III SA/Łd 298/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska /spr./, p.o. Sędziego WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Żywilla Krac, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2004 roku sprawy ze skargi D. B. i J. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wydania nakazu z zakresu nadzoru sanitarnego 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. nr [...] 2/ zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. solidarnie na rzecz D. B. i J. B. kwotę 200 /dwieście/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3/ orzeka, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. III SA/Łd 298/04 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. nakazał D. i J. B., prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą P.H. A – właścicielom Sklepu Ogrodniczego w P. – wyposażenie apteczki, zawierającej środki do udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatrucia środkami ochrony roślin lub nawozami, w leki posiadające właściwy termin ważności. Określił także termin wykonania nałożonego obowiązku na dzień 9 października 2003 r. Jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 12 ust. 1 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późniejszymi zmianami ), art. 207 Kodeksu Pracy ( Dz. U. Nr 24, poz. 14 z późn. zm.) i § 8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów mineralnych i organiczno – mineralnych ( Dz. U. Nr 99, poz. 896 ). W odwołaniu od powyższej decyzji D. B. podnosiła, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 czerwca 2002 r. określa wymagania przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin, a nie przy obrocie środkami ochrony roślin. Przepisy tego rozporządzenia , w tym § 8 ust. 1 pkt 6 , nie mają zastosowania do sklepu ogrodniczego, w którym nie ma magazynu środków ochrony roślin. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na postawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r Nr 90 poz. 575 ze zm. ), art. 207 i 233 Kodeksu pracy, art. 44 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy ( Dz. U. Nr 129, poz. 841 ze zm. ) i § 8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów mineralnych i organiczno- mineralnych ( Dz. U. Nr 99 poz. 896) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części nakładającej obowiązek wyposażenia apteczki oraz zmienił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania tego obowiązku . Organ II instancji ustalił, że środki ochrony roślin są przechowywane w wydzielonym pomieszczeniu przylegającym do sali sprzedaży, co wynikało z protokołu kontroli sanitarnej , a także treści odwołania wniesionego przez właścicielkę P.H. A. Organ wskazał, że kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy i tym samym zdrowia i życia pracowników . Stosownie zaś do art. 233 Kodeksu pracy i § 44 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom środki pierwszej pomocy niezależnie od profilu prowadzonej działalności . Ponadto, zgodnie z powyższym rozporządzeniem, wyposażenie apteczek powinno być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń, a leki nie powinny być przeterminowane. Miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z PN i łatwo dostępne . W widocznym miejscu powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku. Organ uznał, że ponieważ środki ochrony roślin nie są wyłącznie wyłożone na półkach w sali sprzedaży, ale są także przechowywane w przylegającym do niej wydzielonym pomieszczeniu, w sprawie winny mieć zastosowanie przepisy wskazanego wyżej rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a szczególnie § 8 ust. 1 pkt 6 . W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. i J. B. wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jako niezgodnych z prawem. W uzasadnieniu skargi wskazano, że apteczka z przeterminowanymi lekami została ze sklepu usunięta, co znalazło swoje odzwierciedlenie w protokole kontroli z dnia 5 listopada 2003 r. W tej sytuacji podtrzymanie przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. decyzji organu I instancji należy traktować jako nakaz wyposażenia sklepu w apteczkę zawierającą leki stosowane przy zatruciach środkami ochrony roślin. Skarżący podtrzymali swoje stanowisko, że w sprawie nie powinno mieć zastosowania rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24. 06. 2002 r. Zwracali uwagę, że w rozporządzeniu tym w § 7 ust. 2 jest mowa o magazynie związanym ze stosowaniem środków ochrony roślin, natomiast w sklepie ogrodniczym prowadzony jest obrót tymi środkami, przy czy przechowywane są one w szczelnych oryginalnych opakowaniach jednostkowych . W ich ocenie, rozporządzenie nie dotyczy magazynowania środków ochrony roślin znajdujących się w obrocie, a jedynie magazynu w zakładzie, gdzie są one stosowane. Podkreślali, że podczas obrotu środkami ochrony nie ma ryzyka gwałtownych i ostrych zatruć, tak jak to może mieć miejsce przy ich niewłaściwym stosowaniu. Podali także, że kierując się uzasadnieniem organu odwoławczego, D. B. udała się do przychodni Medycyny Pracy aby ustalić skład apteczki pierwszej pomocy wskazany dla sklepu, który prowadzi i uzyskała informację, że: - w sklepie nie ma potrzeby ani obowiązku zatrudniania lekarza sprawującego stałą profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, wystarczające są badania okresowe, - przy obrocie środkami ochrony roślin nie występuje zagrożenie natychmiastowego zatrucia , a więc nie potrzeby wyposażenia apteczki w leki stosowane przy zatruciach tym środkami, apteczka powinna mieć standardowe wyposażenie. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wnosił o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 października 2004 r D. B. popierała skargę i złożyła kserokopie protokołów z kontroli sanitarnej z dnia 17 września 2003 r, 5 listopada 2003 r. i oryginał protokołu z dnia 27 maja 2003r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skargę należało uznać za uzasadnioną. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd uwzględnił skargę uznając, że organy inspekcji sanitarnej dopuściły się zarówno naruszenia przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. W ocenie Sądu w tym składzie, nie jest uzasadnione stanowisko organów sanitarnych, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin oraz nawozów mineralnych i organiczno-mineralnych ( Dz. U. Nr 99 poz.896). Rozporządzenie to wydane zostało na podstawie art. 23715 § 2 Kodeksu pracy, który nakazał ministrom właściwym dla określonych gałęzi pracy lub rodzajów określenie w drodze rozporządzenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących tych gałęzi lub prac. W myśl § 1 rozporządzenie określa wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu i magazynowaniu środków ochrony roślin i nawozów mineralnych i organiczno-mineralnych, a więc przy tych pracach wykonywanych w rolnictwie, które polegają na stosowaniu środków ochrony roślin i nawozów, z czym związane jest także przechowywanie (magazynowanie) tych środków. Wskazuje na to nie tylko tytuł i treść § 1 rozporządzenia, ale także regulacje zawarte w kolejnych jego przepisach. Trafnie, zdaniem sądu, wskazuje strona skarżąca, że z § 7 ust. 2 wskazanego rozporządzenia wynika, iż przepisy rozporządzenia dotyczą tylko magazynów, związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin, nie zaś magazynu na zapleczu sklepu, w którym dokonywany jest tylko obrót tymi środkami ( w opakowaniach jednostkowych). Przepis ten stanowi, że “po zakończonej pracy niewykorzystane środki ochrony roślin oraz opakowania po zużytych środkach ochrony roślin zwraca się niezwłocznie do magazynu przeznaczonego do składowania środków ochrony roślin lub nawozów, zwanego dalej “magazynem" oraz przechowuje się je w pomieszczeniach, o których mowa w § 10 ust. 1" tj. w wyodrębnionym zamykanym pomieszczeniu. §§ 8 –10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi określają wymogi jakie spełniać powinien magazyn związany ze stosowaniem środków ochrony roślin. Ich analiza wskazuje, że odnoszenie ich wszystkich do sklepu ogrodniczego, zajmującego się sprzedażą detaliczną m.in. środków ochrony roślin i nawozów w jednostkowych szczelnych opakowaniach , nie jest prawidłowe. Przykładowo § 8 poza sformułowanym w pkt 6 obowiązkiem wyposażenia magazynu w apteczkę zawierającą środki do udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatrucia środkami ochrony roślin wymaga także m.in. systemu wentylacji awaryjnej i ciągłej, okien z szybami ograniczającymi oddziaływanie promieni słonecznych, gazoszczelnej i pyłoszczelnej instalacji elektrycznej czy oddzielnej bezodpływowej kanalizacji, wyposażonej w urządzenia służące do neutralizacji powstałych ścieków. Takie wymagania, a w szczególności konieczność wyposażenia sklepu w oddzielną bezodpływową kanalizację z zamontowanymi odpowiednimi urządzeniami do neutralizacji ścieków nie znajduje racjonalnego uzasadnienia w przypadku , gdy ścieki zawierające środki ochrony roślin w sklepie w ogóle nie są wytwarzane . W ocenie Sądu, wydzielenie na zapleczu sklepu oddzielnego pomieszczenia, w którym znajduje się część opakowań zawierających środki ochrony roślin i nawozy, nie oznacza , że jest to magazyn w rozumieniu przepisów wskazanego rozporządzenia. Przyjęcie takiego poglądu nie oznacza, że przedsiębiorstwo zajmujące się obrotem środkami ochrony roślin, a więc także przechowujące w pomieszczeniach sklepowych i przylegających pewne ilości tych środków, nie musi spełniać określonych wymogów z punktu widzenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Podstawą prawną do sformułowania tych warunków będą jednak poza przepisami Kodeksu pracy, powołane dopiero przez organ odwoławczy, przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr169, poz.1650), które określa ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach ,w szczególności dotyczące obiektów budowlanych, pomieszczeń pracy i terenu zakładów pracy, procesów pracy i pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych ( § 1 ust. 1 ). Zgodnie z § 44 ust.1 tego rozporządzenia pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środki do udzielenia pierwszej pomocy . W szczególności pracodawca powinien zapewnić: 1/ punkty pierwszej pomocy /..../, 2/ apteczki w poszczególnych wydziałach zakładu pracy. Ich ilość, usytuowanie i wyposażenie powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami , z uwzględnieniem rodzajów i nasilenia występujących zagrożeń ( ust. 2 § 44). W odniesieniu do obowiązku nałożonego w zaskarżonej decyzji oznacza to, że organ sanitarny winien na wstępie wyjaśnić i ustalić jakie zagrożenia i o jakim nasileniu mogą występować dla osoby zatrudnionej w sklepie skarżących i dopiero wówczas określić jakie środki do udzielenia pierwszej pomocy, winny znajdować się w apteczce. Ustalenie środków jakie mają znajdować się w apteczce winno nastąpić w porozumieniu z właściwym lekarzem. Nie jest więc wykluczone, że apteczka taka będzie musiała zawierać środki do udzielania pierwszej pomocy w przypadku zatruć środkami ochrony roślin. Twierdzenia skarżących, że lekarz z Poradni Medycyny Pracy nie widzi takiej potrzeby, nie są wystarczające. Organy sanitarne w tym zakresie powinny dokonać dokładnych ustaleń, a następnie określić jakie konkretnie środki winny znaleźć się w apteczce pierwszej pomocy. Zwraca także uwagę fakt, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił informacji zawartej w skierowanym do niego piśmie z dnia 14 listopada 2003 r. , że w sklepie brak jest w ogóle apteczki I pomocy. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznając odwołanie, zgodnie z art. 138 § 1 i 2 k.p.a., obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji ,według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania przez niego decyzji. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji . Koszty postępowania w kwocie 200 zł Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz skarżących na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, gdyż nie znalazł podstaw wstrzymania decyzji.