III SA/Łd 258/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego postanawia umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy R.A. III SA/Łd 258/09 Uzasadnienie W dniu 21 kwietnia 2009 r. S. G. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Pismem z dnia 16 czerwca 2009 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na urzędowym druku "PPF". Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku S. G., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, oddalając wniosek w pozostałym zakresie z uwagi na jego bezprzedmiotowość (skarżący z mocy ustawy korzystał ze zwolnienia z kosztów sądowych). Pismem z dnia 19 czerwca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie adwokata z urzędu dla S. G. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi wyznaczyła adwokata z urzędu w osobie M. U.-A. W dniu 15 lipca 2009 r. pełnomocnik złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone jej przez S. G. do prowadzenia sprawy przydzielonej z urzędu. Postanowieniem z dnia 24 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł zażalenie na powyższe. Jednocześnie złożył ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (na urzędowym druku "PPF"). Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie natomiast z § 2 wymienionego przepisu przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. W niniejszej sprawie skarżącemu prawomocnym postanowieniem z dnia 19 czerwca 2009 r. Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. W pozostałym zakresie wniosek skarżącego został oddalony z uwagi na jego bezprzedmiotowość (skarżący z mocy ustawy korzystał ze zwolnienia z kosztów sądowych). Przyznane prawo pomocy było więc w praktyce zgodne z żądaniem zgłoszonym przez skarżącego. Nadmienić jedynie należy, że postanowienie w tym zakresie wydane zostało przez referendarza sądowego, przy czym stosownie do treści art. 259 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienie referendarza sądowego, od którego nie wniesiono sprzeciwu ma skutek prawomocnego orzeczenia sądu. Nie budzi przy tym także wątpliwości okoliczność, iż powyższe postanowienie stanowiło podstawę do zwrócenia się przez Sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie adwokata dla S. G. w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]). Pismem z dnia 24 czerwca 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi jako pełnomocnika wyznaczyła adwokata w osobie M. U.-A. Pełnomocnik w dniu 14 lipca 2009 r. złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone jej przez S. G. do prowadzenia sprawy przydzielonej z urzędu. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą oraz podjęcie przez niego czynności w sprawie stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2009 r. o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Oznacza to zatem, iż w powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Dalej wskazać należy, że w pełni zachowuje swoją aktualność do obecnego wniosku skarżącego uzasadnienie postanowienia referendarza z dnia 19 czerwca 2009 r., w części dotyczącej oddalenia wniosku w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Przypomnieć jedynie należy, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest umorzenie postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społecznej. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. a) wskazywanej ustawy, a wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta ona już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu wniosek skarżącego w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny. W tym stanie rzeczy uznać należy, że po przyznaniu skarżącemu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na jego bezprzedmiotowość (skarżący z mocy ustawy korzystał ze zwolnienia z kosztów sądowych), nie jest możliwe ponowne przyznanie tego prawa w tym samym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący mógłby wnieść w niniejszej sprawie tylko wówczas, gdyby wcześniejszy wniosek w tym przedmiocie został przez Sąd oddalony lub gdy w kolejnym wniosku skarżący domagałby się przyznania prawa pomocy w innym zakresie niż wcześniej przyznany. Z tego względu postępowanie wywołane wnioskiem S. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Stosownie bowiem do art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie z § 2 ww. przepisu postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie należało jednak jeszcze rozważyć, czy do orzekania na podstawie powołanego przepisu uprawniony jest referendarz sądowy. Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej. Jeśli bowiem referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to takie jego uprawnienie obejmuje tym bardziej kompetencję do zakończenia tego postępowania z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie tego celu (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 379/08). Jednocześnie podzielić w tym miejscu należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 grudnia 2007 r. (sygn. akt I OZ 942/07), że katalog czynności referendarza sądowego z art. 258 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma charakter otwarty, co powoduje, że ma on także możliwość wydawania innych niż wymienione w tym przepisie zarządzeń i postanowień. W takiej sytuacji należy odpowiednio zastosować art. 259 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i uznać, że strona lub jej pełnomocnik ma możliwość złożenia sprzeciwu również wobec tych czynności. Daje to możliwość skontrolowania przez sąd administracyjny m.in., czy referendarz sądowy, dokonując czynności niewymienionych w art. 258 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie wykroczył poza uprawnienia przyznane mu art. 258 § 1 powoływanej ustawy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w postanowieniu. R.A.