III SA/Łd 263/13

Dnia 17 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy III SA/Łd 263/13 UZASADNIENIE B. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. (znak [...]) w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W toku postępowania skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2013 r. referendarz sądowy odmówił B. D. przyznania prawa pomocy. Postanowienie doręczone zostało w dniu 26 czerwca 2013 r. W dniu 2 lipca 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania mu prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, co następuje: W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach B. D.wskazał jedynie, że wspólnie z żoną prowadzi gospodarstwo domowe. Nie podał żadnych informacji dotyczących swojej sytuacji majątkowej, finansowej ani kosztów utrzymania rodziny, wskazując, iż obawia się, że za pomocą stron internetowych mogą trafić w ręce grup przestępczych. Oświadczył, że koszty sądowe pokryje w całości natomiast domaga się przyznania fachowego pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w formularzu PPF było niepełne, skarżący został zobowiązany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: wskazanie bieżących źródeł utrzymania skarżącego i jego żony oraz wysokości miesięcznego dochodu w jego gospodarstwie domowym, nadesłanie odpisów informacji o dochodach PIT-11 za 2012 rok lub zeznań podatkowych skarżącego i jego żony, wskazanie tytułu prawnego do nieruchomości stanowiącej adres zamieszkania skarżącego oraz udokumentowanie wysokości miesięcznych wydatków eksploatacyjnych, nadesłanie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżący nie udzielił żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego). Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Złożone oświadczenie w tym zakresie ma być wystarczającą podstawą do rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Sąd może uzupełnić podane dane o informacje znane mu z urzędu lub z akt sprawy. Sam nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w celu precyzyjnego ustalenia sytuacji bytowej zainteresowanego. Sąd nie ma możliwości zwrócenia się z urzędu o przedstawienie dodatkowych dokumentów do innych instytucji i organów (por. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012]. W razie podania niewystarczających danych we wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd może na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. wezwać do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wnioskodawca jest zobligowany do dostarczenia odpowiednich dokumentów wskazujących na obiektywny brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skarżący jest więc zobowiązany ponosić koszty postępowania sądowego toczącego się z jego inicjatywy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ustanowionej w wymienionym przepisie i powinna być stosowana jedynie w uzasadnionych przypadkach. W orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko zgodnie z którym skarżący powinien poczynić pewne oszczędności w domowym budżecie, jeśli nie narusza to niezbędnych wydatków koniecznych do utrzymania siebie i rodziny. Prawo pomocy jest przewidziane dla osób, które rzeczywiście nie są w stanie zabezpieczyć jakichkolwiek środków pieniężnych na koszty związane z prowadzeniem postępowania przed sądem. W niniejszej sprawie skarżący nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 252 ustawy p.p.s.a. składający wniosek obowiązany jest podać "dokładne dane" dotyczące stanu majątkowego, dochodów oraz stanu rodzinnego. B. D. w przesłanym wniosku wskazał jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Pozostałe rubryki formularza prawa pomocy odnoszące się do informacji o stanie majątkowym jego i członków jego rodziny pozostawił niewypełnione. Z tych też względów, wobec braku przedstawienia jakichkolwiek informacji o sanie majątkowym skarżącego nie było faktycznych podstaw do prawidłowej oceny możliwości płatniczych strony. Zasadnie wezwano skarżącego do uzupełnienia informacji poprzez przedłożenie stosownych dokumentów (szczegółowo wskazanych w wezwaniu). B. D. nie przedstawił w związku z tym wezwaniem żądnych z żądanych informacji. Z uwagi na niezastosowanie się skarżącego do wezwania w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. Sąd pozbawiony został realnej możliwości oceny jego sytuacji finansowej. Przedstawione w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy dane są niekompletne, a przede wszystkim nie zawierają jakichkolwiek informacji o stanie majątkowym skarżącego. To w interesie strony jest pełne wyjaśnienie własnej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Skarżący miał możliwość wykazania, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że brak realizacji w całości lub części obowiązku nałożonego zarządzeniem referendarza w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skutkuje odmową przyznania tego prawa (por. m. in. postanowienie NSA z dnia z dnia 29 listopada 2011 r., II FZ 718/11). Nadmienić w tym miejscu należy, że w podobnym stanie faktycznym, w sprawie dotyczącej również B. D., w której również wnosił o przyznanie prawa pomocy, wypowiadał się już Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie na postanowienie sądu wojewódzkiego o odmowie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 327/13). Reasumując, w ocenie Sądu, w świetle powyższych ustaleń, stwierdzić należy, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. e.o.