III SA/Łd 317/14

Dnia 30 maja 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2014 roku sprawy ze skargi H. B. A. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy sprostowania zapisu imienia w decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty [...] z dnia [...] nr. [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej H. B. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia[...] , nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] nr [...] wydane w sprawie odmowy sprostowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów położonych na terenie wsi K. gmina K. i G. gmina K. poprzez skreślenie imienia "B." i wpisanie imienia "H". W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 25 listopada 2013 r. H. B. A. wystąpiła z wnioskiem o sprostowanie błędu pisarskiego w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] polegającego na przestawieniu kolejności jej imion, błędnie wpisanych do decyzji na podstawie dowodu osobistego wydanego przez Komendę Milicji Obywatelskiej w K. w dniu 9 kwietnia 1967 r. Strona podkreśliła, że prawidłowa kolejność jej imion to H., B. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji z dnia [...], pismo Urzędu Gminy K. z dnia 17 sierpnia 2012 r. zaświadczające o wydaniu stronie dowodu osobistego, w którym wpisano odwrotną, niezgodną z aktami cywilnymi kolejność imion "B., H." oraz o wymianie dowodu osobistego na zawierający prawidłową kolejność imion, skrócony odpis aktu urodzenia wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w dniu 30 kwietnia 1956 r. oraz zaświadczenie z dnia 12 czerwca 1963 r. o zawarciu małżeństwa między J. A. i H. B. B. Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 113 § 1 i § 3 K.p.a., Starosta [...] odmówił sprostowania zapisu w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] polegającego na skreśleniu imienia "B." i wpisaniu imienia "H.". Uzasadniając organ I instancji wskazał, że w/w decyzją objęte zostały min. grunty należące do wnioskodawczyni oraz jej męża. Określając w decyzji z dnia [...] strony postępowania Wojewoda [...] w oparciu o ważny dowód osobisty, którym posługiwała się w tym czasie strona, wpisał tylko drugie imię wnioskodawczyni – B. Tym samym nie można uznać, że doszło do błędu czy też oczywistej omyłki. W zażaleniu z dnia 10 lutego 2014 r. skarżąca wskazała na całkowitą nietrafność zaskarżonego rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy inne urzędy w analogicznych sprawach dotyczących jej osoby dokonały wnioskowanego sprostowania. Ponadto, pismem z dnia 25 lutego 2014 r. strona wyjaśniła, że jej intencją nie jest wykreślenie z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] imienia "B.", a sprostowanie powołanej decyzji poprzez wpisanie obu jej imion w prawidłowej kolejności: H., B. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...]. Powołując przepis art. 113 § 1 K.p.a. wskazał, że organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Sprostowanie na podstawie powołanego przepisu nie może prowadzić jednak do merytorycznej zmiany orzeczenia. W przedmiotowej sprawie decyzja Wojewody [...] z dnia [...] dotycząca zatwierdzenia projektu zamiany działek rolnych, przyznawała małżonkom J. i B. A. działkę o nr ewidencyjnym [...] o powierzchni 0,58 ha, położoną we wsi G. gmina K. Dane strony spisano z dokumentu tożsamości, którym w dniu wydawania decyzji posługiwała się skarżąca. W dowodzie tym wpisana była kolejność imion: B., H. Z powyższych względów wpisanie w w/w decyzji imienia B. nie może zostać uznane za oczywistą pomyłkę, a sprostowanie aktu zgodnie z żądaniem skarżącej stanowiłoby istotną zmianę treści decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. B. A. wniosła o sprostowanie błędu w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] Wskazała, że w dowodzie osobistym wydanym w roku 1967 omyłkowo przestawiono kolejność jej imion. Nie występowała o wydanie nowego dowodu osobistego bowiem w dowód wpisano oba imiona tyle, że w odwrotnej kolejności. Wskazała również, że w innej sprawie Wójt Gminy K. wydał jej pismo prostujące pomyłkę w jej imionach na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwaną dalej p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga daną sprawę w jej granicach, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd rozpoznając sprawę ma prawo oraz obowiązek dokonania oceny czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd przy tym nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 p.p.s.a., uchyla go lub stwierdza jego nieważność W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie zarówno organu l jak i II instancji nie są zgodne z prawem, wobec czego zachodzą podstawy do ich uchylenia. Przedmiot skargi w niniejszym postępowaniu stanowi postanowienie organu odmawiające skarżącej sprostowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...], wydanej w sprawie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów położonych na terenie wsi K. gmina K. i G. gmina K., poprzez skreślenie imienia "B." i wpisanie imienia "H". Na wstępie zaznaczyć należy, iż zastosowany przez organy na gruncie niniejszej sprawy tryb postępowania tj. postępowanie w przedmiocie sprostowania był uzasadniony, gdyż stanowił on konsekwencję jednoznacznie sformułowanego przez skarżącą wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. We wniosku tym z dnia 25 listopada 2013 r. H. B. A. wystąpiła o sprostowanie błędu pisarskiego w decyzji Wojewody [...] z dnia[...] , polegającego na przestawieniu kolejności jej imion, błędnie wpisanych do decyzji na podstawie dowodu osobistego wydanego przez Komendę Milicji Obywatelskiej w K. w dniu 9 kwietnia 1967 r. Strona podkreśliła, że prawidłowa kolejność jej imion to H., B. Powyższe nie pozostawiało zatem wątpliwości, co do zakresu żądania strony i konieczności rozpoznania złożonego wniosku w oparciu o treść art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Zauważyć należy, iż cytowany przepis nie odnosi się do instytucji zmiany decyzji administracyjnej w znaczeniu przyjętym w art. 16 k.p.a. (gdzie zawarta została zasada trwałości decyzji ostatecznej), a w myśl którego zmiana decyzji ostatecznej (w zakresie merytorycznym) dopuszczalna jest tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Sprostowanie w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. oznacza zmianę, pozostającą bez wpływu na merytoryczny wymiar decyzji oraz skutki prawne przez nią wywoływane. Organ może prostować błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w każdym czasie. Podkreślić należy, iż organ może dokonać sprostowania decyzji tylko i wyłącznie wówczas, gdy spełniona zostanie choćby jedna z przesłanek określonych w art. 113 § 1 k.p.a., tj. w orzeczeniu tym zachodzi "błąd pisarski lub rachunkowy" lub "inna oczywista omyłka". Orzecznictwo sądowe ukształtowało następujący sposób interpretacji w/w pojęć: "błąd rachunkowy" oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, a "błąd pisarki" - widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp." (wyrok NTA z dnia 13 stycznia 1932 r., L. rej. 8334/30, cyt. za: E. Iserzon, Komentarz, 1937, s. 179-180, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 863/00, Lex nr 75522). Na równi z błędem rachunkowym i pisarskim traktowana jest inna oczywista omyłka. Pomimo, iż art. 113 § 1 k.p.a. nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki to już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, iż jest to błąd ewidentny, łatwo zauważalny i niewymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń, ustaleń (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2008 r. II SA/Sz 219/08). Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone przepisem art. 113 k.p.a. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego czy też innego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi okolicznościami. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 10 lutego 1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995, nr 2, poz. 65). Skarżąca na gruncie rozpoznawanej sprawy domagała się od organu sprostowania ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr[...] , wydanej w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów położonych na terenie wsi K. gmina K. i G. gmina K., polegającego na przestawieniu kolejności jej imion, błędnie wpisanych do decyzji na podstawie dowodu osobistego wadliwie wydanego przez Komendę Milicji Obywatelskiej w K. w dniu 9 kwietnia 1967 r., w którym wskazano imiona w kolejności: B., H. Strona podkreśliła, że prawidłowa kolejność jej imion to H., B. Do wniosku załączyła kserokopię decyzji z dnia[...], pismo Urzędu Gminy K. z dnia 17 sierpnia 2012 r. zaświadczające o wydaniu stronie dowodu osobistego, w którym wpisano odwrotną, niezgodną z aktami cywilnymi kolejność imion "B., H." oraz o wymianie dowodu osobistego na zawierający prawidłową kolejność imion, skrócony odpis aktu urodzenia wydany przez Urząd Stanu Cywilnego w dniu 30 kwietnia 1956 r. i zaświadczenie z dnia 12 czerwca 1963 r. o zawarciu małżeństwa. Po rozpatrzeniu wniosku Starosta [...] wydał postanowienie z dnia [...], nr [...] w sprawie odmowy sprostowania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] poprzez skreślenie imienia "B." i wpisanie imienia "H". W uzasadnieniu organ podniósł, iż dane skarżącej zostały wpisane do decyzji z dnia [...] w oparciu o dowód osobisty, jakim się posługiwała, w którym zamieszczono kolejność jej imion: B., H. Nie można zatem mówić w tym przypadku o pomyłce organu. Już samo zestawienie treści wniosku i wydanego w sprawie rozstrzygnięcia prowadzi do konkluzji, iż Starosta [...] orzekał w innym przedmiocie, niż domagała się tego strona. We wniosku z dnia 25 listopada 2013 r. H. B. A. nie wnosiła o wykreślenie z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] zawartego tam jej imienia "B." lecz o dopisanie imienia "H.", tak aby oba imiona występowały w kolejności zgodnej z aktami stanu cywilnego i prawidłowo wystawionym dowodem osobistym. Skarżąca również zwróciła uwagę na ten błąd w rozstrzygnięciu z dnia [...] w piśmie z dnia 25 lutego 2014 r., skierowanym do organu odwoławczego. W piśmie tym wskazała wyraźnie, iż nie chodzi jej o wykreślenie z decyzji Wojewody [...] Nr [...] imienia B., tylko o sprostowanie polegające na wpisaniu obu jej imion w kolejności: H. B., tak jak jest we wszystkich pozostałych dokumentach. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...], nie dostrzegając wadliwości podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Natomiast, skoro postępowania administracyjne, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., wszczęte zostało na żądanie strony, to winno zakończyć się rozstrzygnięciem odnoszącym się bezpośrednio do tego żądania, gdyż organ samodzielnie nie ma w takim przypadku uprawnienia do zmiany przedmiotu postępowania. Dlatego, z uwagi na fakt, że wniosek skarżącej dotyczył sprostowania decyzji poprzez dopisanie drugiego imienia w kolejności zgodnej z przedłożonymi dokumentami, to orzeczenie organu winno zawierać rozstrzygnięcie w przedmiocie sprostowania lub odmowy sprostowania wskazanej decyzji w sposób opisany przez stronę we wniosku wszczynającym postępowanie. Ponadto, zdaniem Sądu, organy obu instancji nieprawidłowo zinterpretowały art. 113 k.p.a., w ten sposób, iż "oczywiste omyłki", o których mowa w tym przepisie jako o podstawie do sprostowania decyzji, muszą dotyczyć tylko działania organu wydającego decyzję i winny polegać na "zawinionym działaniu tego organu". Czyli, że mowa jest w tym przepisie o drobnych błędach w decyzji, które powstały na skutek niedbałego działania osoby wydającej lub przepisującej decyzję w imieniu organu. W przekonaniu Sądu istotniejsze jest to, czy omyłka, jaka występuje w decyzji ma rzeczywiście charakter "oczywistej" i czy sprostowanie tej omyłki nie doprowadzi do zmiany wydanego rozstrzygnięcia, niż to z jakiego czy czyjego powodu omyłka powstała. Jeżeli błąd jest ewidentny, łatwo zauważalny i niewymagający dodatkowych zabiegów myślowych oraz nie wpływa na treść rozstrzygnięcia, to winien podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 k.p.a., gdyż niewątpliwie ważne jest, aby pozostające w obrocie prawnym ostateczne orzeczenia administracyjne, z których wynikają dla strony określone w nich uprawnienia, były niewadliwe pod względem formalnym i materialnym. W rozpoznawanej sprawie przedłożone przez skarżącą dokumenty bezspornie potwierdzają, że ma ona na pierwsze imię H., a na drugie B. Taka kolejność imion strony zgodna jest z jej aktami stanu cywilnego, które mają decydujące znaczenie przy ustalaniu tożsamości i danych osobowych. Wszelkie dokumenty urzędowe, których skarżąca jest adresatką oraz rozstrzygnięcia administracyjne i sądowe dotyczące jej osoby winny opisywać ją jako stronę poprzez podanie jednego imienia "H." lub dwóch imion w kolejności "H., B.", w zależności od tego czy używa ona jednego czy dwóch imion. Skoro zatem w ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] wymieniono skarżącą jako stronę, podając jej dane osobowe: B. A., to doszło do oczywistej omyłki, gdyż winno zostać podane: H. B. A. Oczywistość tej omyłki, polega w ocenie Sądu na tym, iż proste zestawienie treści dokumentów, którymi obecnie posługuje się skarżąca daje podstawę do stwierdzenia, że wskazanie jej jako strony decyzji Wojewody [...] z dnia [...] poprzez wpisanie danych osobowych: "B. A." nie było prawidłowe. O tym, że taka nieprawidłowość w treści decyzji ma charakter omyłki powinien świadczyć fakt, iż poprzez dopisanie imienia "H." w prawidłowej kolejności z imieniem "B." nie dochodzi do wydania nowego, innego rozstrzygnięcia w sprawie (jak wskazywał Wojewoda), skoro ani dla organów ani dla stron decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] nie ulega wątpliwości, że B. A. i H. B. A. to jedna i ta sama osoba oraz że to właśnie skarżąca jest jednym z adresatów decyzji Wojewody [...] z dnia [...]. Jedynie błąd polegający na niewłaściwym określeniu, przy wydawaniu decyzji, kto jest faktycznie stroną i zarazem adresatem decyzji, nie mógłby być potraktowany jako oczywista pomyłka i podlegać sprostowaniu. Warto w tym miejscu powołać wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2003 r. w spr. o sygn. akt I SA 1463/03, w którym Sąd podkreślił, iż "Błędne oznaczenie strony - adresata postanowienia może polegać na mylnym podaniu brzmienia jego imienia i nazwiska lub mylnym podaniu tylko imienia lub mylnym podaniu tylko nazwiska. Taki błąd jest możliwy do sprostowania jako oczywista omyłka pisarska, w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a." Odmawianie stronie w omawianej sytuacji sprostowania ostatecznej decyzji Wojewody[...], powoduje, że organ świadomie godzi się na pozostawienie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia, zawierającego błędy, tylko dlatego, iż nie uważa się za "winnego" zaistniałej omyłki. Rzeczywiście w rozpatrywanym przypadku nie można stawiać organowi zarzutu, iż przy wydawaniu decyzji z dnia [...] nr [...] działał niedbale i spowodował powstanie omyłki, skoro oparł się na przedłożonym przez skarżącą dowodzie osobistym, w którym jako pierwsze wymienione zostało imię "B". Jednak załączone przez stronę do wniosku dokumenty dowodzą, iż dowód osobisty wydany jej przez Komendę Milicji Obywatelskiej w K. w dniu [...] którym posługiwała się do roku 1996, zawierał omyłkową kolejność imion: B. H., zamiast H. B. Oczywiście można stronie postawić zarzut, tak jak czynią to w swoich rozstrzygnięciach organy, iż sama posłużyła się dokumentem w postaci dowodu osobistego, wiedząc, że zawarte w nim dane nie są zgodne z jej aktami stanu cywilnego. Jednak powyższe nie ma, zdaniem Sądu, znaczenia dla oceny, czy niedokładność, jaka występuje w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] ma charakter "oczywistej omyłki" podlegającej sprostowaniu w drodze postanowienia w trybie art. 113 k.p.a. Jak zaznaczono wyżej, o oczywistej omyłce możemy mówić, gdy jest ona dostrzegalna "gołym okiem" bez konieczności podejmowania przez organ skomplikowanych czynności ustalających oraz gdy sprostowanie omyłki będzie oznaczać zmianę pozostającą bez wpływu na merytoryczny wymiar decyzji oraz skutki prawne przez nią wywoływane. Art. 113 k.p.a. nie wymaga przy tym, aby omyłka powstała na skutek wadliwego działania organu wydającego decyzję, może to być, jak w rozpatrywanej sprawie, konsekwencja niedbalstwa strony czy też błędu spowodowanego przez inny organ (tu: wydający stronie dowód osobisty z dnia 9 kwietnia 1967 r.). Z uwagi na naruszenie przez organ wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu i rozpozna wniosek skarżącej z dnia 25 listopada 2013 r. zgodnie z jego treścią oraz zaleceniami Sądu. d.j.