III SA/Łd 375/15
WyrokWSA w Łodzi2015-07-29
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Monika Krzyżaniak, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ zarządzający programem operacyjnym prawidłowo ustalił i uzasadnił wysokość korekty finansowej nałożonej na beneficjenta za naruszenie przepisów prawa zamówień publicznych, w sytuacji gdy naruszenie nie spowodowało faktycznej szkody w budżecie Unii Europejskiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo nałożył korektę finansową, ponieważ naruszenie przepisów prawa zamówień publicznych, nawet jeśli nie spowodowało faktycznej szkody, mogło potencjalnie spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej. Sąd stwierdził, że organ, obniżając korektę o maksymalny dopuszczalny współczynnik 50% ze względu na brak faktycznej szkody i potencjalny charakter naruszenia, postąpił prawidłowo, a szczegółowe uzasadnienie sposobu ustalenia tego współczynnika nie miało wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie, które było korzystne dla skarżącej gminy.Stan faktyczny
Gmina Z. otrzymała dofinansowanie na realizację projektu. W trakcie kontroli stwierdzono naruszenia przepisów prawa zamówień publicznych, w tym brak aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego oraz nieokreślenie kursu walut do przeliczeń. Organ nałożył korektę finansową, która została następnie zmieniona decyzją Zarządu Województwa. Gmina Z. zaskarżyła tę decyzję, kwestionując zasadność i wysokość korekty. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w niniejszym orzeczeniu również oddalił skargę Gminy Z., uznając prawidłowość działań organu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy Z.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2015 roku sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu oddala skargę.
III SA/ Łd 375/15
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] Zarząd Województwa [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gminy Z., w związku z decyzją nr [...] wydaną przez Zarząd Województwa [...] w dniu [...] określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 136.000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, uchylił zaskarżoną decyzję w całości, umorzył postępowanie w zakresie naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy - Prawo zamówień publicznych, określającej kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 17.000,00 zł, określił kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 85.000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. 18.11.2010 r. i zobowiązał Gminę Z. do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji kwoty 85.000,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych na rachunek bankowy Urzędu Marszałkowskiego Województwa[...].
W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 138 § 1 ust. 2 k.p.a., art. 207 ust. 9 i ust. 12 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 2 oraz art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, ze zm.) [dalej: ustawa o finansach publicznych] oraz art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 6, pkt 15 i pkt 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1649) [dalej: ustawa o polityce rozwoju] oraz art. 98 w zw. z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.06.210.25 str. 66 ze zm.) [dalej: rozporządzenie Rady (WE) 1083/2006].
W uzasadnieniu decyzji podano, że Zarząd Województwa jest Instytucją Zarządzającą Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] i na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy o polityce rozwoju odpowiada za prawidłową realizację programu.
Zarząd Województwa na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu z dnia 9 lutego 2010 r., zmienionej aneksem z dnia 14 września 2010 r., w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa [...] przyznał Beneficjentowi – Gminie Z. dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 690.888,50 zł na realizację projektu pn. "Wsparcie systemu ratowniczo-gaśniczego z elementami ratownictwa drogowego dla jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Białej."
W trakcie doraźnej kontroli dokonano sprawdzenia postępowania o udzielenie ww. zamówienia publicznego, przeprowadzanego na podstawie art. 39 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 113, poz. 759) [dalej: ustawa – Prawo zamówień publicznych]. Stwierdzono, iż zmawiający (Gmina Z.) na etapie sporządzania specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie zażądał aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo zamówień publicznych, wystawionej nie wcześniej niż 6 miesięcy przed upływem terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz składania ofert, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2009 r. w sprawie rodzaju dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz. U. Nr 226, poz. 1817) [dalej: rozporządzenie Prezesa RM], do czego obligował zamawiającego art. 26 ust. 1 ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia. Brak tego dokumentu powoduje, iż informacja na temat oświadczeń lub dokumentów, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu, jest niekompletna. W związku z powyższym zespół kontrolny postanowił nałożyć korektę finansową w wysokości 25 % za naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych.
Ponadto zespól kontrolny nałożył korektę 25 % za naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych w związku z faktem, że zamawiający określając warunki udziału w postępowaniu dotyczące sytuacji ekonomicznej i finansowej nie podał w ogłoszeniu o udzieleniu zamówienia i SIWZ, według jakiego kursu walut miały być przeliczone wartości podane w walutach innych niż PLN.
Ostatecznie, w związku z zastrzeżeniami beneficjenta, w informacji pokontrolnej w przedmiocie naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych Instytucja Zarządzająca podjęła decyzję o nałożeniu korekty finansowej i jednoczesnym obniżeniu jej poziomu do 80 % wartości bazowej tj. 20%, a w przedmiocie naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych Instytucja Zarządzająca podjęła decyzję o obniżeniu korekty do poziomu 50% wartości bazowej, tj. 12,5%. W związku z wykryciem dwóch przypadków niezastosowania zasad zamówień publicznych, przyjęto korektę finansową o najwyższej wartości procentowej, tj. w wysokości 20%. W związku z tym Gmina Z. została wezwana do zwrotu kwoty 136.000,00 zł, a gdy beneficjent odmówił zwrotu tej kwoty, w dniu 31 sierpnia 2011 r. Zarząd Województwa [...] wszczął postępowanie w sprawie zwrotu kwoty 136.000,00 zł.
