III SA/Łd 287/13

Dnia 5 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] (bez numeru) z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Stacjonarnych i Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich w zakresie Nauk o Zarządzeniu na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu [...] (bez numeru) z dnia [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] (bez numeru) Kierownik Stacjonarnych i Niestacjonarnych Studiów Doktoranckich w zakresie Nauk o Zarządzaniu na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Ł. na podstawie art. 196 ust. , art. 197 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo szkolnictwie wyższym oraz art. 104, art. 107 k.p.a skreślił K.K. z listy uczestników studiów doktoranckich Nauki o Zarządzaniu – studia stacjonarne 3-go stopnia z powodu niewywiązywania się z obowiązków doktoranta. W uzasadnieniu organ wskazał, że ze względu na fakt nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie na podstawie § 21 ust. 1 lit. b Regulaminu studiów doktoranckich zaistniała przyczyna fakultatywnego skreślenia skarżącego z listy uczestników studiów doktoranckich. W odwołaniu skarżący wskazał, że nie istnieje przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzją z dnia [...] (bez numeru) Rektor Uniwersytetu Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na fakt nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie, zaistniała przesłanka fakultatywnego skreślenia z listy. Organ zaznaczył, że z wyjaśnienia Kierownika Studiów Doktoranckich wynika, że skarżący nie złożył w przewidzianym terminie dokumentów wymaganych do zaliczenia roku studiów oraz nie kontaktował się z dziekanatem w celu uzyskania przedłużenia terminu zaliczenia roku. Zdaniem Rektora możliwość uchylenia decyzji organu I instancji istnieje tylko wtedy, gdy podczas procedury skreślania zaszły nieprawidłowości prawne bądź formalne, natomiast w tej sprawie takie nie zachodzą. W skardze z dnia [...] K.K. wskazał, że organ administracyjny nie przeprowadził postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie decyzji, co narusza obowiązujące prawo. W uzupełnieniu skargi z dnia 20 marca 2013 r. wyjaśnił, że organ nie poinformował go o wszczęciu postępowaniu oraz nie zastosował się do treści art. 10 k.p.a., gdyż przed wydaniem decyzji nie umożliwiono mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Ł. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. nr 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. W przedmiotowej sprawie organy I i II instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. Wydane w sprawie decyzje nie spełniają podstawowych wymogów jakie nakłada na nie art. 107 k.p.a. Postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów studiów doktoranckich toczyło się na podstawie art. 197 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U 2012 r. nr 572), który stanowi, że doktoranci, którzy nie wywiązują się z obowiązków, o których mowa w ust 1 i 2 mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów . W ust. 1 i 2 natomiast wskazano, że doktorant jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów doktoranckich .Przepis art. 189 ust. 2 ustawy stosuje się odpowiednio. Do podstawowych obowiązków doktorantów, poza obowiązkami określonymi zgodnie z ust. 1 należy realizowanie programu studiów doktoranckich oraz prowadzenie badań naukowych i składanie sprawozdań z ich przebiegu. W treści art. 197 ust. 4 wskazano, ze doktoranci którzy nie wywiązują się z obowiązków mogą zostać skreśleni z listy uczestników studiów doktoranckich. Decyzję o skreśleniu podejmuje kierownik studiów. Użycie słowa "mogą" oznacza, że decyzja w tym zakresie oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Nakłada to na organ szereg obowiązków. W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się ,że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, działanie organu musi polegać na wykazaniu w sposób szczegółowy i przekonujący, że w sprawie musiało zapaść takie, a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia – w przypadku jej zaskarżenia – ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. W tym miejscu przytoczyć należy stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10 zwrócił uwagę, że brak prawidłowego uzasadnienia decyzji wydanych w tego rodzaju sprawach daje podstawę do postawienia organom skutecznego zarzutu naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. ) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia( art. 107 § 3 k.p.a.) a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W orzecznictwie podkreślono także, że uzasadnienie decyzji uznaniowej, szczególnie tej o negatywnych dla strony konsekwencjach, powinno szczegółowo wskazywać także przyczyny, argumenty na których oparł się organ rozstrzygający sprawę jak i powody dla których organ zastosował tę instytucję. Brak zaś prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji nie wyjaśnienia stronie zasadności zastosowania takiego rozstrzygnięcia. uniemożliwia nadto właściwą kontrolę ze strony Sądu rozpoznającego sprawę (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 670/12 publ. CBOIS). W przedmiotowej sprawie wydane decyzje nie odpowiadają treści art. 107 § 3 k.p.a., bowiem ich uzasadnienie nie wyjaśnia co stanowiło podstawę do skreślenia skarżącego z listy studentów studiów doktoranckich. Organ podkreślił tylko, że zaszła przesłanka do fakultatywnego skreślenia wobec nieuzyskania zaliczenia roku w określonym terminie. Nie wyjaśnił natomiast na jakie dokumenty w tym zakresie się powołuje, nie przeprowadził analizy zajęć w których skarżący powinien uczestniczyć i z których powinien uzyskać zaliczenie. Załączone natomiast do luźnych akt administracyjnych kserokopie poszczególnych protokołów zaliczeń przedmiotu nie poddają się wobec stwierdzonych uchybień merytorycznej kontroli. Dodatkowo zauważyć należy, że omyłkowo zacytowano w decyzjach § 21 ust. 1 lit. b regulaminu studiów doktoranckich z dnia 5 marca 2012 r. uchwalonego uchwałą nr 452, bowiem przepis § 21 poświęcony jest pomocy materialnej dla studentów. Natomiast o obowiązkach doktoranta stanowi § 22 regulaminu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. D.Cz.