III SA/Łd 393/12

Dnia 20 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 roku sprawy ze skargi L. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia samochodu spod egzekucji oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. na podstawie 130 tytułów wykonawczych wstawionych wobec L. B. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w Ł., w dniu 5 kwietnia 2011 roku dokonał zajęcia samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], rok produk. 1998. Zajętą ruchomość pozostawiono pod dozorem zobowiązanego. W dniu 18 kwietnia 2011 r. do Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pismo L. B. w którym wskazał, iż wnosi "odwołanie na czynności egzekucyjne dokonane protokołem zajęcia z dnia 5 kwietnia 2011 roku". Wskazał, iż przedmiotem zajęcia jest samochód osobowy marki [...], który stanowi narzędzie pracy w związku z prowadzoną działalnością – usługi –taxi, stanowiącą jedyne źródło jego utrzymania. Podniósł, iż nie jest w stanie spłacić jednorazowo zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zadeklarował spłatę powstałych zaległości w ratach w wysokości około 300,00 zł miesięcznie. Pismem z dnia 26 kwietnia 2011 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wezwał zobowiązanego do sprecyzowania, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, zakresu żądania, zawartego w piśmie z dnia 18 kwietnia 2011 roku poprzez złożenie oświadczenia, czy pismo to należy zakwalifikować jako skargę na czynności egzekucyjne lub skargę na egzekutora, wniesioną na podstawie art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, czy też jako wniosek o zwolnienie składnika majątku spod egzekucji na podstawie art. 13 ww. ustawy. W piśmie z dnia 12 maja 2011 roku L. B. oświadczył, że pismo z dnia 18 kwietnia 2011 roku należy kwalifikować jako wniosek o zwolnienie składnika majątku spod egzekucji, ponieważ przedmiot zajęcia jest jego narzędziem pracy w związku z prowadzoną działalnością "usługi taxi". Postanowieniem z dnia 16 maja 2011 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przekazał w trybie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wniosek zobowiązanego wierzycielowi tj. Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. Postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. jako wierzyciel odmówił zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego samochodu. Uzasadniając rozstrzygniecie wierzyciel podniósł, iż zobowiązany złożył wniosek o rozłożenie spłaty zadłużenia na raty oraz umorzenie odsetek, natomiast z dniem 1 maja 2011 roku zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej — a zatem samochód nie jest narzędziem pracy służącym do wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto nie przedstawił innych form zabezpieczenia należności, zaś zaproponowana przez zobowiązanego miesięczna kwota spłaty jest zbyt niska w stosunku do istniejącego zadłużenia. W dniu 4 sierpnia 2011 roku do Urzędu Skarbowego w B. wpłynęło pismo zobowiązanego z dnia 11 lipca 2011 roku, w którym zobowiązany ponowił prośbę o zwolnienie zajętego samochodu spod egzekucji z uwagi na trudną sytuację materialną. W piśmie z dnia 26 lipca 2011 roku, zatytułowanym "podanie", zobowiązany ponowił wniosek o zwolnienie zajętej ruchomości spod egzekucji. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na podstawie art. 17 w zw. z art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odmówił zwolnienia spod egzekucji osobowego marki [...] o nr rej. [...], rok produk. 1998. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozytywne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie spod egzekucji ruchomości uwarunkowane jest uzyskaniem przez organ egzekucyjny zgody wierzyciela na zwolnienie. Brak zgody w niniejszej sprawie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uzasadniało odmowne rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Na powyższe rozstrzygnięcie L. B. złożył zażalenie, w którym podniósł, iż zajęty samochód stanowi jego narzędzie pracy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zaś działalność jest jego jedynym źródłem utrzymania Ponadto zobowiązany podniósł, iż samochód jest również dorobkiem jego żony. Wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. w swoim rozstrzygnięciu oparł się na odmowie wierzyciela, zaś zobowiązany wystąpił do wierzyciela z prośbą o objęcie spłaty zaległości układem ratalnym. Tytułem uregulowania zadłużenia spłaca 300,00 zł miesięcznie. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż stosownie do art. 13 § 1 ww. ustawy, organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Zauważyć należy, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia trzech przesłanek tj. zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela, a za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Brak zgody wierzyciela jest przeszkodą do wydania pozytywnego postanowienia w sprawie zwolnienia spod egzekucji, składnika majątkowego. Oznacza to, iż w przypadku braku tej zgody bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest wówczas okoliczność istnienia lub nie ważnego interesu po stronie zobowiązanego. Tym samym, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego, w świetle obowiązujących przepisów prawa nie jest uprawniony do uwzględnienia żądania zwolnienia spod egzekucji zajętego składnika majątkowego. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych i Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. jako wierzyciel postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 roku odmówił zgody na zwolnienie spod egzekucji samochodu marki [...] nr rej. [...]. Kolejne natomiast pisma zobowiązanego, tj. z dnia 11 lipca 2011 roku oraz z dnia 26 lipca 2011 roku , zawierające również wniosek o zwolnienie ruchomości spod egzekucji (przesłane do organu egzekucyjnego przez wierzyciela już po zajęciu przez niego stanowiska) stanowiły uzupełnienie przedmiotowego żądania strony. Przy czym wierzyciel, przekazując je do organu egzekucyjnego, każdorazowo zaznaczał, że postanowieniem z dnia [...], znak; [...] nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętego samochodu. Nie ulega zatem wątpliwości, że odmowne stanowisko wierzyciela w wyżej wskazanym zakresie odnosi się również do argumentacji strony zawartej we wskazanych powyżej kolejnych pismach z dnia 11 lipca 2011 roku i z dnia 26 lipca 2011 roku. Organ podkreślił, że nieudzielenie zgody przez wierzyciela, na zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego zobowiązanego jest równoznaczne z brakiem jednego z obligatoryjnych elementów pozytywnego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny wniosku w trybie art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga L. B. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2012 r., poz. 270)- zwaną dalej- p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji (postanowienia) pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Podstawę prawną zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia stanowi art. 13 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) -zwaną dalej – u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Powyższe oznacza, iż zwolnienie spod egzekucji składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech przesłanek: zobowiązany musi złożyć wniosek, uzyskać na zwolnienie zgodę wierzyciela i za zwolnieniem musi przemawiać ważny interes zobowiązanego. Obligatoryjną przesłanką zwolnienia z egzekucji określonych składników majątkowych zobowiązanego, jest uzyskanie przez niego zgody wierzyciela na takie zwolnienie. Brak zgody wyklucza możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Innymi słowy, najpierw zobowiązany powinien uzyskać zgodę wierzyciela, a dopiero wtedy organ egzekucyjny może pozytywnie rozpoznać wniosek zobowiązanego, jeżeli stwierdzi, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego (por wyrok NSA z dnia 16 października 2009r., sygn. akt II FSK 789/08). W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż zobowiązany nie uzyskał zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowieniem z dnia [...], znak; [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. Inspektorat w Ł. jako wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji samochodu marki [...] o nr rej. [...] (k nr 433 akt administracyjnych). W związku z czym brak jest podstaw prawnych, aby kwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Brak zgody wierzyciela wykluczał bowiem możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że przemawia za tym ważny interes zobowiązanego. Tylko bowiem w przypadku łącznego spełnienia przesłanek z art. 13 § 1 u.p.e.a. istnieje możliwość pozytywnego załatwienia wniosku strony w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych. W konsekwencji, z uwagi zatem na negatywne stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu z dnia 4 lipca 2011 roku, niedopuszczalne było zwolnienie zajętego składnika majątkowego spod egzekucji zgodnie z wnioskiem skarżącego. Organy egzekucyjne nie mogły bowiem zwolnić zajętego przedmiotu (samochodu) spod egzekucji wbrew woli wierzyciela, na rzecz którego prowadzona jest egzekucja. Na marginesie powyższych rozważań odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze należy wskazać, że przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest swoistą klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać mając na uwadze okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje jednak jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego jest na tyle pojemne, że pozwala objąć swym zakresem wszelkie okoliczności mające wpływ na dokonanie prawnej kategoryzacji sytuacji zobowiązanego (B. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Komentarz 2005, Wrocław 2005, str. 158). Okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego nie można przeciwstawiać okoliczności dotyczących interesu wierzyciela, skoro ustawodawca interesy tego ostatniego zabezpieczył w ten sposób, że od jego zgody uzależnił, co do zasady, możliwość pozytywnego rozpatrzenia wniosku zobowiązanego o zwolnienie z egzekucji. Dlatego niemożność zaspokojenia wierzyciela nie powinna być rozpatrywana w kontekście ważnego interesu zobowiązanego. Niemniej jednak, z przyczyn wskazanych wyżej, rozważania w tym zakresie nie mogą mieć żadnego wpływu na wynik niniejszej sprawy. Reasumując stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu. Brak kumulatywnego spełnienia przesłanek warunkujących zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego sprawił, iż organ egzekucyjny nie miał możliwości pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. W toku postępowania organy egzekucyjne podjęły natomiast wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób przekonujący uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. a.ł.