Decyzją z dnia [...] Zarząd Województwa [...] wydał decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 136.000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków.
Gmina Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując zasadność obu zarzutów.
Zarząd Województwa [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Gminy Z., decyzją z dnia [...] (znak[....]), w pkt 1 uchylił decyzję w części dotyczącej naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 5 i art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych, określającej kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 17.000,00 zł, w pkt 2 określił kwotę przypadającą do zwrotu w wysokości 119.000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, tj. 18 listopada 2010 r., w pkt 3 zobowiązał Gminę Z. do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji kwoty 119.000,00 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych na rachunek bankowy.
Organ wskazał w uzasadnieniu, że jeżeli chodzi o naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych Instytucja Zarządzająca, po ponownym rozpatrzeniu sprawy uznała, że brak jest podstaw do uznawania nieprawidłowości działania zamawiającego i naruszenia powyższych przepisów. W tym zakresie Instytucja Zarządzająca uchyliła swoją decyzję z dnia [...].
Gdy chodzi o naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych Instytucja Zarządzająca powołała się na treść art. 207 ust. 1 i 4 ustawy o finansach publicznych oraz art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. Podkreśliła, że Komisja Europejska, jak również ETS przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, obejmującą zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego.
Organ wskazał, że ustalenie szkody polega na porównaniu wysokości rzeczywiście wydatkowanych środków na sfinansowanie zamówienia udzielonego z naruszeniem zasad, ze stanem, który miałby miejsce, gdyby naruszenia nie było. Jeżeli nie ma takiej możliwości ustalenia szkody lub jest trudna do oszacowania, stosuje się taryfikator, który ma za zadanie określić stopień korekt finansowych w zależności od skali naruszenia przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych. W przedmiotowej sprawie został zastosowany taryfikator, który określił stopień korekty finansowej na poziomie 20%. Zarząd Województwa stwierdził, że zastosowana korekta jest adekwatna do charakteru stwierdzonej nieprawidłowości.
Organ zaznaczył przy tym, że przedmiotowe naruszenie nie ma charakteru formalnego, gdyż takim naruszeniem jest błędne podanie kodu CPV czy nieudokumentowanie publikacji ogłoszenia, a sposób określenia istotności naruszenia pozostawiony jest do decyzji Instytucji Zarządzającej RPO Województwa [...].
Zdaniem Instytucji Zarządzającej ustalenie korekty nastąpiło zgodnie z art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 3 i 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, z uwzględnieniem charakteru i wagi nieprawidłowości oraz skutków finansowych (ryzyka szkody) dla funduszy europejskich.
Instytucja Zarządzająca podtrzymała swoje stanowisko dotyczące naruszenia przez beneficjenta art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych przez niezażądanie aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego. Jednocześnie z uwag na fakt, iż powyższe naruszenie nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w Tabeli 1 pkt 10 taryfikatora (nie nastąpiło naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 5, 13 lub art. 41 pkt 9 ustawy – Prawo zamówień publicznych), Instytucja Zarządzająca podjęła decyzję o obniżeniu korekty finansowej o 30% wartości wskazanej w taryfikatorze.
Zgodnie z taryfikatorem wartość korekty finansowej za naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych wynosi 25% faktycznych wydatków kwalifikowanych w ramach przedmiotowego zamówienia z uwzględnieniem procentowej wysokości współfinansowania ze środków UE.
Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, że praktycznie poza rozważaniami Sądu pozostanie kwestia naruszenia art. 36 ust.1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych przez niezamieszczenie w ogłoszeniu o zamówieniu i specyfikacji istotnych warunków zamówienia zapisu, według jakiego kursu miałyby być przeliczane wartości podane w walutach innych niż podane przez zamawiającego. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko Zarządu Województwa [....] wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zaniechanie zamieszczenia przez zamawiającego kursu walut dla dokonywania przeliczenia walut nie może być podstawą stwierdzenia nieprawidłowości działania zamawiającego i naruszenia przepisów ustawy - Prawo zamówień publicznych. Dlatego skarga na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] w tej części, w której uchyliła ona decyzję Zarządu z dnia [...](pkt 1 zaskarżonej decyzji), na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. została oddalona (pkt 2 wyroku).
W ocenie Sądu problem w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do ustalenia czy zachodziła podstawa do zwrotu przez stronę skarżącą części dofinansowania i czy prawidłowo ustalona została kwota przypadająca do zwrotu.
Nie budził wątpliwości Sądu i nie był kwestionowany przez Gminę Z. fakt, że na etapie sporządzania specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie zażądano aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo zamówień publicznych. Sąd I instancji zaznaczył przy tym, że postępowanie prowadzono w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie art. 39 ustawy – Prawo zamówień publicznych, w którym w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy.
