III SA/Łd 277/18
WyrokWSA w Łodzi2018-06-12
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rektor uczelni publicznej, stwierdzając nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego magistra na podstawie art. 193 Prawa o szkolnictwie wyższym, może oprzeć swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na wyroku sądu karnego umarzającym warunkowo postępowanie karne za naruszenie praw autorskich, bez samodzielnego ustalenia, czy zapożyczone fragmenty pracy magisterskiej stanowiły "istotny fragment cudzego utworu"?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił decyzję Rektora stwierdzającą nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego, uznając, że organ nie przeprowadził samodzielnego postępowania dowodowego w celu ustalenia, czy zapożyczone fragmenty pracy magisterskiej stanowiły "istotny fragment cudzego utworu" w rozumieniu art. 193 Prawa o szkolnictwie wyższym. Oparcie się wyłącznie na wyroku sądu karnego, który umorzył postępowanie karne za naruszenie praw autorskich, nie jest wystarczające, ponieważ postępowanie administracyjne jest samodzielne i wymaga własnych ustaleń faktycznych. Ponadto, organ nie wykazał, czy obszerne fragmenty pracy były "istotne" i nie odniósł się do zarzutów strony dotyczących charakteru naruszenia praw autorskich.Stan faktyczny
Rektor uczelni wydał decyzję stwierdzającą nieważność postępowania w sprawie nadania R. B. tytułu zawodowego magistra oraz nieważność złożenia przez niego egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej. Podstawą tej decyzji był wyrok sądu karnego, który warunkowo umorzył postępowanie karne wobec R. B. oskarżonego o naruszenie praw autorskich poprzez wykorzystanie w pracy magisterskiej obszernych fragmentów cudzego opracowania bez wskazania współautorstwa. R. B. zaskarżył decyzję Rektora, zarzucając m.in. błędne zastosowanie art. 193 Prawa o szkolnictwie wyższym i brak samodzielnych ustaleń faktycznych przez organ.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Rektora oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora Ax w Ł. Zasądzono od Rektora Ax w Ł. na rzecz skarżącego R. B. kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 czerwca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 roku sprawy ze skargi R. B. na decyzję Rektora "A" w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Rektora "A" w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Rektora "A" w Ł. na rzecz skarżącego R. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia (...), (...), wydaną na podstawie art. 104, art. 138 § 1 pkt 1, art. 127 § 3, art. 156 § 1 pkt 2, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) - dalej: k.p.a.; art. 193, art. 207 ust. 1, ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1842) - dalej: p.s.w., Rektor Ax w Ł., po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...), (...) wydaną w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania R. B. tytułu zawodowego magistra oraz nieważność złożenia przez ww. w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej pt. "Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo".
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r., (...) Sąd Rejonowy dla Ł. –Ś. w Ł., IV Wydział Karny po rozpoznaniu sprawy R. B. oskarżonego o czyn z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90 poz. 631) to jest o to, że w dniu 4 lipca 2012 r. w Ł. przywłaszczył sobie autorstwo części cudzego utworu w postaci opracowania autorstwa E. T. i R. B. pt. "Podręcznik akademicki" Wydawnictwa Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Ł. poprzez wykorzystanie w przygotowanej przez siebie w Ax w Ł. na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Informatyki rozprawie magisterskiej pt: Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo" obszernych fragmenty wymienionego opracowania bez wskazania jego współautorstwa E. T., czym naruszył jego prawa autorskie, działając na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 k.k., umorzył warunkowo postępowanie karne wobec oskarżonego na okres 1 roku próby oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowaniu. W wyniku rozpoznania wniesionych apelacji obrońcy oskarżonego oraz oskarżyciela posiłkowego – E. T., Sąd Okręgowy w Ł., V Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 18 listopada 2016 roku, (...) utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i orzekł w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego.
Mając powyższe na uwadze Rektor Ax w Ł. zawiadomieniem z dnia 24 lipca 2017 r. poinformował skarżącego o wszczęciu z urzędu, postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania dotyczącego nadania tytułu zawodowego magistra oraz nieważności złożenia w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej.
