III SA/Łd 268/26

Dnia 5 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. A. i B. R. na działanie Wójta Gminy Pabianice polegające na organizowaniu zebrań wiejskich sołectwa P. w miejscu kultu religijnego postanawia: odrzucić skargę. III SA/Łd 268/26 UZASADNIENIE A. A. i B. R. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na działanie Wójta Gminy Pabianice polegające na organizowaniu zebrań wiejskich sołectwa P. w miejscu kultu religijnego. W skardze zarzucono naruszenie art. 25 ust. 2, art. 32, art. 53 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Pabianice wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że skarga była już przedmiotem rozpoznania. W sprawie o sygn. III SA/Łd 685/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 5 grudnia 2025 r. skargę odrzucił. Podkreślił, że zarówno w obecnej jak i poprzedniej kadencji Wójt Gminy Pabianice nie występował z wnioskiem o zwołanie zebrania wiejskiego w Sołectwie P.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez Sąd doprowadziła do wniosku, że skarga wniesiona przez skarżące podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] stosownie, do którego sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 7 ustawy p.p.s.a. Chodzi tu o: decyzje administracyjne (pkt 1), określone postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (pkt 2), a także w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt 3), inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z pewnymi włączeniami (pkt 4), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a), akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), a także inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6) oraz akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7). Ponadto sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają w również sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 ustawy p.p.s.a.). Ponadto art. 101a ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm.) [dalej: ustawa o samorządzie gminnym] formułujący podstawę prawną skargi na bezczynność organów gminy (tj. gdy organ gminy nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich), ustanawia odrębną kompetencję sądu do kontroli bezczynności organów, wobec przypadków określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy p.p.s.a. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37.). Z treści skargi wynika, że dotyczy ona działania Wójta Gminy Pabianice polegającego na organizowaniu zebrań wiejskich sołectwa P. w miejscu kultu religijnego. Ze względu na takie określenie przedmiotu skargi przez skarżące została ona przez sąd zakwalifikowana jako skarga na działanie Wójta, bowiem taką procesową formę powinna była przybrać. Chodzi tu zatem o skargę powszechną (obywatelską) składaną w trybie przepisów działu VIII k.p.a. zatytułowanego "Skargi i wnioski". Przedmiotem takiej skargi może być w szczególności: zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 k.p.a.). Skarga taka może zatem zawierać krytykę nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, zarzuty wadliwej działalności organu, lub też wyrażać niezadowolenie z jego pracy, czy też wytykać zaniechania i inne nieprawidłowości. Prawo wniesienia tego rodzaju skargi stanowi realizację zagwarantowanego konstytucyjnie prawa składania petycji, skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych. Wniesiona skarga uruchamia jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończącym się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. W postępowaniu tym nie istnieją strony, nie ma instancji, a działania podejmowane przez organ nie mają formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie ma na celu ustalenie prawidłowości i terminowości działania organów administracyjnych i ich pracowników oraz zbadanie potrzeby podjęcia określonych czynności. Jak stanowi przy tym art. 223 § 1 k.p.a. organy państwowe rozpatrują oraz załatwiają skargi i wnioski w ramach swojej właściwości, którą pomocniczo określa art. 229 k.p.a. Zarówno sposób procedowania, jak i sposób załatwienia skargi, pozostaje natomiast poza zakresem właściwości sądów administracyjnych. Działania oraz zaniechania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu skarg, nie mieszczą się bowiem w zakresie kontroli sądowej, podobnie jak bezczynność lub przewlekłość działania organów w załatwieniu takiej skargi. Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądów administracyjnych, skarga, o której mowa w art. 227 k.p.a., nie jest tożsama ze skargą, o której mowa w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga określona przez art. 227 k.p.a. jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, który nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego ani też nie może stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Skargi tego rodzaju są załatwiane w samodzielnym, wewnętrznym, jednoinstancyjnym postępowaniu, kończącym się czynnością faktyczną polegającą na zawiadomieniu skarżącego o sposobie załatwienia sprawy (por. wyrok NSA z 1 grudnia 1998 r., III SA 1636/97, oraz przykładowo postanowienie NSA z 9 listopada 2006 r., I OZ 1133/06, czy też postanowienie NSA z 15 maja 2009 r., I OZ 520/09). Stosownie do treści art. 18b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym rada gminy rozpatruje skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych; wnioski oraz petycje składane przez obywateli; w tym celu powołuje komisję skarg, wniosków i petycji. W skład komisji skarg, wniosków i petycji wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów, z wyjątkiem radnych pełniących funkcje, o których mowa w art. 19 ust. 1 (ust. 2). Zasady i tryb działania komisji skarg, wniosków i petycji określa statut gminy (ust. 3). Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Działania oraz zaniechania administracji publicznej będące przedmiotem skargi, takiej jak w rozpoznawanej sprawie, nie mieszczą się w zakresie kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Sąd zauważa ponadto, że prawomocnym postanowieniem z 5 grudnia 2025 r., III SA/Łd 685/25 odrzucono skargę A. A. i B. R. na uchwałę Rady Gminy Pabianice z 26 września 2024 r. nr VI/51/2024 w sprawie rozpatrzenia skargi na sołtysa i radę sołecką sołectwa P.. W rozpoznawanej sprawie skarżące przedmiotem skargi uczyniły działania Wójta Gminy Pabianice. Stosownie do powołanego wyżej art. 18b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym organem właściwym do rozpatrzenia skargi na działanie wójta jest rada gminy. Sąd administracyjny nie jest właściwy do orzekania w sprawie tzw. skarg powszechnych, ponieważ nie jest to akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 5 lub 6 ustawy p.p.s.a. czy też art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. a.kr