W ocenie WSA w Łodzi nie budził wątpliwości również fakt, że w świetle przytoczonych przepisów w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych, skoro specyfikacja istotnych warunków zamówienia nie zawierała obligatoryjnego wymogu zawartego w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Rozważenia wymagało czy to uchybienie przepisom uzasadniało zastosowanie korekty finansowej, skoro do przetargu przystąpiła i przetarg wygrała osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, a więc niebędąca podmiotem zbiorowym, a ponadto w postępowaniu tym złożona została tylko ta jedna oferta. W ocenie Sądu, stanowisko strony skarżącej, że w sytuacji faktycznej, w której wykazane nieprawidłowości nie wywarły wpływu na postępowanie, a więc nie wywołały żadnej szkody, nie można nakładać korekty finansowej - nie było prawidłowe.
Ustalenie przez organ, że w postępowaniu o udzielenie zamówienia taka nieprawidłowość wystąpiła, w myśl art. 98 ust. 2 rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, obliguje państwo członkowskie do podjęcia określonych działań. Przepis ten wskazuje jakie okoliczności państwo powinno uwzględniać dokonując korekt finansowych i są to: charakter nieprawidłowości, waga nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.
W ocenie Sądu, jeżeli w konkretnej sprawie straty finansowe nie wystąpiły, przy określaniu wysokości korekty finansowej ocenie powinien podlegać charakter i waga nieprawidłowości, w którym to pojęciu mieścić się będą rozważania co do rozmiaru szkody, jak mogła powstać, jeżeli jest to możliwe do określenia. Należało oczywiście uwzględniać także fakt braku szkody związanej z naruszeniem, taki jaki miał miejsce w tym przypadku. W takim więc zakresie Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przez organ art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Sąd wskazał, że w rozpatrywanej sprawie uzasadniając wysokość nałożonej korekty organ ograniczył się praktycznie do wskazania pozycji w Tabeli 1 stanowiącej załącznik do dokumentu opracowanego przez Ministra Rozwoju Regionalnego "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy Unii Europejskiej". Jak wynika z przyjętego w sprawie przez Instytucję Zarządzającą pkt 10 Tabeli 1 (wersja z 7 kwietnia 2010 r.) – brak pełnej informacji o warunkach udziału w postępowaniu oraz kryteriach oceny ofert przy przetargu nieograniczonym (naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 5, pkt 6 i pkt 13 lub art. 41 pkt 7 i 9 ustawy – Prawo zamówień publicznych) uzasadniał zastosowanie korekty w wys. 25% faktycznych wydatków kwalifikowanych. Tę wysokość korekty organ obniżył, jak podał, o 30% wartości wskazanej w taryfikatorze (co dało wskaźnik procentowy korekty na poziomie 17,5%), gdyż jak wskazał, w sprawie nie doszło do naruszenia wszystkich wymienionych w pkt 10 przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych. Nie uzasadnił jednak w żaden sposób, dlaczego obniżenie nastąpiło o 30%, a nie np. o 40% czy 50% i jakie kryteria o tym decydują.
W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał też jak ocenia wagę i charakter nieprawidłowości, ani nie rozważał jakie znaczenie dla wielkości zastosowanej korekty finansowej miał fakt, że żadne straty finansowe w wyniku naruszenia przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych nie zaistniały. W żaden sposób organ nie wyjaśnił też na czym polegało indywidualne oszacowanie rozmiaru szkody spowodowanej naruszeniem przepisów ustawy i w jaki sposób wpłynęło na wysokość zastosowanej korekty. W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie decyzji nie odpowiadało w tym zakresie wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu powołanie się przez organ na rodzaj naruszenia opisany w pkt 10 Tabeli 1 (Brak pełnej informacji o warunkach udziału w postępowaniu oraz kryteriach oceny ofert) nie zastępuje rozważań, co do charakteru i wagi nieprawidłowości i przyjętego wskaźnika procentowego. Skoro zawarte w tabelach wskaźniki procentowe należy traktować jak zalecane stawki maksymalne, organ zawsze powinien rozważyć czy istnieją okoliczności, które uzasadniają ich obniżenie i w jakim stopniu (do 50%) może to nastąpić. W rozpatrywanej sprawie taką okolicznością, która powinna zostać rozważona jest brak jakiejkolwiek szkody związanej z naruszeniem przepisów o zamówieniach publicznych i stopień tego naruszenia, co od początku podnosiła strona skarżąca. Z uzasadnienia decyzji nie wynikało też, aby organ ustalał i analizował poziomy korekt, jakie zostały zaproponowane w raportach z przeprowadzonych audytów Komisji Europejskiej w podobnych sprawach, o ile takie wystąpiły.
Powyższe stanowiło o naruszeniu przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a., który mógł mieć wpływ na wynik sprawy oraz naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a.
Skargą kasacyjną Zarząd Województwa [...] zaskarżył powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokowi zarzucono:
I. Naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy p.p.s.a.), przez naruszenie w szczególności:
1) art. 2 pkt 7 w zw. z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, iż Zarząd Województwa [...] nie wskazał jak ocenia wagę i charakter nieprawidłowości oraz przez niewłaściwe zastosowanie Taryfikatora oraz opisanej w nim wskaźnikowej metody szacowania szkody, w sytuacji gdy wskaźnik procentowy nałożonej korekty wyraża abstrakcyjny i uśredniony stopień "szkodliwości" określonego naruszenia, a tym samym również wagę i charakter nieprawidłowości,
2) art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w zw. z art. 30 i 30a ustawy o polityce rozwoju w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji ingerowanie w system realizacji programu operacyjnego (RPO WŁ) i określone w umowie warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane przez odmówienie mocy prawnej Taryfikatorowi oraz opisanej w nim wskaźnikowej metody szacowania szkody, w sytuacji gdy ustalanie i nakładanie korekt finansowych należy do zadań instytucji zarządzającej, którą jest Zarząd Województwa [...],
3) art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: p.u.s.a.) przez niewłaściwe zastosowanie polegające na wykroczeniu poza kryterium dokonywanej kontroli działalności administracji publicznej, a więc sprawowanej pod względem zgodności z prawem przez ingerowanie w system realizacji programu operacyjnego, co wykracza poza granice właściwości sądów administracyjnych i uchylenie zaskarżonej decyzji jako naruszającej prawo;
II. Naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1) art. 1 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 138, art. 25 i art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 2 i 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) przez zaniechanie kontroli strony skarżącej i w konsekwencji błędne wydanie wyroku wobec Wójta Gminy Z., niemającego legitymacji skargowej, zamiast Gminy Z., w sytuacji gdy skarga winna być odrzucona,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie stanowi istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wymienione przez Sąd uchybienia nie miały miejsca.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r. oddalił skargę kasacyjną.
Po przeprowadzonej ponownej analizie zebranego materiału dowodowego z uwzględnieniem wskazań WSA w Łodzi oraz ustosunkowując się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zarząd Województwa [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] (znak[...]) uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] z następujących powodów:
W decyzji ZWŁ nr [...] z dnia [...] za podstawę prawną jej wydania podano m.in. art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, wskazując, iż zgodnie z tym artykułem w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystane zostały z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 - podlegają zwrotowi przez beneficjenta wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9. Jednakże ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2014 poz. 1146), która weszła w życie dnia 13 lipca 2014 r. doprecyzowała art. 207 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Zgodnie z jego nowym brzmieniem, środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystane w sposób określony w tym przepisie, podlegają zwrotowi wraz z należnymi odsetkami w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w art. 207 ust. 9. Oznacza to, iż od momentu wejścia w życie ustawy zmieniającej ustawę o finansach publicznych (tj. od dnia 13 września 2014 r.), jako odsetki karne należy traktować odsetki naliczone po upływie 14 dni od dnia doręczenia decyzji ostatecznej. Ponieważ zmiana przepisów prawa w toku postępowania administracyjnego, pomiędzy wydaniem decyzji w pierwszej instancji, a rozpatrzeniem środka odwoławczego zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego, zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej przez Gminę Z. decyzji.
W odniesieniu do naruszenia przepisów art. 36 ust.1 pkt 5 oraz art. 41 pkt 7 ustawy - Prawo zamówień publicznych, biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny oraz aktualne stanowiska w sprawie, prezentowane przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego oraz Urząd Zamówień Publicznych, które w porównaniu do poprzednich opinii uległy zmianie, brak jest – zdaniem organu - podstaw do uznania nieprawidłowości działania zamawiającego i naruszenia w/w przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych poprzez nieumieszczenie w ogłoszeniu o zamówieniu i specyfikacji; istotnych warunków zamówienia zapisu, według jakiego kursu miałyby być przeliczane kwoty podawane w walutach obcych.
Stosownie do powyższego Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] przychyliła się do stanowiska Beneficjenta i uchyliła w tym zakresie decyzję wydaną przez Zarząd Województwa [...] w dniu [...].
W dalszej części uzasadnienia Instytucja Zarządzająca RPO WŁ stwierdziła, że podtrzymuje swoje stanowisko dotyczące naruszenia przez Beneficjenta art. 36 ust 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo zamówień publicznych poprzez nie zażądanie aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego. Instytucja Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa [...] podtrzymała jednocześnie, iż brak w/w dokumentu powoduje, iż informacja na temat oświadczeń lub dokumentów, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu jest niekompletna.
Mając na uwadze fakt, iż przedmiotowe naruszenie ustawy – Prawo zamówień publicznych nie spowodowało szkody faktycznej, a jedynie potencjalną, IZ RPO WŁ podjęła decyzję o oszacowaniu szkody na podstawie "Taryfikatora". W omawianym przypadku szkodę potencjalną stanowił fakt, iż w wyniku braku żądania od wykonawców przedłożenia aktualnego wypisu z KRK, przetarg mógł wygrać podmiot nieuprawniony. Obowiązkiem zamawiającego jest przede wszystkim udzielenie zamówienia wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy (art. 7 ust. 3 ustawy – Prawo zamówień publicznych). Fakt złożenia tylko jednej oferty przez podmiot będący osobą fizyczną i w związku z tym nie będącą podmiotem zbiorowym pozostaje bez wpływu na naruszenie przepisów tej ustawy. Nie ulega wątpliwości, że naruszenie przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych miało miejsce (naruszenie art. 36 ust 1 pkt 6 w zw. z art. 41 pkt 7 powoływanej ustawy), a w jego konsekwencji budżet ogólny Unii Europejskiej mógł ponieść stratę. Przypadki te wyczerpują więc przesłanki pozwalające uznać je za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W związku z powyższym koniecznym było nałożenie korekt finansowych na zamówienia Beneficjenta, który dopuścił się wyżej opisanych nieprawidłowości.
Po rozważeniu indywidualnych okoliczności sprawy, tj., iż powyższe naruszenie nie spełnia wszystkich przesłanek określonych w Tabeli 1 pkt 10 "taryfikatora" (tj. nie wystąpiło naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 5, 13 lub art. 41 pkt 9 ustawy – Prawo zamówień publicznych) oraz wskazaną przez sąd okoliczność, iż naruszenie nie spowodowało szkody faktycznej w budżecie UE (z uwagi na udział w postępowaniu przetargowym tylko jednego wykonawcy - osoby fizycznej), Instytucja Zarządzającą podjęła decyzję o obniżeniu korekty finansowej o 50% wartości wskazanej w "Taryfikatorze" za powyższe naruszenie.
Zgodnie z dokumentem "Taryfikatora", wartość korekty finansowej za naruszenie art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy PZP wynosi 25% faktycznych wydatków kwalifikowanych w ramach przedmiotowego zamówienia z uwzględnieniem procentowej wysokości współfinansowania ze środków UE. Uwzględniając w/w indywidualne okoliczności naruszenia poziom korekty został obniżony do 12,5% (tj. o 50% wartości bazowej).
Podsumowując, w przedmiotowej sprawie w wyniku analizy wyroku sądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Zarząd Województwa [...] postanowił uchylić decyzję nr [...] z dnia [...] i zastosować przy nałożeniu korekty finansowej stawkę procentową obniżoną do możliwie najmniejszej wartości.
Na powyższą decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] Gmina Z. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zarzucając jej:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
a. art. 170 ustawy p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 6 grudnia 2012 r. (III SA/Łd 828/12), uchylającego uprzednio wydaną w sprawie decyzję [...] z [...] oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2014 r. (II GSK 453/13), utrzymującego ten wyrok w mocy, którymi to wyrokami, jako prawomocnymi, organ był zobowiązany do zastosowania zawartych w nich wytycznych przy ponownym rozpoznaniu sprawy, jednakże przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ pominął treść tych rozstrzygnięć i wydał decyzję zawierającą w spornym między stronami zakresie identyczne rozstrzygnięcie co do zasady, jak i powielił uzasadnienie faktyczne i prawne, z uchylonych decyzji, co należy uznać za niedopuszczalne złamanie zasady związania organu administracji prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego;
b. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dopełnienia obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz pełnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, w szczególności nieuwzględnienia postanowień umowy zawartej między instytucją zarządzającą a beneficjentem, w sytuacji, gdy umowa ta była wiążącą dla stron podstawą do określenia ich praw i obowiązków oraz zaniechaniem należytej oceny charakteru i faktycznych skutków naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych, jakiego, zdaniem instytucji zarządzającej dopuścił się beneficjent, zwłaszcza pominięcie faktu, iż naruszenie to nie miało rzeczywistego wpływu na przebieg i wynik postępowania i nie wywołało szkody w funduszach Unii Europejskiej, co poskutkowało niezasadnym uznaniem, iż Gmina Z. ma obowiązek zwrotu części przyznanego świadczenia oraz błędne uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, w szczególności powołanie się na de facto identyczne argumenty, jak w poprzednich decyzjach, co wskazuje na ponowny brak pełnego rozpoznania istoty sprawy, zarówno co do samych okoliczności faktycznych, jak i ich skutków prawnych
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych poprzez uznanie, iż zaniechanie przez zamawiającego żądania złożenia przez wykonawców informacji z Krajowego Rejestru Karnego, potwierdzającej, iż nie zachodzą przesłanki określone w art. 24 ust. 1 pkt 9 ustawy - Prawo zamówień publicznych stanowi naruszenie obowiązku żądania przez zamawiającego określonych dokumentów od wykonawców, a zatem naruszenie prawa zamówień publicznych, co miałoby uzasadniać obniżenie przyznanego dofinansowania, w sytuacji gdy postępowanie skarżącej nie miało charakteru naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych ani nie wpłynęło faktycznie na przebieg przetargu, jako że specyfikacja istotnych warunków zamówienia nie była kwestionowana (w szczególności nie została oprotestowana), a jedynym wykonawcą była osoba fizyczna, a więc podmiot niezobowiązany do złożenia takiego dokumentu
b) art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 206 ust. 1 oraz. art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, poprzez zignorowanie treści § 16a umowy zawartej między instytucją zarządzającą a beneficjentem, stwierdzającego, iż jedynie naruszenie prawa zamówień publicznych może skutkować obniżeniem przyznanego dofinansowania i następnie żądaniem zwrotu części wypłaconego świadczenia mimo braku rzeczywistego naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych przez skarżącą pomimo faktu, iż w myśl powołanych przepisów umowa o dofinansowanie jest podstawą przyznania dofinansowania, co oznacza, iż określa warunki jego przyznania oraz prawa i obowiązki stron, co pozwala uznać, iż postępowanie Zarządu Województwa w niniejszej sprawie stanowi złamanie wiążących strony postanowień umowy i niedopuszczalną, jednostronną ingerencję w sytuację prawną kontrahenta;
c) naruszenie art. 98 ust 2. w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady 1083/2006 o ustanowieniu przepisów ogólnych dotyczących Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności poprzez nieuzasadnione uznanie, że stwierdzone naruszenie jest naruszeniem, które spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, w drodze finansowania z budżetu ogólnego nieuzasadnionego wydatku, w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do uprzedniej dokładnej oceny charakteru i skutków stwierdzonego naruszenia, w szczególności stwierdzenia, czy naruszenie to może spowodować szkodę finansową w budżecie ogólnym UE, a zatem, czy jest "nieprawidłowością" w rozumieniu powołanego przepisu, jednak w realiach niniejszej sprawy takiej oceny zaniechał, koncentrując się tylko na wykazaniu, iż naruszenie miało miejsce, bez dokładnego zbadania jego charakteru i rzeczywistych skutków
a w konsekwencji
d) art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez niezasadne żądanie od gminy Z. zwrotu części udzielonego dofinansowania w sytuacji, gdy działania gminy nie dawały, w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa Unii Europejskiej oraz prawa polskiego oraz umowy zawartej przez strony, podstawy do zastosowania wobec niej takiej sankcji.
Wobec powyższego Gmina Z. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych oraz wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji do czasu rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa [...] w całości podtrzymało swoje stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy zachodziła podstawa do zwrotu przez stronę skarżącą (Gmina Z.) części dofinansowania i czy prawidłowo ustalona została kwota przypadająca do zwrotu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji podkreślenia wymaga w pierwszej kolejności, że sprawa zwrotu części dofinansowania była już przedmiotem orzekania przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z 6 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 828/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił w części poprzednią decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 453/13, oddalił skargę kasacyjną organu od tego wyroku.
W związku z tym wskazać należy, iż zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 170, LEX 2011).
Jako, że część zarzutów skargi odnosi się do kwestii, które zostały już prawomocnie przesądzone w wymienionych wyrokach sądów administracyjnych obu instancji, nie mogą one zatem odnieść zamierzonego przez autora skargi skutku. Dotyczy to próby dalszego kwestionowania stanowiska organów w zakresie naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy - Prawo zamówień publicznych, co – jak wskazuje skarżąca Gmina - miałoby uzasadniać obniżenie przyznanego dofinansowania, w sytuacji gdy – w ocenie skarżącej Gminy - postępowanie to nie miało charakteru naruszenia przepisów o zamówieniach publicznych ani nie wpłynęło faktycznie na przebieg przetargu; naruszenia art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w zw. z art. 206 ust. 1 oraz. art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych poprzez zignorowanie treści § 16a umowy zawartej między instytucją zarządzającą a beneficjentem; naruszenia art. 98 ust 2. w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady 1083/2006 poprzez nieuzasadnione uznanie, że stwierdzone naruszenie jest naruszeniem, które spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej, w drodze finansowania z budżetu ogólnego nieuzasadnionego wydatku, w sytuacji, gdy organ był zobowiązany do uprzedniej dokładnej oceny charakteru i skutków stwierdzonego naruszenia, w szczególności stwierdzenia, czy naruszenie to może spowodować szkodę finansową w budżecie ogólnym UE oraz naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ust. 1 ustawy o finansach publicznych poprzez niezasadne żądanie od Gminy Z. zwrotu części udzielonego dofinansowania w sytuacji, gdy działania gminy nie dawały, w świetle powszechnie obowiązujących przepisów prawa Unii Europejskiej oraz prawa polskiego oraz umowy zawartej przez strony, podstawy do zastosowania wobec niej takiej sankcji.
W tym zakresie WSA w Łodzi w wyroku z dnia 6 grudnia 2012 r., utrzymanym w mocy przez NSA, jasno wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż w postępowaniu o udzielenie zamówienia doszło do naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 6 oraz art. 41 pkt 7 ustawy – Prawo o zamówieniach publicznych skoro specyfikacja istotnych warunków zamówienia nie zawierała obligatoryjnego wymogu zawartego w § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy.