Następnie decyzją z dnia (...) Rektor Ax w Ł. stwierdził nieważności postępowania w sprawie nadania R. B. tytułu zawodowego magistra oraz nieważności złożenia przez ww. w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej pt. "Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo". Jako podstawę materialnoprawną wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 193 p.s.w.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając naruszenie:
art. 7, art. 7a § 1, art. 9, art. 10, art. 77 §1 art. 89 §1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji;
art. 193 p.s.w. poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że R. B. przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego.
Z uwagi na powyższe wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i niestwierdzanie nieważności postępowania dotyczącego nadania skarżącemu tytułu zawodowego magistra oraz nieważności złożenia przez niego w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej.
Uzasadniając pełnomocnik skarżącego wskazał, iż organ administracji nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczności faktyczne, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że strona popełniła przestępstwo, odwołując się w tym zakresie do wydanego w sprawie skarżącego wyroku sądu karnego. Jednakże w ocenie pełnomocnika skarżącego fakt popełnienia jakiegokolwiek czynu w postępowaniu karnym nie ma żadnego znaczenia w postępowaniu administracyjnym, a organ administracji winien samodzielnie ustalić, czy w sprawie wystąpiły przesłanki zastosowania normy prawa materialnego.
Ponadto, co zdaniem strony skarżącej istotne, Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł., IV Wydział Karny umarzając warunkowo, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., postępowanie karne wobec skarżącego, stwierdził, że popełnione przez stronę naruszenie praw autorskich polegało na braku prawidłowego opisania części cudzego utworu, czy też na wadliwym cytowaniu, a nie na całkowitym przywłaszczeniu sobie autorstwa cudzego utworu. Przy czym podkreślenia wymaga, a co pominął organ administracji, zapożyczone fragmenty publikacji nie dotyczyły istoty pracy magisterskiej i nie stanowiły jej samodzielnej warstwy.
Zaskarżoną decyzją z dnia (...) Rektor Ax w Ł. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...) Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ powołał przepis art. 193 p.s.w. i wskazał, że treść powołanego przepisu wskazuje bezspornie, iż spełnienie określonych w nim przesłanek obliguje właściwy organ do wydania decyzji stwierdzającej nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego. Dalej organ wskazał, iż wbrew obowiązującemu na uczelni Regulaminu studiów, złożona przez skarżącego praca dyplomowa pt. "Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo" nie została napisana przez stronę samodzielnie, od kierunkiem nauczyciela posiadającego tytuł naukowy lub stopień naukowy doktora habilitacyjnego, lecz, co potwierdza prawomocny wyrok sądu karnego, stanowiła plagiat "poprzez wykorzystanie obszernych fragmentów opracowania bez wskazania nazwiska współautora", a tym samym nie spełniała przewidzianych prawem oraz regulacjami wewnętrznymi uczelni wymogów, co stanowi zdaniem organu naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i czyni kwestionowane rozstrzygnięcie zasadnym.
Jednocześnie wskazał, że wprowadzona w błąd Komisja Egzaminacyjna wydała decyzję administracyjną, która w rażący sposób narusza postanowienia Regulaminu. Zmiana podstawy prawnej w części dotyczącej uchylenia decyzji nadającej tytuł zawodowy jest uzasadniona stanowiskiem Rektora popartym okolicznościami, że do rażącego naruszenia prawa dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest w sposób oczywisty sprzeczne z nie budzącymi wątpliwości przepisami.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zarzucił naruszenie art. 80, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie, czy w sprawie wystąpiła określona w art. 193 p.s.w. przesłanka stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego magistra, niewyjaśnienie skarżącemu zasadności przesłanek, którymi kierował się organ wydając zaskarżoną decyzję oraz wadliwe przyjęcie, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 156 § pkt 2 k.p.a., w sytuacji gdy powołany przepis art. 193 p.s.w. powinien stanowić samodzielną przesłankę stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego. Z uwag na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Rektora Ax w Ł.. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Rektor Ax w Ł. wnosił o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Rektor Ax w Ł. z dnia (...) (...) utrzymująca w mocy decyzję z dnia (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego magistra oraz nieważność złożenia przez niego w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej pt. "Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo".
Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2183) – dalej p.s.w.
Jako podstawę prawną decyzji Rektor wskazał w zaskarżonej decyzji w części dotyczącej postępowania o nadanie tytułu zawodowego magistra art. 193 p.s.w. oraz art. 207 ust. 3 p.s.w. oraz art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a., art. 157 § 2 k.p.a. oraz art. 158 § 1 k.p.a. w części dotyczącej uchylenia decyzji nadającej tytuł zawodowy, a następnie stwierdził nieważność postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego magistra oraz nieważność złożenia przez niego w dniu 4 lipca 2012 r. egzaminu dyplomowego i obrony pracy magisterskiej pt. "Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo".
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 193 p.s.w. organ właściwy, w drodze decyzji, stwierdza nieważność postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego, jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego osoba ubiegająca się o ten tytuł przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego.
Instytucja stwierdzenia nieważności postępowania, wobec wynikającego z art. 193 p.s.w. nakazu wydawania decyzji w takim przedmiocie, w przypadku zaistnienia wskazanych w tym przepisie przesłanek wskazuje, iż tego rodzaju rozstrzygnięcie w ww. okolicznościach jest obligatoryjne.
W doktrynie podkreśla się, że konieczne jest wyeliminowanie dopuszczalności posługiwania się także w innym postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego pracą stanowiącą podstawę nadania tytułu zawodowego, jeżeli w pracy tej osoba ubiegająca się o tytuł, o którym mowa przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu lub ustalenia naukowego.
Zauważyć należy, że art. 193 p.s.w. nie konkretyzuje jaki organ jest zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności postępowania, używa bowiem terminu "organ właściwy". Posłużenie się tym terminem w ocenie Sądu nawiązuje do treści art. 60 p.s.w., wskazującego w ust. 1 i 6 na (odpowiednio) organy kolegialne uczelni publicznej, to jest senat i rady podstawowych jednostek organizacyjnych oraz organy jednoosobowe uczelni, jakimi są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych, przy czym kierownikiem wydziału jest dziekan. Jak wynika z przepisów p.s.w. kompetencje tych organów określają nie tylko przepisy ustawy, ale także statut (art. 62 ust. 1 – dot. senatu, art. 68 ust. 1 i 2 – dot. rady podstawowej jednostki organizacyjnej, art. 66 – dot. rektora, art. 70 ust. 1 – dot. kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej). Jednocześnie zapisy art. 60 ust. 1 i 6 wskazują, że organy kolegialne i jednoosobowe uczelni są organami w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 2 k.p.a. w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w trybie k.p.a. (por. komentarz autorstwa Pawła Orzeszko do art. 60 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym – LEX, opublikowano WKP 2013; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie sygn. akt I OSK 1735/09 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W tych okolicznościach wobec braku precyzyjnego wskazania w ustawie organu kompetentnego do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności postępowania i użycie w art. 193 p.s.w. terminu "organ właściwy", ze wskazaniem jedynie, iż rozstrzygnięcie ma mieć formę decyzji, wydaje się być uprawnione stwierdzenie, iż wskazanie organu właściwego do stwierdzenia nieważności postępowania może mieć miejsce w statucie uczelni w ramach określenia w taki sposób kompetencji danego organu. Tym samym o ile takie będą regulacje statutu organem właściwym może być zarówno kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, jak i rektor. Decyzja o stwierdzeniu nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego jest zatem decyzją administracyjną, od której przysługuje odwołanie do rektora w terminie czternastu dni od daty jej doręczenia osobie, której dotyczy, jeżeli decyzję podejmuje kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej, lub o ponowne rozpatrzenie sprawy, jeżeli była to decyzja rektora, a następnie skarga do sądu administracyjnego właściwego dla siedziby organu.
