III SA/Łd 268/10

Dnia 26 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2010 roku sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi K. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) zł obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) zł stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa – łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) zł, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu W. P. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi K. P. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 268/09 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] wstrzymującą wypłatę dodatku mieszkaniowego W. P. W stanie faktycznym sprawy, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Z. przyznał W. P. dodatek mieszkaniowy na okres od 1 września 2009 r. do 28 lutego 2010 r. w wysokości 31,98 zł miesięcznie w tym 15,18 zł ryczałtu na zakup opału. Pismem z dnia 24 grudnia 2009 r. zarządca budynku Towarzystwo Budownictwa Społecznego "Z" poinformował Prezydenta Miasta Z., iż W. P. posiada zaległości w opłatach za zajmowany lokal w wysokości 177,18 zł. Wobec powyższego pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. organ zawiadomił W. P. o wszczęciu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty dodatku mieszkaniowego. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że zaległość za zajmowany lokal dotyczy okresu od września do grudnia 2009 r. i kwota zadłużenia wynosi 236,24 złote. W tym stanie faktycznym Prezydent Miasta Z., decyzją z dnia [...], wstrzymał W. P. wypłacanie dodatku mieszkaniowego. W odwołaniu od wskazanej decyzji W. P. podniósł przede wszystkim, że – w jego ocenie – opłaty za mieszkanie były regulowane, czego dowodem – jak stwierdził – jest książeczka mieszkaniowa. Zarzucił organowi I instancji naruszenie procedury administracyjnej podnosząc, iż nie został poinformowany przez zarządcę budynku o jego "rzekomym długu". Zarzucił ponadto błędne rozliczenie ewentualnego zadłużenia, bez stosownego, jego zdaniem, rozliczenia nadpłaty i bieżących opłat za czynsz. Dodał także, iż błędnie "naliczono dotację" i "świadomie ją zaniżono". Skarżący stwierdził ponadto, że nie rozliczono w czynszu opłat za nie korzystanie z pralni i podniósł szereg zarzutów względem osób sprawujących władzę w Z. Wniósł jednocześnie o zmianę charakteru jego mieszkania w związku z "bezprawnym przekwalifikowaniem tego mieszkania z socjalnego na mieszkalne". Decyzją z dnia [...] (znak [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji uznając, że jest ona prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb i zasady wstrzymywania wypłaty dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na treść art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. Jeżeli uregulowanie zaległości nie nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa. W wypadku uregulowania należności w terminie określonym w zdaniu drugim, wypłaca się dodatek mieszkaniowy za okres, w którym wypłata była wstrzymana. Zdaniem organu odwoławczego, z treści powyższego przepisu wyraźnie wynika, że organ przyznający dodatek mieszkaniowy i jednocześnie otrzymujący zawiadomienie, o nie opłacaniu na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny ma obowiązek stwierdzić w drodze decyzji wstrzymanie wypłaty tego dodatku. Organ odwołując się do treści art. 6 ust. 3 i ust. 7 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych wskazał także co należy rozumieć pod pojęciem należności za zajmowany lokal. W tym kontekście organ wskazał, że w przypadku W. P. we wrześniu, październiku, listopadzie, grudniu 2009 r. kwota czynszu wynosiła - 69,94 zł, opłata za wodę - 12,91 zł, za ścieki - 17,23 zł, za śmieci - 11,78 zł, co łącznie stanowiło kwotę 111,86 zł. Jak wskazał dalej organ odwoławczy w okresie od września do grudnia 2009 r. W. P. posiadał zaległość w opłatach za zajmowany lokal wynoszącą łącznie 236,24 zł. Kolegium podkreśliło, iż ustalenia w tym zakresie znajdują pełne potwierdzenie w zgromadzonym materialne dowodowym, zebranym w toku postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy zgodził się, że w sytuacji ustalenia, iż osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy nie reguluje na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, to organ przyznający uprzednio dodatek jest zobligowany wstrzymać wypłatę tego dodatku. Nie mają w tym względzie, jak podkreślił organ II instancji, znaczenia względy słusznościowe, czy trudna sytuacja rodziny skarżącego. Z tych też względów, wobec ustalenia, że zadłużenie W. P. za wskazany okres przekroczyło wartości należności za dwa pełne miesiące, zdaniem organu odwoławczego prawidłowo organ I instancji wstrzymał wypłatę dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. P. podtrzymał w zasadniczej części zarzuty podnoszone na etapie odwołania od decyzji organu I instancji. Zarzucił ponadto organom naruszenie art. 51 i art. 32 Konstytucji RP, art. 73 § 1 i § 2 oraz art. 74 § 1 i § 2 k.p.a., w związku z – jak to określił – niedoinformowaniem go zaległościach w opłatach czynszowych. Zakwestionował nieodniesienie się przez organy do względów słusznościowych i jego trudnej sytuacji rodzinnej. Ponadto podniósł szereg zarzutów w stosunku do osób sprawujących władzę w Z. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wnosiło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) [dalej ustawa o dodatkach mieszkaniowych], regulujące zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach, oraz przepisy wykonawcze, wydane na jej podstawie, tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) [dalej rozporządzenie]. W myśl art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w wypadku stwierdzenia, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, wypłatę dodatku mieszkaniowego wstrzymuje się, w drodze decyzji administracyjnej, do czasu uregulowania zaległości. Jeżeli uregulowanie zaległości nie nastąpi w ciągu 3 miesięcy od dnia wydania decyzji, o której mowa w zdaniu pierwszym, decyzja o przyznaniu dodatku mieszkaniowego wygasa. W wypadku uregulowania należności w terminie określonym w zdaniu drugim wypłaca się dodatek mieszkaniowy za okres, w którym wypłata była wstrzymana. Z kolei w myśl art. 8 ust. 4 powoływanej ustawy, pobierający należności za lokale mieszkalne ma obowiązek niezwłocznego zawiadomienia organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości, o których mowa w art. 7 ust. 11, obejmujących pełne 2 miesiące. W razie niedopełnienia tego obowiązku pobierający zwraca organowi przyznającemu dodatek mieszkaniowy kwoty dodatków wypłacone za miesiące, w których występowały zaległości w tych opłatach. Pobierający jest obowiązany zwrócić organowi te kwoty w terminie kolejnych 2 miesięcy, jeżeli gospodarstwo domowe, któremu przyznano dodatek mieszkaniowy, nie uiści zaległych opłat w terminie miesiąca od powstania obowiązku zawiadomienia organu o powstaniu zaległości. Jeżeli ryczałt na zakup opału był wypłacany do rąk pobierającego, na którym spoczywa obowiązek powiadamiania organu przyznającego dodatek mieszkaniowy o wystąpieniu zaległości w opłatach, pobierający zwraca także nienależnie wypłacony ryczałt. Przewidziana w art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych sankcja stanowi środek dyscyplinujący osoby pobierające dodatek mieszkaniowy, a stwierdzenie, że osoba pobierająca to świadczenie nie uiściła kwoty stanowiącej jej udział własny w opłatach mieszkaniowych za okres dwóch pełnych miesięcy nakazuje organowi wstrzymać wypłatę dodatku mieszkaniowego bez względu na przyczynę zaistniałych zaległości. Obowiązek zastosowania wspomnianego przepisu wynika wyłącznie ze stwierdzenia zalegania w opłatach, przy czym nie jest wymagane ustalenie przyczyn takiego stanu rzeczy, a decyzja w tym zakresie nie ma charakteru uznaniowego. Dla prawidłowego zastosowania cytowanego przepisu art. 7 ust. 11 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organy orzekające – w formie decyzji administracyjnej – o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego, muszą bezspornie ustalić, że uzyskujący dodatek mieszkaniowy nie opłaca na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny oraz, że istnieją nieuregulowane (na dany okres) zaległości. Z treści powyższego przepisu wyraźnie wynika, że to organ przyznający dodatek mieszkaniowy i jednocześnie otrzymujący zawiadomienie o nieopłacaniu na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny ma stwierdzić, że osoba, której przyznano dodatek mieszkaniowy, nie opłaca na bieżąco należności z tytułu czynszu. Zatem zadaniem organu jest zweryfikowanie informacji zarządcy budynku, w tym ustalenie w szczególności, czy zgłoszona zaległość ma charakter bieżący, tzn. czy dotyczy zaległości powstałych w okresie obowiązywania decyzji uprawniającej do dodatku mieszkaniowego, którego wstrzymanie wypłaty ma nastąpić. Tylko takie bowiem zaległości uzasadniają wydanie rozstrzygnięcia w trybie cytowanego przepisu, których późniejsze uiszczenie będzie podstawą do wypłaty wstrzymanego dodatku mieszkaniowego (o czym stanowi omawiany przepis w zdaniu trzecim). Zdaniem Sądu organy administracji wyjaśniły w sposób dostateczny, że dyspozycja tego przepisu została spełniona. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, co rozumie się pod pojęciem "należności za zajmowany lokal". Zgodnie z art. 6 ust. 3, ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wydatkami które są ponoszone na lokal mieszkalny są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Wydatkami tymi są: czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione wyżej opłaty za używanie lokalu mieszkalnego oraz opłaty za energie cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych i wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. W przypadku lokalu mieszkalnego zajmowanego przez W. P., we wrześniu, październiku, listopadzie i grudniu 2009 r. kwota czynszu wynosiła – 69,94 zł, opłata za wodę - 12,91 zł, opłata za ścieki - 17,23 zł, opłata za śmieci - 11,78 zł. Łącznie było to 111,86 zł. W niniejszej sprawie organ I instancji otrzymał w dniu 24 grudnia 2009 r. pismo zarządcy budynku, tj. Towarzystwa Budownictwa Społecznego "Z" Sp. z o.o. z siedzibą w Z., który działając w trybie art. 8 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych powiadomił, że W. P. nie reguluje w sposób prawidłowy należności za zajmowany lokal i posiada w związku z tym zaległości czynszowe. Z ustaleń poczynionych przez organy wynika, że skarżący przez okres czterech miesięcy, tj. wrzesień 2009, październik 2009 r., listopad 2009 r. i grudzień 2009 r. opłacał czynsz jedynie w części. Nie regulował w związku z tym całej należności. Ustalenia w tym względzie, poczynione przez organy obu instancji, znajdują pełne potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w postępowaniu administracyjnym. W szczególności powyższe wynika z pisma zarządcy budynku (TBS "Z") z dnia 16 lutego 2010 r. W piśmie tym zarządca szczegółowo przedstawił rozliczenie należnego od W. P. czynszu, kwot jakie skarżący uiszczał tytułem opłat czynszowych w miesiącach wrzesień do grudnia 2009. Z powyższego jednoznacznie wynika, że skarżący we wskazanym okresie, który jest tożsamy z okresem na jaki przyznano dodatek mieszkaniowy, nie wywiązywał się z obowiązku opłacania na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny. W okresie od września 2009 r. do grudnia 2009 r., w którym to okresie należny czynsz wynosił 111,86 zł, skarżący uiszczał jedynie kwotę 36,00 zł. Bezsporne jest przy tym, że kwota zadłużenia za okres od września do grudnia 2009 r. jest większa niż równowartość opłat za pełne dwa miesiące płatności czynszu. Kwota czynszu wynosił bowiem 111,86 zł, a ustalona zaległość w płatnościach wynosi 236,24 zł. Jak przy tym już wykazano powyżej, jakiekolwiek przyczyny zaległości (zawinione czy nie zawinione) w opłatach mieszkaniowych nie mogą stanowić przesłanki odstąpienia od wydania decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku mieszkaniowego. Stwierdziwszy, że uprawniony do otrzymywania dodatku nie wywiązuje się z obowiązku opłacania na bieżąco należności za zajmowany lokal mieszkalny, organ I instancji był zobowiązany wstrzymać wypłatę tego dodatku. W takiej sytuacji organ nie bada przyczyn, które doprowadziły do zaniechania wpłat na konto zarządcy domu. Żadne względy słusznościowe ani trudna sytuacja zdrowotna lub materialna uprawnionego nie mogą mieć znaczenia przy podejmowaniu decyzji o wstrzymaniu wypłaty dodatku. Stąd też podjętej przez organ I instancji i podtrzymanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzji o wstrzymaniu W. P. wypłaty dodatku mieszkaniowego nie sposób zasadnie zarzucić naruszenia przepisów prawa, co mogłoby skutkować jej uchyleniem. Należy w tym miejscu jeszcze podkreślić, iż sam skarżący - w sposób pośredni w treści skargi – przyznaje, że uiszczał należny czynsz jedynie w części, kwestionując wysokość kolejnych podwyżek czynszu wprowadzanych przez zarządcę budynku. Podnieść w związku z tym należy, że subiektywne odczucie skarżącego co do zasadności podwyżek czynszu, jego zgodności z przepisami prawa – jak to określa skarżący – nie poparte żadnymi racjonalnymi dowodami, nie może być argumentem przemawiającym za uwzględnieniem skargi. Nadto należy zauważyć, iż wszystkie rozbieżności dotyczące wysokości czynszu i innych opłat związanych z eksploatacją mieszkania, zaistniałe w trakcie trwania umowy o korzystaniu z lokalu mieszkalnego, są rozstrzygane przed sądami powszechnymi. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania administracyjnego oraz art. 51 i art. 32 Konstytucji RP, w związku z niepoinformowaniem skarżącego o zaistniałym zadłużeniu z tytułu opłat czynszowych, Sąd uznał zarzuty za nieuzasadnione. W tym względzie zgodzić się należy z organami administracji, iż wystarczające w tym zakresie było zawiadomienie skarżącego, pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. o wszczęciu postępowania dotyczącego ustalenia okoliczności faktycznych i przesłanek do wstrzymania wypłaty skarżącemu dodatku mieszkaniowego w związku ze wskazanymi zaległościami czynszowymi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm), skargę oddalił. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. R.A.