III SA/Łd 307/09

Dnia 5 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 roku sprawy ze skargi H. M. i Z. M. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] i [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę W piśmie z dnia 3 lutego 2009 roku, skierowanym do Przewodniczącego Rady Miasta Ł., wskazującym jako dłużnika Prezydenta Miasta Ł., H. i Z. małżonkowie M. wystąpili o przeprowadzenie na ich rzecz egzekucji kwoty 1.200 tysięcy zł wraz z należnymi odsetkami, kwoty 10.000 zł za zniszczone i zagarnięte mienie oraz kwoty 300.000 zł tytułem zadośćuczynienia za szkodę spowodowaną działaniem urzędników Urzędu Miasta Ł. W piśmie powyższym wnioskodawcy wskazali na dokumentację (decyzje i postanowienia Prokuratury, będące załącznikami do wniosku) ), które w ich ocenie uzasadniają żądania finansowe. Podnieśli, że na skutek działań urzędników ich dom został zdewastowany, następnie zburzony i wyrzucony na śmietnik do N., a w konsekwencji dokonano zaboru ich mienia, wyrzucono ich przy pomocy Policji i rozdysponowano bezprawnie ich mienie. Postanowieniami z dnia [...], nr [...] i nr [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 66 § 3 w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwrócił H. M. i Z. M. wniosek z dnia 3 lutego 2009 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji podniósł, iż stosownie do treści art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Prezydent Miasta Ł. jest organem egzekucyjnym, jednakże tylko i wyłącznie w przypadku egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania, określania i pobierania jest właściwy. Szczegółowy wykaz obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej określa art. 2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle przedstawionych uregulowań Prezydent Miasta nie jest właściwy w sprawie prowadzenia egzekucji dotyczącej należności o charakterze cywilnoprawnym. Obowiązki cywilnoprawne podlegają egzekucji sądowej, która uregulowana została w Kodeksie postępowania cywilnego oraz ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., nr 167, poz 1191 ze zm.). Z treści złożonego w dniu 3 lutego 2009 roku wniosku nie wynika natomiast, czy jest to roszczenie cywilnoprawne skierowane przeciwko Prezydentowi Miasta Ł., do rozpoznania którego właściwy jest sąd powszechny, czy też jest to wniosek o podjęcie czynności egzekucyjnych przez komornika sądowego. Na powyższe postanowienia H. i Z. małżonkowie M. złożyli zażalenie, w którym wnieśli o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wskazali, że wniesione w dniu 3 lutego 2009 roku podanie jednoznacznie wskazuje na Prezydenta Miasta Ł. jako dłużnika i stanowi wniosek o egzekucję zadłużenia odszkodowawczego za zniszczone mienie i zagarnięte w latach 2003-2004 pobory. Postanowieniami z dnia [...], nr [...] oraz [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcia organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowień organ odwoławczy podkreślił, iż zawarte w podaniu z dnia 3 lutego 2009 roku roszczenia są roszczeniami o charakterze cywilnoprawnym i mogą być dochodzone wyłącznie w trybie postępowania cywilnego. Stosunki prawne pomiędzy równorzędnymi i autonomicznymi stronami , a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie są bowiem regulowane właśnie przez przepisy prawa cywilnego. Żądania te winny być zatem rozpoznane przez sąd powszechny. Ewentualne postępowanie egzekucyjne również będzie toczyło się w trybie przepisów prawa cywilnego, a nie prawa administracyjnego. Właściwy do wyegzekwowania należności będzie komornik sądowy. Rozstrzygnięcie przez organy administracji publicznej sprawy o charakterze cywilnoprawnym byłoby działaniem pozbawionym podstawy prawnej, naruszającym zasadę legalizmu wyrażoną w art. 6 k.p.a. Wobec powyższego zasadnym było zwrócenie podania na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podnosząc zarzut naruszenia zasady współżycia społecznego przepisów Konstytucji RP, w tym zasady sprawiedliwości społecznej wnieśli o uchylenie zaskarżonych postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w celu umożliwienia im dochodzenia roszczenia odszkodowawczego i spowodowanie wypłaty należnego od Prezydenta Miasta Ł. odszkodowania. W uzasadnieniu skargi opisali działania i czynności organów administracji, które w ich ocenie były bezprawne i przyczyniły się do zaboru ich mienia, naraziły ich na straty moralne, krzywdy oraz cierpienia, co uzasadnia ich roszczenia finansowe, a tym samym wniesienie skargi na wydane rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 30 lipca 2009 roku skarżący wskazali, iż swoje roszczenie odszkodowawcze wywodzą z art. 77 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) postanowił połączyć sprawę ze skargi Z. M. opatrzoną sygnaturą akt III SA/Łd 308/09 ze sprawą ze skargi H. M. opatrzoną sygnaturą akt III SA/Łd 307/09 celem ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu jest zatem ograniczona do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż badanie legalności zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji oraz zgodność z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organy orzekające w przedmiotowej sprawie nie naruszyły przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonych postanowień. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu jest kwestia zwrotu podania - w trybie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na wstępie rozważań wypada podkreślić, że zakres kognicji organów administracji publicznej wskazuje art. 1 Kpa. Z treści powołanego przepisu wynika, iż organy administracji publicznej są organami powołanymi z mocy prawa lub na podstawie porozumień, do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji administracyjnej. Organy te stosują administracyjne prawo materialne , jak również przepisy procedury administracyjnej. Natomiast co do możliwości stosowania przez te organy innych gałęzi prawa (prawa cywilnego, finansowego, itd.) , przyjmuje się, że jest to możliwe jeżeli normy te upoważniają organy administracji publicznej do załatwiania spraw indywidualnych w drodze decyzji, ewentualnie w sytuacjach, w których przepisy wyraźnie odsyłają do stosowania tych przepisów . W tym miejscu należy podkreślić, że organy administracji bez wyraźnej delegacji nie mogą stosować przepisów kodeksu cywilnego, co oznacza, że podejmując działania nie stosują zasady współżycia społecznego, która nie jest zasadą postępowania administracyjnego i ocena naruszenia tej zasady, na co powołują się skarżący pozostaje poza właściwością tego Sądu. W niniejszej sprawie, organy administracji publicznej prawidłowo uznały, iż właściwym do rozpoznania wniosku jest sąd powszechny. Na powyższe wskazywał zarówno oznaczony przedmiot, jak i treść wniesionego podania. Organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie zawierające konkretne żądanie, jest zobowiązany w pierwszej kolejności zbadać, czy jest organem właściwym rzeczowo do wszczęcia postępowania w sprawie oraz czy żądanie objęte podaniem może być rozpoznane w postępowaniu administracyjnym. Innymi słowy obowiązkiem organu jest ustalenie, czy konkretna sprawa jest sprawą indywidualną, czy sprawa ta należy do właściwości organów administracji publicznej lub organów wymienionych w przepisie art. 1 pkt 2 k.p.a. i czy jest sprawą podlegającą rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. (por. teza 1wyroku WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2276/05, LEX nr 258371; teza 1 wyroku NSA z dnia 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 32/06, LEX nr 212199). Uznać zatem należało, iż w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej po dokonaniu wstępnej kontroli podania skarżących zasadnie uznały się za niewłaściwe w sprawie określonej w złożonym wniosku. Przedmiot (treść) podania, które poparte zostało konkretnie wskazanymi przepisami wskazuje , iż właściwym do rozpoznania podania jest sąd powszechny. Stąd, organy prawidłowo, zgodnie z treścią art. 66 § 3 k.p.a., wydały postanowienie o zwrocie pisma wnioskodawcą. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organy administracji publicznej wskazały, iż właściwym do rozpoznania podania skarżącej jest sąd powszechny. Zgodnie bowiem z treścią art. 66 § 3 Kpa. Jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Słusznie również organy wywodziły, że komornik Prezydenta jest właściwy w tych sprawach, w których Prezydent działając w trybie art. 19 § 2 w związku z art.2 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wydaje rozstrzygnięcia władcze, a nie w tych sprawach, jak w niniejszej, w których jest stroną od której skarżący żądają określonego zachowania. Aktualnie od 1 września 2004 roku , na mocy art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw - dalej ustawa nowelizacyjna (Dz.U. Nr 162 poz. 1692) nie obowiązuje art. 160 i 161 § 5 Kpa. Spory dotyczące odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej oraz kwestie orzekania o odszkodowaniu z tego tytułu zostały przekazane do kompetencji sądów powszechnych. Celem bowiem ustawy nowelizacyjnej było dostosowanie obowiązujących przepisów dotyczących odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej do przepisów Konstytucji, w tym art. 77 ust. 1 oraz przekazanie orzekania o odpowiedzialności także za te szkody i o odszkodowaniu sądom powszechnym, do których kompetencji należy orzekanie o sporach majątkowych. Wskazać należy również, iż wydanie postanowienia o zwrocie podania skarżącym na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. nie oznaczało merytorycznego, odmownego rozpatrzenia wniosku, a jedynie rozstrzygało w przedmiocie niewłaściwości organu do którego zostało wniesione. Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. a.ł.