III SA/Łd 394/05

Dnia 8 grudnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Asesor Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2005 roku sprawy ze skargi Z.M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Prezydent Miasta Z. decyzją Nr [...], wydaną w dniu [...], orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Pana Z.M. z lokalu nr 20 przy ulicy A 11 w Z. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż podstawą materialno – prawną do wymeldowania osoby z pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. z 2001r. Dz.U. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), który przewiduje możliwość wydania decyzji na wniosek strony lub z urzędu o wymeldowaniu osoby, która: 1/ utraciła uprawnienia do przebywania w lokalu, lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku meldunkowego (wymeldowania) albo osoby, 2/ która bez wymeldowania się opuściła miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres co najmniej 6 – ciu miesięcy, a nowego miejsca nie można ustalić. Pan Z.M. utracił uprawnienia do przebywania w lokalu nr 20 przy ul. A nr 11 w Z., a ponadto w nim nie przebywa, nie mieszka, a w drodze administracyjnej nie można ustalić jego aktualnego miejsca pobytu. Ponadto Pan Z.M. nie posiada samoistnego tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Jak wynika z umowy sprzedaży sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu [...] Rep. A nr [...] właścicielem przedmiotowego lokalu jest Pani A.M. Uprawnienie Pana M. do przebywania w lokalu nr 20 przy ul. A 11 wynikało z woli właściciela, a więc było uprawnieniem pochodnym. Dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę nie mającą samoistnych uprawnień do niego oznacza rezygnację z uprawnień do przebywania w lokalu, a więc ich utratę. Spełniona została również druga przesłanka bezwzględnie obowiązująca przy wymeldowaniu, a mianowicie opuszczenie przez zainteresowanego miejsca pobytu stałego. Fakt ten potwierdziła kontrola meldunkowa przeprowadzona przez Komendę Powiatową Policji w Z. Z pisma Komendy z dnia 13 listopada 2001r. wynika, że Pan Z.M. od około 7 lat nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały, a jego aktualnego miejsca pobytu nie można ustalić. Pan Z.M. w dniu 4 listopada 2002 roku złożył wniosek o wznowienie postępowania w sprawie wymeldowania zakończonego decyzją ostateczną Nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wniosku podniósł, iż nie uczestniczył w postępowaniu bez własnej winy. Adres jego aktualnego pobytu – Z., ul. B 8 znany był wnioskodawczyni A.M. i Urzędowi Miasta Z., a mimo to nie zawiadomiono go o toczącym się postępowaniu. Prezydent Miasta Z. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 145§1 pkt 4, art.147, art.149 § 1 i art.150 kpa postanowił wznowić postępowanie w sprawie wymeldowania Z.M. z pobytu stałego z lokalu nr 20 przy ul. A 11 w Z. zakończone decyzją ostateczną Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] Nr [...] uznając, że strona bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną po wznowieniu postępowania Prezydent Miasta Z. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...], dotyczącej wymeldowania Z.M. Wojewoda [...] decyzją znak [...] z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania Z.M. od decyzji z dnia [...] Nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji z dnia [...] - umorzył postępowanie odwoławcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 września 2004 r., sygn. akt 3 II SA/Łd 634/03 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] i stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...]. Prezydent Miasta Z. decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art.145 § 1 pkt 4, art.146 § 2 i art.151 § 2 kpa oraz art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jedn. Dz.U z 2001 r. Nr 87, poz.960 ze zm./: 1/ stwierdził, iż decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] Nr [...] orzekająca o wymeldowaniu Pana Z.M. z lokalu nr 20 przy ul. A 11 w Z. wydana została z naruszeniem prawa, tj. przy braku udziału strony, w osobie Pana Z.M., w postępowaniu bez jego winy, 2/ odstąpił od uchylenia decyzji wymienionej w pkt 1 - z powodu okoliczności o których mowa w art.145 § 2, gdyż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść decyzja wyłącznie odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że z ustaleń poczynionych po wznowieniu postępowania administracyjnego wynika stan faktyczny wypełniający przesłanki określone w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie osoby z pobytu stałego. W związku z powyższym rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy mogłoby odpowiadać w swej istocie wyłącznie decyzji dotychczasowej. W myśl art.5 ust.2 powołanej ustawy w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Zgodnie natomiast z decyzją Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] Nr [...] miejscem zameldowania Pana Z.M. jest nieruchomość przy ul. B 8a w Z.. Pan Z.M. w dniu 12 kwietnia 2005 r. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta Z., żądając jej unieważnienia w punkcie 2 oraz unieważnienia decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. Z.M. podniósł, iż we wznowionym postępowaniu zgłosił wniosek dowodowy w dniu 24 marca 2005 r. z którego wynika, że dowody zgromadzone w postępowaniu bez jego udziału okazały się fałszywe. Nie utracił uprawnienia do przebywania w lokalu, z którego został wymeldowany, a lokalu nie opuścił dobrowolnie lecz zmuszony szykanami ze strony byłej żony A.M. Umowa najmu dołączona do wniosku dowodowego z dnia 24 marca 2005 r. nadal jest ważna, gdyż nigdy nie została wypowiedziana. Artykuł 678 kc stwierdza, że nabywca - w tym przypadku A.M. mogła wypowiedzieć najem lokalu, a tego nie uczyniła. Nigdy nie było okresu dłuższego niż 6 miesięcy, na który opuściłaby przedmiotowy lokal. We wniosku z dnia 24 marca 2005 r. zawarte było żądanie zameldowania w okresie od 5 lutego 2002 r. do 24 stycznia 2003 r. W okresie tym skarżący nie posiadał żadnego zameldowania, ani stałego, ani czasowego, ponieważ nie był świadomy braku zameldowania. Wnioskował również o dokończenie przesłuchania z dnia 20 grudnia 2002 r., które jednak nie zostało dokończone. Tak więc organ prowadzący postępowanie nie wykorzystał dostępnych środków dowodowych i naruszył art.75 § 1 i 2 kpa. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania, decyzją znak [...] z dnia [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] Ustosunkowując się do zarzutów odwołania wyjaśnił, że zgodnie z załączonym do akt postępowania aktem notarialnym od dnia [...] jedynym właścicielem przedmiotowego mieszkania jest A.M. Nie znajduje uzasadnienia zarzut, jakoby Z.M. nigdy nie utracił uprawnień do przebywania w lokalu. Jego uprawnienie, jak słusznie stwierdził organ I-szej instancji, wynikało jedynie z woli właścicielki lokalu, a więc miało charakter pochodny. Pan M. utracił je z chwilą opuszczenia lokalu i oświadczenia woli właścicielki o jego wymeldowaniu. Bezzasadny jest także zarzut, że przerwy w pobycie w lokalu przy ul. A nigdy nie trwały dłużej niż 6 miesięcy. Fakt opuszczenia lokalu przez Z.M. potwierdza złożone przez niego zeznanie na rozprawie przeprowadzonej w Urzędzie Miasta w Z. w dniu 10 stycznia 2003 r. w sprawie o zameldowanie w Z. w lokalu przy ul. B 8a. Zeznał on wówczas, że w lokalu przy ul. B przebywa od 5 lat, a więc od 1998 r. W obecnym stanie faktycznym i prawnym, w sytuacji gdy Pan Z.M. od dnia 24 stycznia 2003 r. jest zameldowany na pobyt stały w lokalu przy ulicy B 8a w Z. i tam przebywa, nie ma możliwości wydania decyzji odmiennej co do istoty. Zgodnie z art.5 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego. Nie ma możliwości przywrócenia zameldowania na pobyt staly w okresie "od-do...", jak chce tego skarżący, bowiem powołana wyżej ustawa nie przewiduje możliwości określenia w drodze decyzji administracyjnej czasokresu trwania pobytu stałego. Zameldowanie na pobyt stały kończy się z datą określoną w zgłoszeniu wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, złożonym przez samą osobę zainteresowaną lub z datą wydania decyzji administracyjnej w tej sprawie /art.15 ust.1 i 2 powołanej ustawy/. Pan Z.M. w dniu 6 czerwca 2005 r. zaskarżył decyzję Wojewody do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej unieważnienie oraz o unieważnienie decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] i [...]. Zarzucił nieustosunkowanie się Wojewody [...] w decyzji z dnia [...] do zarzutów i dowodów, podniesionych w odwołaniu z 12 kwietnia 2005 roku, a tym samym naruszenie art.107 § 3 kpa. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy, kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm./ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kpa lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kpa lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przez organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja wydana została w sposób prawidłowy. Nie narusza ona przepisów prawa materialnego i przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nietrafne jest stanowisko skarżącego w zakresie naruszenia przez organ odwoławczy art.107 § 3 kpa, poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów i dowodów zwartych w odwołaniu z dnia 12 kwietnia 2005 r. Zarzuty te dotyczyly nieutracenia przez skarżącego uprawnień do przebywania w przedmiotowym lokalu i błędnego ustalenia okoliczności opuszczenia lokalu na okres dłuższy niż 6 miesięcy. Wojewoda [...] odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów przyjął, iż uprawnienie Pana Z.M. do przebywania w lokalu nr 20 przy ulicy A 11 wynikało z woli właścicielki - jego byłej żony. Pan skarżący utracił te uprawnienia z chwilą opuszczenia lokalu i oświadczenia właścicielki o jego wymeldowaniu. Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, że Z.M. przebywał poza lokalem ponad 6 miesięcy, co wynika z jego zeznania na rozprawie przeprowadzonej w Urzędzie Miasta w Z. w dniu 10 stycznia 2003 r. w sprawie o zameldowanie w lokalu przy ul. B 8 A. Wówczas przyznał on, że w lokalu tym przebywa od ponad 5 lat, to jest od 1998 roku. Okoliczność nieprzebywania skarżącego w lokalu nr 20 przy ul. A 11 od 1998 r., w ocenie sądu, potwierdzają także jego zeznania, złożone w trakcie rozprawy przeprowadzonej w Urzędzie Miasta Z. w dniu 20 grudnia 2002 r. Z treści protokołu rozprawy wynika, iż Z.M. jedynie odwiedzał mieszkanie położone przy ulicy A 11, a swoje życie osobiste koncentrował w innym miejscu. Od chwili, kiedy nie mieszkał w miejscu zameldowania na pobyt stały, przebywał faktycznie przy ulicy B 8A w Z. Zeznania złożone podczas tej rozprawy przez skarżącego dowodzą także dobrowolności opuszczenia lokalu. Przyczyną opuszczenia lokalu nie było użycie przymusu fizycznego przez właścicielkę mieszkania A.M. Pan skarżący nie podjął działań prawnych zmierzających do umożliwienia mu powrotu do przedmiotowego lokalu /v.protokoł k.32 (2.3) akt administracyjnych/. Co prawda skarżący zeznając stwierdził, że żona straszyła go wystąpieniem o znęcanie się nad nią i dziećmi, ale jeśli nawet sytuacja taka miała miejsce, to nie można jej kwalifikować jako stosowanie przymusu psychicznego. Była żona skarżącego zapowiadała jedynie skorzystanie ze środków prawnych /w drodze sądowej/, zmierzających do ochrony jej i dzieci przed agresją skarżącego. Dobrowolność opuszczenia przedmiotowego lokalu przez Z.M. została potwierdzona przez niego we wniosku, z dnia 8 lipca 1996 roku, o najem lokalu socjalnego. W tym wniosku przyznał, że od ponad 2 lat, z uwagi na dobro dzieci częściej przebywa w mieszkaniu matki. Podyktowane to jest chęcią unikania konfliktów z byłą żoną, co mogłoby mieć negatywny wpływ na rozwój dzieci. Prezydent Miasta Z. orzekając decyzją z dnia [...] o wymeldowaniu Z.M. z pobytu stałego, powołał się na art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jedn. Dz.U Nr 87, poz.960 ze zm./, którego treść była następująca: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienia wymienione w art.9 ust.2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej 6 miesięcy, a nowego miejsca pobytu nie można ustalić. Z akt sprawy administracyjnej wynika, iż w dacie wydania tej decyzji możliwe było ustalenie miejsca pobytu skarżącego. Nieustalenie miejsca pobytu strony przez organ i pozbawienie jej w ten sposób prawa udziału w postępowaniu stanowiło przyczynę wznowienia postępowania. Jednakże pierwsza z przesłanek wymeldowania określona w art.15 ust.2 ustawy, w jej ówczesnym brzmieniu, faktycznie w sprawie zachodziła. Z.M. utracił uprawnienie do przebywania i lokal opuścił, nie dopełniając obowiązku meldunkowego. Pan skarżący posiadał jedynie pochodne uprawnienie do przebywania w przedmiotowym lokalu. Właścicielką mieszkania była bowiem A.M.. Dobrowolne opuszczenie lokalu przez osobę, która dysponuje jedynie pochodnym uprawnieniem do przebywania w lokalu jest równoznaczne z utratą uprawnień do przebywania w nim (v. wyrok NSA z 21 listopada 1989 r. - SA/Wr 503/89 publ. ONSA 1989/2/97). Skarżący dobrowolnie opuścił mieszkanie nr 20 przy ulicy A 11 i przeniósł się na stałe pod inny adres. W takiej sytuacji utrata uprawnień skarżącego do przebywania w lokalu przy ulicy A 11 nie musiała być potwierdzona formalnym wypowiedzeniem umowy najmu przez A.M., którą to umowę skarżący zawarł z poprzednim właścicielem. Umowa kształtowała stosunki cywilnoprawne łączące najemcę z wynajmującym. Mogła ona stanowić podstawę ewentualnego żądania zapłaty czynszu przez najemcę korzystającego z lokalu. Sam fakt nierozwiązania umowy najmu nie jest równoznaczny z przebywaniem skarżącego w miejscu stałego zameldowania, to jest w lokalu nr 20 przy ulicy A 11. Prezydent Miasta Z. wydając w dniu [...], po wznowieniu postępowania, decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z dnia [...] z naruszeniem prawa i odstępując od uchylenia tej decyzji na podstawie art.146 § 2 kpa orzekł w sposób prawidłowy, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść decyzja wyłącznie odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Przede wszystkim w chwili orzekania, po wznowieniu postępowania, skarżący nadal nie dysponował uprawnieniem do przebywania w przedmiotowym lokalu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania z tego lokalu. Ponadto od dnia 24 stycznia 2003 r. był zameldowany na nieruchomości przy ulicy B 8A w Z.. Zauważyć również należy, że ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U z 2004 r., Nr 93, poz.887/ nadane zostało nowe brzmienie artykułowi 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od dnia 1 maja 2004 r. /zgodnie z art.2 ustawy z 16.04.2004 r./ art.15 ust.2 posiada następujące brzmienie: organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania. Zgodnie z nową treścią powołanego przepisu art.15 ust.2 Prezydent Miasta Z. wydając decyzję w dniu [...], jak i Wojewoda orzekając w dniu [...] o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji, nie byli władni badać okoliczności utraty /bądź nie/ przez Z.M. uprawnienia wymienionego w art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Art.9 ust.2 powołanej ustawy utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, stwierdzającego niezgodność art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności z art.52 ust.1 i art.83 w zw. z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U z 2002 r. Nr 78, poz.716/. W ocenie sądu za trafne uznać należy stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...], iż nie istnieją podstawy do przywrócenia skarżącemu zameldowania na pobyt stały w okresie od 5 lutego 2002 r. do 24 stycznia 2003 r., gdyż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie przewiduje możliwości określenia w drodze decyzji administracyjnej czasokresu trwania pobytu stałego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.