz.U. 2012.270 – dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania, to jest art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej " k.p.a." Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm. – dalej : u.s.u.s.) Wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 k.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. W przypadku umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ograniczeniami swobody uznania są przesłanki sformułowane w art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ( Dz.U. nr 141, poz.1365). Ustawa określa dwie kategorie sytuacji, w których nastąpić może umorzenie należności z tytułu składek. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W ust. 3 a tego artykułu dopuszczono natomiast wyjątek od tej regulacji w postaci umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Katalog przesłanek pozwalających na zastosowanie instytucji umorzenia ma charakter precyzyjny, zakreśla wąskie granice swobodnej oceny organu. Jeśli chodzi o możliwość umorzenia " w uzasadnionych przypadkach", to okoliczności przewidziane w art. 28 ust. 3b u.s.u.s. oraz powołanym rozporządzeniu dają organowi szerszy zakres swobody uznania. Nie zmienia to jednak faktu, że w każdym przypadku organ jest zobowiązany do wnikliwej oceny stanu faktycznego z perspektywy określonych w przepisach przesłanek. Ocena taka, przeprowadzona z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, powinna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. W rozpoznawanej sprawie w toku postępowania administracyjnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo przyjął, iż brak jest całkowitej nieściągalności, bowiem skarżąca jest właścicielem nieruchomości, a zatem możliwe jest dokonanie zabezpieczenia hipotecznego należności z tytułu składek. Ponadto uznał, że skarżąca mimo niełatwej sytuacji materialnej jest w stanie opłacić zaległe należności, ich opłacenie nie pozbawi jej zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zaś sytuacji w jakiej się znajduje nie należy traktować jako szczególnej. Powyższe ustalenie organu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie może być uznane za prawidłowe i wynikające z dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. ZUS nie rozważył istotnej w sprawie okoliczności, iż skarżąca od 2008 roku korzysta z pomocy społecznej, tj. z pomocy finansowej państwa, a otrzymywane z tej pomocy ( Miejskie Centrum Pomocy w P.) środki w zasadzie stanowią jedyne źródło jej utrzymania. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] r. ZUS nie analizując kwestii wysokości pomocy otrzymywanej przez stronę stwierdził, iż biorąc pod uwagę wysokość świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej oraz ponoszone wydatki przypuszczać należy, że osiąga ona dochód ze źródeł nieudokumentowanych. Skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła, że nie posiada dochodu z innych źródeł. ZUS rozpatrując sprawę ponownie w ogóle nie zajął się powyższą kwestią. Nie wykazał tym samym istnienia jakichkolwiek okoliczności pozwalających na uznanie, że decyzje wydawane przez Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. o udzieleniu pomocy skarżącej wydane zostały w oparciu o fałszywe informacje skarżącej, niezweryfikowane przez ten organ. W uzasadnieniach decyzji wydanych przez MCPS w P. wskazywano, iż z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej i zawodowej. Nie posiada środków finansowych wystarczających na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 393/09 ( v. System Informacji Prawnej Lex nr 596796) przyjął, że fakt korzystania przez zobowiązanego z pomocy społecznej, co prawda z góry (a priori) nie przesądza, tym niemniej może jednak wskazywać, że jego sytuacja jest na tyle trudna, iż może uzasadniać zastosowanie wnioskowanej przez niego ulgi w spłacie zadłużenia. Najogólniej rzecz ujmując, uregulowana w art. 28 u.s.u.s ulga w spłacie zadłużenia, może być przyznana – na podstawie ust. 3 a tego artykułu – tym osobom, których dochód w rodzinie, określony na podstawie przepisów o pomocy społecznej, uzasadnia przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z powodu ubóstwa. Korzystanie przez daną osobę z pomocy finansowej państwa świadczyć może o trudnej sytuacji finansowej tej osoby i stanowi istotną okoliczność mogącą przemawiać za uwzględnieniem jej żądania o umorzenie zadłużenia. Gdy ustawodawca przewidział możliwość zastosowania umorzenia należności " w uzasadnionych przypadkach" organ odmawiając zastosowania tej instytucji zobowiązany jest należycie wykazać, że okoliczności konkretnej sprawy nie uzasadniają potraktowania jej w sposób szczególny. Interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w niniejszym składzie, podziela pogląd wyrażony w w/w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpatrując ponownie sprawę uwzględni powyższe ustalenia Sądu. W szczególności przeprowadzi analizę sytuacji materialnej strony utrzymującej się zasadniczo ze środków pomocy społecznej. Rozważy czy zapłata zaległych składek nie spowoduje konieczności dodatkowego wystąpienia przez stronę o przyznanie środków pomocy państwa. W uzasadnieniu podjętej decyzji dokładnie wyjaśni, czy okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają ( bądź nie) potraktowanie skarżącej w sposób szczególny. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, a ponadto decyzję ją poprzedzającą uznając to za niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji, która nie podlega wykonaniu i nie nadaje się do wykonania, Sąd uznał za bezprzedmiotowe rozstrzyganie w sprawie jej wykonania na podstawie art. 152 w/w ustawy. A. B.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło