III SA/Łd 273/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie NSA Janusz Nowacki (spr.), WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Protokolant asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2004 roku sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o przyznanie odszkodowania oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy D. na podstawie art.105 § 1 kpa w związku z art.39 ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym/Dz.U. nr 142 z 2001r. poz.1591 z późn. zm./ umorzył postępowanie w sprawie wniosku Z.R. o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia dojazdu i wyjazdu z gospodarstwa drogą gminną. W uzasadnieniu stwierdzono, iż Z.R. w dniu 9 maja 2003r. wystąpił do Wójta Gminy D. o przyznanie odszkodowania z tytułu pozbawienia go dojazdu i wyjazdu z gospodarstwa drogą gminną. W ocenie organu administracji brak jest podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Roszczenie takie może być rozpatrzone tylko w postępowaniu cywilnym. Z uwagi na to, iż żądanie Z.R. nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu przez organ administracji, na podstawie art.105 § 1 kpa, postępowanie zostało umorzone. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył Z.R. podnosząc, iż jest ona niesłuszna. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.1 kodeksu postępowania administracyjnego kodeks normuje postępowanie: 1.)przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej 2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt.1 3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt. 2. 4) w sprawach wydawania zaświadczeń. Przedmiotem postępowania administracyjnego może być jedynie sprawa w rozumieniu art.1 kpa. Z.R. we wniosku z dnia 9 maja 2003r. żądał wydania decyzji o przyznaniu mu odszkodowania z tytułu pozbawienia dojazdu i wyjazdu z gospodarstwa rolnego drogą gminną. Brak jest przepisów prawa materialnego, które dawałyby podstawę organowi administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej w tym zakresie .Sprawy te leżą w zakresie kognicji sądów powszechnych. Kodeks postępowania administracyjnego jedynie w art.153 i 160 daje podstawę organowi administracyjnemu do orzekania o odszkodowaniu ale tylko w sytuacji, gdy strona poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem tych przepisów albo wskutek stwierdzenia nieważności decyzji .Żadna z tych okoliczności nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. W związku z czym postępowanie w sprawie wniosku Z.R. stało się bezprzedmiotowe. Podnoszony przez odwołującego zarzut dotyczący ustalenia granic drogi może być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne /Dz.U. nr 100 z 2000r. poz.1086 z późn. zm./. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z.R. W uzasadnieniu podniesiono, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna. Gmina D. budowała łącznik wodny prowadząc wykopy środkiem drogi. Wskutek tego skarżący został pozbawiony wyjazdu i dojazdu do gospodarstwa rolnego. Musiał wyznaczyć nową drogę na którą ponosi wysokie nakłady. W konkluzji skarżący wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga Z.R. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z treścią art.1 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego kodeks ten normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych. Z wymienionego przepisu wynika, iż w postępowaniu administracyjnym są załatwiane sprawy administracyjne czyli sprawy należące do właściwości organów administracji będące sprawami indywidualnymi rozstrzyganymi w drodze decyzji administracyjnej. Właściwość organów administracji musi natomiast wynikać z przepisów prawa materialnego lub kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów tych wynikać musi upoważnienie organu administracji do załatwienia określonej sprawy w drodze decyzji administracyjnej. W przypadku zaś braku takich przepisów organ administracji nie jest właściwy do załatwienia sprawy decyzją. W rozpoznawanej sprawie Z.R. wnosił o przyznanie mu odszkodowania z tytułu pozbawienia go dojazdu do gospodarstwa rolnego drogą gminną. Wskutek budowy łącznika wody prowadzono wykopy środkiem drogi gminnej i nie przywrócono drogi do stanu poprzedniego. Z tego też powodu skarżący został pozbawiony dojazdu do swojego gospodarstwa i zmuszony był wyznaczyć nową drogę ponosząc w związku z tym znaczne koszty. Organ administracji nie jest właściwy do rozpatrzenia żądania Z.R. Brak jest bowiem przepisów prawa z którego wynikałoby upoważnienie organu do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania odszkodowania skarżącemu. Organ administracji jest właściwy do wydania decyzji w zakresie odszkodowania tylko w przypadkach określonych w art.153 i 160 kpa lecz żadna z sytuacji przewidzianych w tych przepisach nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Organy administracji obu instancji słusznie zatem uznały, iż brak jest podstawy prawnej do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o przyznanie mu odszkodowania. Okoliczność, iż organy administracji nie są upoważnione do rozpatrzenia wniosku Z.R. nie oznacza, iż nie może on dochodzić odszkodowania. Jeżeli rzeczywiście skarżący poniósł szkodę wskutek działania organu gminy może on wystąpić o odszkodowanie do sądu powszechnego i w tym postępowaniu dochodzić swoich praw. Odnośnie zaś zarzutów skarżącego dotyczących ustalenia granic drogi to, jak słusznie podniesiono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mogą one zostać rozpatrzone w odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989r. prawo geodezyjne i kartograficzne/Dz.U. nr 100 z 2000r. poz.1086 z późn. zm./. Konsekwencją uznania, iż organ administracji nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania jest to, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania ma bowiem miejsce wówczas gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy a sytuacja taka występuje w rozpoznawanej sprawie. Postępowanie takie winno wówczas zostać umorzone na podstawie art.105 § 1 kpa. Pogląd, iż w sytuacji gdy żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji to postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem winno zostać umorzone wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 stycznia 1990r. w sprawie II S.A. 1240/89(ONSA nr 1 z 1990r. poz.16). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w tym wyroku. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd oddalił skargę Z.R. Zarzuty skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Z.R. podnosi w skardze, iż poniósł duże szkody wskutek pozbawienia go dojazdu do gospodarstwa rolnego drogą gminną przy czym odpowiedzialny jest za to organ gminy. Okoliczność czy i ewentualnie w jakiej wysokości skarżącemu przysługuje odszkodowanie nie może być jednak przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym. Z.R. winien rozważyć ewentualną możliwość wystąpienia ze swoim żądaniem do sądu powszechnego a nie dochodzić odszkodowania w postępowaniu administracyjnym.