WSA w Łodzi w poprzednim wyroku przesądził też, że stanowisko strony skarżącej, iż w sytuacji faktycznej, w której wykazane nieprawidłowości nie wywarły wpływu na postępowanie, a więc nie wywołały żadnej szkody, to nie można nakładać korekty finansowej - nie jest prawidłowe. W tym zakresie Sąd wskazywał ówcześnie, że rozporządzenie Rady (WE) z dnia 11 lipca 2006 r. nr 1083/2006 zdefiniowało m.in. termin "nieprawidłowość", rozumiejąc pod nim jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Jak zatem trafnie skonstatował WSA w Łodzi we wskazanym wyroku, nieprawidłowością w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 jest więc także naruszenie prawa (zarówno UE jak i przepisów krajowych), które mogłoby spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej, choć w okolicznościach konkretnej sprawy szkody tej nie spowodowało. Wystarczająca zatem była jedynie potencjalna możliwość, że szkoda taka mogłaby wystąpić. I dalej, że w tej konkretnej sprawie, że skoro straty finansowe nie wystąpiły, przy określaniu wysokości korekty finansowej ocenie powinien zatem podlegać charakter i waga nieprawidłowości, w którym to pojęciu mieścić się będą rozważania co do rozmiaru szkody, jak mogła powstać, jeżeli jest to możliwe do określenia. Tym samym, WSA w Łodzi wprost skonstatował w uzasadnieniu wyroku, że nie podziela zarzutu naruszenia przez organ art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 30 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju przez niezastosowanie § 16a pkt 1 umowy (ponownie podniesionego przez autora skargi rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu) Sąd stwierdził z kolei, że zawarte w art. 30 ust. 1 ustawy sformułowanie, że podstawę dofinansowania projektu stanowi umowa o dofinansowanie projektu, nie może być rozumiane w ten sposób, że postanowienia umowy wyłączają stosowanie bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy – Prawo o zamówieniach publicznych, czy też przepisów unijnych. Sąd zwrócił też uwagę, że skarżący pominął ust. 2 § 16a umowy dotyczący sytuacji, gdy nie jest możliwe oszacowanie nieprawidłowo wydatkowanej kwoty. Zdaniem Sądu sformułowanie, że podstawę dofinansowania projektu stanowiła umowa o dofinansowanie projektu, należało rozumieć tylko w ten sposób, że podpisanie umowy o dofinansowanie projektu, która określa warunki dofinansowania projektu oraz prawa i obowiązki beneficjenta jest warunkiem niezbędnym do otrzymania dofinansowania. Z tych samych względów WSA w Łodzi za niezasadny uznał podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 206 ust. 2 pkt 8 ustawy o finansach publicznych.
W praktyce WSA w Łodzi uchylając poprzednią decyzję Zarządu Województwa [...] zakwestionował jedynie fakt, iż w rozpatrywanej sprawie uzasadniając wysokość nałożonej korekty organ ograniczył się do wskazania pozycji w Tabeli 1 stanowiącej załącznik do dokumentu opracowanego przez Ministra Rozwoju Regionalnego "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy Unii Europejskiej". Nie uzasadnił jednak w żaden sposób dlaczego obniżenie wysokości nałożone korekty nastąpiło o 30% a nie np. o 40% czy 50% i jakie kryteria o tym zdecydowały. W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał też jak ocenia wagę i charakter nieprawidłowości, ani nie rozważał jakie znaczenie dla wielkości zastosowanej korekty finansowej ma fakt, że żadne straty finansowe w wyniku naruszenia przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zaistniały. W żaden sposób organ nie wyjaśnił też na czym polegało indywidualne oszacowanie rozmiaru szkody spowodowanej naruszeniem przepisów ustawy i w jaki sposób wpłynęło na wysokość zastosowanej korekty w mniejszej niż maksymalna możliwej kwocie obniżki.
W głównej mierze to właśnie te kwestie zdecydowały o uchyleniu zaskarżonej pierwotnie decyzji Zarządu Województwa z dnia [...] W zaskarżonej obecnie decyzji Zarządu Województwa kwestie te nie budzą już zastrzeżeń Sądu w składzie niniejszą skargę rozpoznającego. Zauważyć bowiem należy, iż organ – jak wskazał w treści uzasadniania zaskarżonej obecnie decyzji - mając na uwadze fakt, iż naruszenie ustawy – Prawo zamówień publicznych nie spowodowało szkody faktycznej, a jedynie potencjalną, podjął decyzję o oszacowaniu szkody na podstawie "Taryfikatora". Jak przy tym dalej wyjaśnił organ, w omawianym przypadku szkodę potencjalną stanowił fakt, iż w wyniku braku żądania od wykonawców przedłożenia aktualnego wypisu z KRK, przetarg mógł wygrać podmiot nieuprawniony. Obowiązkiem natomiast zamawiającego jest przede wszystkim udzielenie zamówienia wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy – Prawo zamówień publicznych. W świetle faktów zaistniałych na gruncie niniejszej sprawy, nie ulega zatem wątpliwości, że naruszenie przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych miało miejsce, a w jego konsekwencji budżet ogólny Unii Europejskiej mógł ponieść stratę. Przypadki te wyczerpują więc przesłanki pozwalające uznać je za nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006. W związku z powyższym koniecznym było nałożenie korekt finansowych na zamówienia Gminę Z., która dopuściła się tych nieprawidłowości. Powyższe nie budzi wątpliwości i potwierdzone już było w uprzednich wyrokach sądów administracyjnych.
Co jednakże istotne, organ ustalając - po rozważeniu indywidualnych okoliczności sprawy - charakter nieprawidłowości, ich wagę oraz potencjalne straty finansowe poniesione przez fundusze (mając na uwadze, że naruszenie nie spowodowało szkody faktycznej w budżecie UE), podjął decyzję o obniżeniu korekty finansowej o 50% wartości wskazanej w "Taryfikatorze" za powyższe naruszenie. Zatem obniżenie korekty przyjęło najwyższy możliwy zakres – 50 %. Powyższe ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia przyczyn uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia organu przez WSA w Łodzi oraz obecnie stawianych decyzji Zarządu Województwa zarzutów przez stronę skarżącą.
Stwierdzić w związku z tym należy, iż skoro przesądzona została już uprzednio kwestia naruszenia przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych (wiążące rozstrzygnięcie WSA w Łodzi z dnia 06.12.212 r. utrzymane w mocy przez NSA – wyrok z 20.05.2014 r.), a co za tym idzie zasadne było nałożenie korekty finansowej na Gminę, to wobec ustalenia, że organ obniżył tę korektę o maksymalny dopuszczalny współczynnik – 50%, nie ma znaczenia charakter i zakres uzasadnienia wysokości zastosowanej korekty. Skoro bowiem zastosowano maksymalną dopuszczalną korektę, to drugorzędne znaczenie ma precyzyjne wyjaśnienie przesłanek zastosowanych dla takiego rozstrzygnięcia. Najistotniejsze jest stwierdzenie uchybienia przez Gminę Z. przepisom ustawy – Prawo zamówień publicznych, w konsekwencji konieczność nałożenia korekty finansowej (obniżenie przyznanego dofinansowania). Korekta została zastosowana, a organ zdecydował przy tym o zastosowaniu maksymalnej możliwej kwoty obniżenia tej korekty, stosując współczynnik obniżenia 50%. W praktyce nie ma prawnych możliwości zmiany jej wysokości jeszcze bardziej na korzyść skarżącego.
Reasumując, jako niezasadne uznać należało zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego. Jakkolwiek można byłoby mieć wątpliwości co do charakteru i pełnowymiarowości uzasadnienia organu przy określaniu zastosowanego współczynnika obniżenia korekty finansowej, to tak czy inaczej nie miało to żadnego wpływu na treść samego rozstrzygnięcia, które uznać należy za prawidłowe. Pamiętać należy, iż decyzja organu w zakresie zastosowanego czynnika obniżenia korekty (w tym przypadku zastosowano maksymalną kwotę obniżki) charakteryzuje się pewną swobodą decyzyjną przy jej podejmowaniu przez organ. Istotne jest tylko przekonujące uzasadniania dla zastosowania skali tej obniżki. W przypadku jednak zastosowania maksymalnej możliwej obniżki nawet w przypadku gdyby uzasadnianie było niepełne, to nie będzie to miało wpływu na prawa strony skarżącej (obciążonej kwotą korekty), albowiem skoro zastosowano maksymalna jej wartość, to korzystniejsze dla strony skarżącej rozstrzygnięcie zapaść już nie mogło.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wywiedzionej przez Gminę Z. uznać je należało również za nieuzasadnione.
W szczególności za nietrafny uznać należało zarzut naruszenia art. 170 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nie mogą zatem zostać uznane za trafne zarzuty sprowadzające się do wskazania w uzasadnianiu tego zarzutu, iż organ powielił uzasadnienie faktyczne i prawne z uchylonej decyzji. Przypomnieć jedynie należy, iż WSA w Łodzi w swoim poprzednim wyroku co prawda uchylił zaskarżoną decyzję, ale co do zasady zgodził się, że skarżąca Gmina Z. dopuściła się naruszenia wskazanych przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych, a zakwestionował jedynie formę uzasadnienia wysokości zastosowanej obniżki korekty finansowej.
Nie sposób także zarzucić Zarządowi Województwa naruszenia przepisów k.p.a. – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3. Także i w tym zakresie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę uznaje je za nieuzasadnione. Wskazać bowiem należy, iż organ podjął wszelkie możliwe czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a materiał dowodowy został obiektywnie oceniony. Nie można twierdzić, iż organ nie dochował postanowień umowy o dofinansowanie projektu w zakresie § 16a umowy. Szczegółowo wykazał on naruszenie przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych (zaistnienie naruszenia potwierdziły również wcześniejsze wyroki WSA w Łodzi i NSA) oraz określił jakie skutki finansowe może powodować dla budżetu ogólnego UE (szkoda potencjalna). Z uwagi na brak wątpliwości co do stanu faktycznego i prawnego sprawy (naruszenie przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych), w tym charakteru stwierdzonego naruszenia, nie występowała konieczność dokonywania dodatkowych, merytorycznych ustaleń. Natomiast, organ – co wskazano już powyżej - rozważył charakter nieprawidłowości, zmniejszając poziom korekty do najmniejszej możliwej stawki procentowej przewidzianej dla przedmiotowego naruszenia.
Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi – skargę Gminy Z. oddalił.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło