III SA/Łd 338/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 338/13 Uzasadnienie W dniu 5 marca 2013 r. M. B. M. (dalej: skarżący) – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec, lipiec i sierpień 2007 roku. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona skarżąca sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie - po wezwaniu Sądu – przedłożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach wnioskodawca podał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, źródłem jego utrzymania jest dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 3.600 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący nie jest właścicielem domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości. Nie posiada także żadnego innego majątku ani oszczędności. Nadmienił, że ponosi koszty utrzymania użyczonego mieszkania w kwocie – 1.000 zł, koszy wyżywienia i środki czystości – 800 zł, bilet miesięczny – 100 zł, spłata kredytu konsumpcyjnego – 770 zł. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie strony skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji referendarz wezwał stronę skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał kopie zeznania podatkowego za 2011 i 2012 rok, z których wynikało, iż z uzyskał w roku 2011 dochód w kwocie 52.447,04 zł, a w 2012 r. – dochód w kwocie 57.568,18 zł. Z przekazanego zaświadczenia pracodawcy skarżącego wynika, iż średnie miesięczne wynagrodzenie z ostatnich trzech miesięcy wynosiło 4.770,92 zł (brutto) i 3.335,64 zł netto. Z dokumentu dotyczącego kredytu konsumpcyjnego, zaciągniętego przez skarżącego, wynika, że ogólna kwota kredytu wynosiła 16.500 zł, obecnie pozostało do spłaty 3.744,55 zł, a miesięczna rata wynosi ok. 770 zł, przy tym – jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego, raty kredytu są spłacane systematycznie. Ponadto z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wnika, że skarżący reguluje także inne opłaty związane z umowami kredytowymi – z S. Banque i L. S.A. – nie wykazane w oświadczeniu o stanie majątkowym, ponosi koszty abonamentu na rzecz T. Sp. z o.o. oraz [...] w łącznej kwocie ok. 100 zł. Dodatkowo nadmienić należy, iż powyższego wyciągu wynika również, że skarżący otrzymuje wpłaty gotówkowe w różnej wysokości od osoby opisanej w przelewie jako I. F.-M., a także sam dokonuje wypłat na rzecz wskazanej osoby w różnej wysokości. Istotne wątpliwości budzi również oświadczenie skarżącego, że nie posiada pojazdów mechanicznych, gdy tymczasem z wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż opłacił "ratę za Citroena" w kwocie 710 zł (na rzecz I. F.-M.) oraz przelew za usługę serwisową na rzecz S. Sp. jawna w kwocie 160 zł – serwisanta samochodów marki Citroen. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego też przyznanie prawa pomocy sprowadzać winno się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Wskazać w związku z tym należy, że skarżący – jak wynika z przedłożonego zaświadczenia od pracodawcy - osiąga stałe dochody w kwocie ok. 4.700 zł brutto (ok. 3.300 zł netto). W ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty sądowe. Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – reguluje na bieżącą zobowiązania prywatnoprawne (spłata rat kredytów – 770 zł miesięcznie, innych zobowiązań prywatnoprawnych – umowy z S. i L. S.A. oraz dokonywane przelewy na rzecz I. F.-M.). Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Zauważyć także należy, że skarżący w analizowanym okresie poniósł także wydatki związane z utrzymaniem pojazdu mechanicznego (choć jak wskazał w oświadczeniu majątkowym takowego nie posiada), co wynika wprost z wyciągu z rachunku bankowego. Sam fakt, czy jest to pojazd skarżącego, czy też nie, ma w tym zakresie drugorzędne znaczenie, albowiem sam fakt wydatkowania takowych środków stanowi, że skarżący dobrowolnie (ewentualnie nie na swoją rzecz) wydatkował środki finansowe, które mogłyby służyć – choć w części – pokrycie kosztów sądowych. Tych środków skarżący pozbawił się wydatkując je na inne cele. Stwierdzić w tym zakresie należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. kosztów paliwa do samochodu i rat kredytu, zwiększonych wydatków na rachunki za usługi tv) powinna być w stanie ponieść również koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki nie zawsze związane z koniecznym utrzymaniem. Nie bez znaczenia jest także fakt nie wyjaśnionych przez skarżącego relacji łączących go z I. F.-M. i dokonywane w związku z tym przelewy wychodzące i przechodzące pomiędzy tymi osobami. Reasumując, wszystkie przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego. Skarżący dysponując stałymi dochodami, jest więc w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.