Jednocześnie w ocenie Sądu w przypadku braku stosownej regulacji w statucie uczelni, uprawniony jest pogląd, iż organem właściwym do wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności postępowania jest rektor, który zgodnie z art. 207 ust. 3 p.s.w. jest organem właściwym do wznowienia postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego i wydania dyplomu oraz do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. Jeżeli bowiem rektor jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego, to jest także właściwy do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tego tytułu, poprzedzającego wydanie decyzji w tym przedmiocie (por. Jarosław Dobkowski, Komentarz do art. 193 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, teza 8, LEX/el., 2017).
Organ wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji, że statut Ax w Ł. nie określa organu właściwego do stwierdzenia nieważności postępowania. Zatem organem właściwym w tej sprawie rektor.
Wskazać jednocześnie wypada, iż okoliczności obligujące organ właściwy do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego z art. 193 p.s.w. mogą zostać ujawnione przed wydaniem decyzji o nadaniu tytułu zawodowego, albo po jej wydaniu.
W rozpoznawanej sprawie nie zostało wyjaśnione, czy okoliczności obligujące organ właściwy do stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego z art. 193 p.s.w. zostały ujawnione przed wydaniem decyzji o nadaniu skarżącemu tytułu zawodowego magistra, a ponadto nie zostało wyjaśnione, czy została wydana taka decyzja, kiedy i jaki organ ją wydał.
Przechodząc do dalszej części rozważań wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 207 ust. 1 p.s.w. do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz art. 196 ust. 3, decyzji podjętych przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji studenckich oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Wobec wymienienia w treści ww. przepisu decyzji podjętych przez organy uczelni oraz zapisu zawartego w ust. 3 art. 207 p.s.w., wskazującym, iż organem uczelni właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego jest rektor uczelni, w sytuacji uregulowania tej kwestii w art. 156 i nast. k.p.a., przepisy te znajdują odpowiednie zastosowanie w odniesieniu do decyzji rektora uczelni stwierdzającej nieważność decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu.
Natomiast w doktrynie istnieją rozbieżne stanowiska co do tego, czy regulacja z art. 193 p.s.w. to szczególny tryb pozwalający na ustalenie faktu popełnienia przestępstwa plagiatu i nie jest to szczególny tryb wzruszenia decyzji ostatecznej o nadaniu tytułu zawodowego, czy też decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego powinna być podejmowana w trybie nadzwyczajnym właściwym dla stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (art. 156-159 k.p.a.) Skutkiem tej decyzji byłoby pozbawienie mocy prawnej wszystkich czynności przewodu i kończących je uchwał oraz przywrócenie stanu prawnego sprzed wniosku o wszczęcie postępowania – J.P. Tarno, Rola odpowiedniego stosowania przepisów k.p.a. w postępowaniach w sprawach stopni naukowych (wybrane zagadnienia) ZNSA, 2011/6, s. 32, (patrz też: Jarosław Dobkowski, Komentarz do art. 193 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, teza 6, LEX/el., 2017).
Organ w zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że art. 193 p.s.w. stanowi samodzielną podstawę materialnoprawną i procesową w zakresie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania skarżącemu tytułu zawodowego magistra. Konsekwencją stwierdzenia nieważności postępowania w przypadku uzyskania tytułu zawodowego jest pozbawienie takiej osoby tego tytułu, dokonywane w formie decyzji administracyjnej o stwierdzeniu nieważności postępowania, którą trzeba uznać za odpowiednik decyzji administracyjnej o stwierdzeniu nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego, o której mowa w art. 207 ust. 3. W tej kwestii organ powołał się na Komentarz wyd. II Izdebski Hubert, Zieliński Jan – Prawo o szkolnictwie wyższym, LEX 2015.
W doktrynie dominuje także inny pogląd, zgodnie z którym brak jest podstaw do uznania, iż stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 193 p.s.w., obejmuje także stwierdzenie nieważności decyzji o nadaniu tytułu zawodowego i wydaniu dyplomu. W tej mierze w celu wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, o której mowa konieczne jest wydanie decyzji o stwierdzeniu jej nieważności, zgodnie z kompetencją przewidzianą w art. 207 ust. 3 p.s.w.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ winien dokładnie wyjaśnić podstawę prawną wydanej decyzji z odwołaniem się do powołanych w niej przepisów.
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 193 p.s.w. obowiązkiem organu jest ustalenie okoliczności, czy osoba ubiegająca się o tytuł zawodowy w swojej pracy przypisała sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu. Powyższe ustalenia organ dokonuje samodzielnie, albo na podstawie ustalenia naukowego (sporządzonych opinii i recenzji), czy też uzyskania orzeczenia lub aktu innego organu stwierdzającego istnienie tej okoliczności w prawem przewidzianej formie (np. orzeczenie komisji dyscyplinarnej).
Podkreśla się też w doktrynie, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 193 p.s.w. jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od ewentualnych postępowań dyscyplinarnych, karnych, czy cywilnych (patrz: Jarosław Dobkowski, Komentarz do art. 193 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, teza 6, LEX/el., 2017).
W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że organ nie dokonywał własnych ustaleń. Swoje rozstrzygnięcie Rektor oparł wyłącznie na wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. IV Wydział Karny z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt (...). Zgodnie z powyższym wyrokiem Sąd, po rozpoznaniu sprawy R. B. oskarżonego o to, że w dniu 4 lipca 2012 r. w Ł. przywłaszczył sobie autorstwo części cudzego utworu w postaci opracowania autorstwa E. T. i R. B. pt. "Podręcznik akademicki" Wydawnictwa Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Ł. poprzez wykorzystanie w przygotowanej przez siebie w Ax w Ł. na Wydziale Studiów Międzynarodowych i Informatyki rozprawie magisterskiej pt: Komputerowy system wspomagania osób niepełnosprawnych ruchowo" obszernych fragmenty wymienionego opracowania bez wskazania jego współautorstwa E. T., czym naruszył jego prawa autorskie, tj. o czyn z art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90 poz. 631) - na podstawie art. 66 § 1 i art. 67 § 1 k.k., umorzył warunkowo postępowanie karne wobec oskarżonego na okres 1 roku próby oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowaniu. Natomiast wyrokiem z dnia 18 listopada 2016 roku, (...) Sąd Okręgowy w Ł., V Wydział Karny Odwoławczy, na skutek apelacji wniesionych przez obrońcy oskarżonego oraz oskarżyciela posiłkowego – E. T. od wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. IV Wydział Karny z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt (...), utrzymał w mocy zaskarżony wyrok i orzekł w przedmiocie kosztów postępowania odwoławczego.
Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis art. 193, dotyczący tak uczelni publicznych, jak i niepublicznych, ma na celu wyeliminowanie plagiatów, zawierając nakaz przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 167 ust. 3 i rozporządzenie wykonawcze wydane na jego podstawie i art. 167a – zob. uwagi do art. 167 i 167a). Postępowanie to toczy się zgodnie z regułami postępowania administracyjnego określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwieńczone jest decyzją administracyjną.
Jednocześnie zawarte w przepisie sformułowania, takie jak "istotne fragmenty" czy "inne elementy", które mogą powodować niezamierzone problemy interpretacyjne, zwłaszcza że nie są doprecyzowane. Nie jest jasne, czy istotne fragmenty czy niebędące istotnymi fragmentami inne elementy to każde zapożyczenie nieomówione, czy też nie (patrz: Hubert Izdebski, Jan Zieliński, Komentarz do art. 193 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym, LEX 20150)
Wobec powyższego, stwierdzić należy, że skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 193 p.s.w. jest samodzielnym postępowaniem, to wydanie decyzji na podstawie art. 193 p.s.w. nie zwalnia organu od obowiązku przeprowadzenia prawidłowego postępowania oraz wydania decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a. Wręcz przeciwnie, organ prowadząc postępowanie na podstawie ww. przepisu ma obowiązek wypełnić zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wszelkie zaś istotne dla sprawy ustalenia i wnioski winny zostać zawarte w motywach podjętego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie dokonane ustalenia budzą wątpliwości, a zatem stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony.
Wprawdzie wyrok sądu jest dokumentem urzędowym i w myśl art. 76 § 1 k.p.a. stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. A zatem organ administracyjny nie mógł pominąć w sprawie treści dokumentu w postaci zapadłego wyroku sądu karnego. Jednakże fakt wydania ww. wyroku przez sąd karny nie oznacza, że organ nie powinien przeprowadzić samodzielnie ustaleń.
Organ ograniczył się tylko do zacytowania treści sentencji wyroku sądu karnego. Tymczasem dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie ma to, że w art. 193 p.s.w. ustawodawca mówi o przypisaniu sobie autorstwa istotnego fragmentu cudzego utworu w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego, podczas gdy w wyroku Sądu z dnia 27 stycznia 2016 r. mowa jest o wykorzystaniu przez skarżącego w rozprawie magisterskiej obszernych fragmentów przedmiotowego opracowania. Organ nie wyjaśnił, czy te obszerne fragmenty były jednocześnie istotnym fragmentem cudzego utworu.
Rację ma zatem pełnomocnik skarżącego, że Rektor nie wyjaśnił przesłanek, którymi kierował się przy wydaniu zaskarżonej decyzji poprzez niewykazanie, czy skarżący przypisał sobie w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego magistra istotne fragmenty opracowania autorstwa E. T. i R. B. pt. "Podręcznik akademicki". Organ powinien przeprowadzić ocenę wszelkich zgromadzonych dowodów, które pozwolą ocenić, czy zachodzi przesłanka istotności, o której mowa w przepisie. Zdaniem Sądu, pomocne w powyższych ustaleniach byłoby przeprowadzenie dowodu z dokumentów, o załączenie których wnosił pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 21 sierpnia 2017 r., a których organ nie załączył i nie ocenił w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, tj. uzasadnienia wyroków sądów karnych, odpisu opinii biegłego wydanej w sprawie karnej, odpisu protokołów rozpraw. Mimo iż postępowania administracyjne i karne są niezależnymi od siebie postępowaniami funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego.
Tymczasem organ nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wskazywał, że w wyroku, na którym oparł się organ, Sąd warunkowo umorzył postępowanie karne wobec skarżącego stwierdzając, że naruszenie praw autorskich polegało na braku prawidłowego opisania części cudzego utworu, czy też na wadliwym cytowaniu, a nie na całkowitym przywłaszczeniu sobie autorstwa cudzego utworu.
Tymczasem skarżący miał prawo spodziewać się, że w toku tego postępowania wszelkie wątpliwości zostaną wyjaśnione. W szczególności należy mieć na uwadze art. 75 k.p.a., zgodnie z którym dowodami w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwe jest więc wykorzystanie dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, bez konieczności powtórnego ich przeprowadzenia przez organ administracji publicznej.
Z kolei rolą sądu administracyjnego rozpatrującego skargę na decyzję wydaną w tym trybie, nie jest zastępowanie organu przy wydawaniu tego rodzaju rozstrzygnięć.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem ogólnych reguł postępowania. Tylko prawidłowo zebrane i ocenione dowody powinny stanowić podstawę do wyjaśnienia zarzutów zgłoszonych przez stronę.
Do wskazanych ustaleń organy były zobligowane przepisem art. 7 k.p.a., z którego wynika obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Uszczegółowieniem tej zasady jest obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. Z uzasadnienia organu powinno więc wynikać jednoznacznie, że dokumenty znajdująca się w aktach administracyjnych stanowią kompletny materiał dowodowy, a tym samym materiał źródłowy, który winien być należycie rozważony i wszechstronnie oceniony.
W świetle powyższego zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania - art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Prowadząc ponownie postępowanie organy winny mieć na uwadze konieczność procedowania zgodnie z regułami wynikającymi z powyższych przepisów, celem należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Organ rozstrzygając sprawę winien wnikliwie przeanalizować argumenty strony oraz przeprowadzić dodatkowe czynności dowodowe.
Nadto organy powinny uzasadnić rozstrzygnięcie stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie daje bowiem możliwość oceny, czy organ administracji dołożył należytej staranności przy podejmowaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji.
Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zapadło zgodnie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na ogólną sumę kosztów złożyło się: 200 zł - wpis sądowy, 480 zł - wynagrodzenie pełnomocnika.
B.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło